Si është renditja e dhëmbëve të qumshtit?
Dhëmbi i parë i qumshtit në gojën e foshnjës më së shpeshti shfaqet mes muajit të katërt dhe të dymbëdhjetë të jetës së foshnjës. Zakonisht këto janë prerësit e parë të poshtëm. Pas këtyre shfaqen dhëmbët prerës të sipërm, pastaj dhëmbët e dytë prerës të sipërm dhe pastaj dhëmbët prerës të dytë të poshtëm. Pas kësaj periudhe pëson një fshehje e vogël, pastaj ka muaji i tetëmbëdhjetë shfaqen molarët e parë ( katërshet), pastaj dhëmbët e syrit dhe në fund molarët e dytë (pesçet). Kësaj radhitje shpesh nuk i kushtohet rëndësi, por te prindërit nuk ka  hapsirë për kujdes deri në moshën tre vjeçare të fëmijës kur edhe rritja e dhëmbëve të qumshtit duhet të përfundoj dhe në gojnën e tyre tashmë kemi njëzetë dhëmbë. Shumë rrallë mund të ndodh që foshnja të lind me dhëmbë.

Kur duhet të fillojmë me pastrimin e dhëmbëve?
Që të kemi dhëmbë të shëndetshëm dhe shëndet në gojë më e nevojshme është që të fillojmë me kujdesin ndaj dhëmbëve qysh me shfaqen e dhëmbëve të parë të qumshtit. Në fillim gjithsesi se nuk ka nevojë që të përdorim brushë klasike për dhëmbë dhe pastë. Dhëmbët e parë zakonisht i pastrojmë me gazë të mbështjellur rreth gishtit ose me brushë prej gome mbi të cilën  prindi e vë gishtin e tij. Kjo higjienë foshnjëve ju duket sikur lojë dhe ju ndihmon në krruarjen e qiellzës së fyrë ku do të dalin dhëmbët e qumshtit. Pas ditëlindjes së parë tashmë mundemi të fillojmë me pastrimin e dhëmbëve me brushë, e cila është apostafat për fëmij me një pjesë jashtzakonisht të vogël aktive, e cila rekomandohet të përdoret pa pastë. Dhëmbët e sipërm i pastrojmë nga lartë  poshtë ose ashtu si bjenë shi, kurse dhëmbët e poshtëm nga poshtë lartë ose ashtu si rritet bari. Pastën mund ta zbatojmë në moshën dy vjeçare. Sasia e pastës së dhëmbëve  në brushë duhet të jetë sa madhësia e thoit të foshnjës. Pasta duhet të përshtatet për fëmijë dhe domosdoshmërisht duhet të përmbaj fluoride.

Përse prishen dhëmbët e fëmijëve të vegjël?
Ajo që ua prish, gjegjësisht ua shkrinë dhëmbët fëmijëve të vegjël është i ashtuquajturi kariesi “Bottle“. Ky krijohet nga pirja e qumshtit dhe nga lëgjet e ëmblsuar me shishe. Sheqerërat dhe acidet nga ato lëngje, të cilët shumë gjatë mbahen në gojë të fëmijëve, shkrijnë zmaltin e fortë dhe në këtë mënyrë  krijohet karies qarkullues rreth dhëmbëve. Fillimisht ky karies shfaqet si shtresë e bardhë rreth dhëmbëve të cilën me brushë nuk mund ta largoni, kjo faktikisht është demineralizimi i zmaltit. Pastaj kur kariesi thellohet dhe e përfshin edhe dentinën ( pjesën e brendshme të dhëmbit), dhëmbët fillojnë të gërryhen rreth qafës së tyre. Me përparimin e karisit dhëmbët plotësisht shkrihen dhe shemben.

Si t’i mbrojmë fëmijët nga ky karies?
Duke patur parasyshë se ky karies është shumë intenziv dhe shumë shpejtë përparon ju sugjerojmë prindërve që t’ju shmangen lëngjeve të ëmbla të cilat fëmijët do t’i konsumonin me shishe. Foshnjët dhe fëmijët e vegjël të cilët përdorin shishe kryesisht janë të dhënë pas saj, dhe ky është problemi kryesor. Lëngjet e ëmbla gjatë kohë gjenden në gojën e tyre, gjë e cila ul nivelin e pH në të dhe krijon kushte ideale për shkrirjen e zmaltit dhe shfaqen e këtij lloji të kariesit. Gjegjësisht rekomandohet që fëmijës t’i ofrohet ujë pas secilës pije e cila përmban sheqer ose aciditet perimesh.Në pijet kritike bën pjesë edhe qumshti, sidomos ai i mbrëmjes sepse ai ngel në gojë tërë natën dhe ndoshta është më përgjegjës për krijimine kariesit “Bottle”. Gjatë natës tajimi i pështymës ngadalsohet, me këtë ulet edhe funksioni i shpërlarjes spontane të gojës, prandaj rekomandohet që në mbrëmje fëmijët të konsumojnë ujë. Pas vitit të parë rekomandohet përvetësimi i teknikës  për të pirë nga gota, ku pija do të konsumohet përnjëherë, pastaj goja do të shpërlahet me ujë.

A shkaktohen deformime të nofullës nga pirja me shishe dhe përdorimi i thithit të gomës ?
Studimet tregojnë se për zhvillimin e drejtë të pjesës orofaciale ( pjesa e poshtme e fytyrës), përveç faktorit gjenetik, kontribon edhe  dhënia e sisit. Fëmijët të cilët thithin gji ose sis, kryesisht  kanë më pak deformime  të nofullave krahësuar me fëmijët të cilët konsumojnë ushqim me anë të shishes. Dallimi është në mënyrë e  dhënies së gjirit. Gjatë dhënies gji aktivizohen një grup shumë më i madh  i muskujve dhe qumshti nga krahrori nuk thithet por shtyhet me ndihmën e gjuhës dhe lëvizjes së nofullës së poshtme, ku si rrjedhojë kemi  harxhimin gjashtëfishë të energjisë krahësuar me thithjen e qumshtit nga shishja. Aktiviteti i rritur i muskujve në këtë pjesë ndihmon rritjen dhe zhvillimin e duhur të kësaj pjese.
Shprehitë e këqija siç janë përdorimi i thithit të gomës, thithja e gishtit, frymëmarrje me gojë të hapur, futja e gjuhës me dhëmbëve gjatë gëlltitjes, gjithsesi shkaktojnë deformime të nofullës dhe treshes së poshtme të nofullës. Për këtë arsye është me rëndësi se nëse prindërit e vërejnë ndonjë nga këto shprehi të “këqija” me kohë të konsultohen me stomatologun dhe nëse ka nevojë fëmijët duhet t’i nënshtrohen terapisë ortodonciale.
Për zhvillimin e drejtë të nofullës përveç dhënies gji rol të madh luan edhe konsumimi i ushqimit tjetër pas  periudhës gjashtëvjeçare. Fortësia e ushqimit patjetër të jetë në raport me shkallën e zhvillimit të dhëmbëve, kështu që fëmija do të mund t’i frytëzon dhëmbët për kafshim dhe përtypje, për të cilën edhe shërbejnë dhëmbët.

Kur bëhet kontrolli i parë stomatologjik?
Kontrollimin e parë stomatologjik ose te dentisti mund ta bëni me daljen e dhëmbëve të parë, gjegjësisht pas ditëlindjes së parë. Fëmija atëherë njoftohet me stomatologun dhe ordinancën. Prindërit  marrin këshilla të dobishme lidhur me mënyrën në të cilën do të duhet të kujdesen për dhëmbët e fëmijëve të tyre dhe këshilla për ushqyerje të përshtatshme. Kontrollimi  preferohet të bëhet në çdo gjashtë muaj. Kështu mjeku do të mund që rregullisht të ndjek fëmijën tuaj dhe nëse ka nevojë për ndonjë intervenimin të çfardoshëm, ai do të jetë i shkurtë dhe pa dhimbje. Në këtë mënyrë krijoni një pacient të mirë i cili nuk do të ketë frikë  nga shkuarja te  stomatologu dhe do të ketë shprehi të mira për shëndetin në gojë.

Ana Krtolica-Gerogiev,
d-r. mje.dent.

The post SI dhëmbë të shëndetshëm qumështit appeared first on Аптеки PlusPharma.

Masat e kudjesit
Foshnjët dhe fëmijët e vegjël janë shumë më të ndjeshëm ndaj rrezeve ultravjollcë (skuqe,fshika, dëmtimi i lëkurës, mplakje e hershme, etj.) sepse kanë lëkurë më të ndjeshme dhe më të hollë krahësuar me të rriturit.
Shumë prindër supozojnë se foshnjët dhe fëmijët e tyre ndjehen mirë në diellë deri sa në lëkurë nuk vërehen skuqe të lëkurës. Fatkqesisht, janë gabim. Djegiet nga dielli nuk mund të shihen deri sa të formohen, por kur shihen, atëherë është vonë. PËRSE? Sepse vetëm 2-4 orë pas ekspozimit në diellë, lëkura bëhet e kuqe, kurse shumë më e kuqe vetëm pas 10-14 orëve pas ekspozimit në diellë. Te djegiet e rënda paraqiten fshikat të shoqëruara me dhimbje lokale, kurse në raste më të rënda – kokëdhimbje, përzierje dhe sfilitje. Skuqa e lëkurës, zakonisht,  fillon të tërhiqet pas 48-72 orë.

Mbroni foshnjët   
Rrezet e diellit dhe koha e nxehtë te foshnjët mund të shkaktojnë disa probleme, para se gjithash, ka të bëj me paraqitjen e fruthit të lëkurës, oreksin e reduktuar dhe nervozën.
Te foshnjët nën moshën 6 vjeçare nuk rekomandohet ekspozimi i drejtpërdrejtë në diellit, si dhe vendosja e kremrave me faktor mbrojtës. Foshnjët mund të qëndrojnë në diellë nga ora 7-10 paradite dhe pas orës 17 pasdite. Koka gjithmonë duhet të mbrohet me kapelë me strehë të gjërë. Kapela duhet të mbuloj pjesët e ekspozuara, siç janë buzët, hundën dhe veshët. Duhet të rritet konsumimi i lëngjeve! Mos e stërnxehni foshnjën.
Te foshnjët 6-12 muajsh duhet ekspozimin mesatar dhe i shkurtër ndaj diellit. Gjithmonë shfrytëzoni tesha të lehta dhe kapelë me strehë të gjërë.

Ushqyerja e foshnjëve gjatë verës
Foshnjët gjatë verës duhet të konsumojnë më shumë lëngje. Foshnjët të cilët thithin gji duhet të ushqehen më shpesh, kurse atyre të cilët  ushqehen me qumësht të adaptuar më shpesh t’ju ofrohet ujë. Me rritjen e temperaturës gjatë verës, me rëndësi është të kujdesemi se si veprojmë edhe me artikuj ushqimor nga të cilët përgatisim porcione. Bakteriet preferojnë mjedis të ngohtë dhe për këtë arsye kushtoni kujdes mënyrës se si i ruani dhe i përgatisni artikujt ushqimor. Kjo nënkupton që të respektohet temeperatura e cekur në paketim, kurse porcionet e përgatitura të konsumohen menjëherë.

Uji është më i rëndësishëm
Gjatë periudhës verore foshnjëve duhet t’ju sigurohet sasi e mjaftueshme e ujit. Gjatë verës foshnjët djersiten më shumë dhe shumë shpejt mund të dehidratojnë. Për këtë arsye foshnjët duhet të konsumojnë mjaft ujë, e cila jo vetëm që do të reduktoj nxehtësin e trupit, por edhe do të pengon edhe kapsllëkun. Këshillë: çdo orë ofroni fëmijës tuaj ujë.

Mbrojtja e fëmijës
Te fëmijët deri 12 vjeçar rekomandohet ekspozimi gradual në diellë me përdorim të domosdoshëm të kremit me faktor mbrotjeje dhe tesha të volitshme. Së paku 30 minuta para daljes në diellë, me krem mbrojtës duhet të lyhen tërë pjesët e trupit të cilat nuk mbulohe nga teshat. Fëmijët duhet të lyhen çdo 2-3 orë ose menjëherë pas daljes nga uji, sepse një sasi mirë e kremit largohet kur dalin nga uji.

Ushqyerja e fëmijëve gjatë verës  
Fëmijët kanë nevojë për më shumë lëngje gjatë periudhës së verës kur edhe janë më aktiv fizikisht. Për këtë arsye, gjithmonë uji duhet të ju ofrohet kur kanë nevojë. Nëse fëmija më shumë ka dëshirë të pi lëngje, kujdesuni që ato të jenë natyror dhe të freskëta. Mos konsumoni ushqim shumë të yndyrshëm, por shfrytëzoni më shumë pemë dhe perime. S’ka fëmij i cili nuk dëshiron akullore, por, mbani llogari që konsumimi i akullores të mos jetë zëvendësim i porcionit ose hajes.
Ëmbëslirat duhet zëvendësuar me perime stinore të freskëta, ëmbësira pemësh dhe kremra nga perime të freskëta.

Recetë e shkëlqyer, domosdoshmërisht bëjeni!
Krem nga pemët e malit dhe bananja
Përbërsit e nevojshëm:
– 4 banane
– 300 g pemë mali (mundet edhe e ngrirë)
Përziej bananet dhe pemët e mali në mikser. Vendos kremin në gotë për akullore në frigurifer së paku 1 orë. Kënaquni me shijen natyrore frekuese.

VËRETJE E RËNDËSISHME
Në valixhe paketoni shumë vëmendje, kujdes dhe durim, por mos harroni edhe fotoaparatin për fotografi, për t’i përjetsuar buzëqeshjet e lumtura të cilat fëmijët tuaj do tua dhurojnë.Për këto emocione nuk ekzistojnë as rregulla e as kontraindikacione.

The post A dim në mënyrë të duhur t’i mbrojmë fëmijët tanë nga dielli? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Cilat janë karateristikat e kësaj periudhe?
Në këtë periudh, dentura e qumshtit është e rritur plotësisht. Pas moshës gjashtëvjeçare tashmë fillon rritja e dhëmbëve të përhershëm dhe pastaj flasim për dhëmbë të përzijer. Kjo periudhë është shumë e rëndësishme sepse fëmijët pas moshës trevjeçare tashmë kuptojnë dhe janë të gatshëm për bashkëpunim me stomatologun. Të gjitha vizitat dhe kontrollet në ambulancën stomatologjike të cilat i keni bërë më herët, tani mund të japin fryt dhe të bëhen intervenimet e para të domozdoshme. Te fëmijët të cilët kanë dhëmbë të shëndoshë, zakonisht intevenimi i parë është fluorizimi i dhëmbëve me lajner fluorid. Për dallim nga këto, te fëmijët me dhëmbë me karies dhe me dhimbje në gojë, është e domosdoshme që këtë ta largojmë. Pasi të kemi fituar besimin e pacientëve të vegjël, ngadalë fillojmë me sanimin e nevojshëm.

Cili është burimi më i shpesht i dhimbjes?
Te dhimbja më shpesh arrijmë kur kariesi i cili e ka sulmuar dhëmbin i afrohet nervit të tij. Dhëmbët e qumshtit, për dallim nga dhëmbët e përhershëm, janë shumë më të thyeshëm dhe kanë substancë shumë të butë dhe një nerv mjaftë të madh të thurur me enët e gjakut në mes të dhëmbit. Për këtë arsye, dëmtimi kariotik te dhëmbët e qumështit shumë më shpejt përparon dhe përhapet në drejtim të nervit. Ndezja e nervit quhet pulputis. Varësisht nga diagnoza, gjegjësiasht ndezja e nervit, ashtu vendosim edhe për terapinë. Gjthësesi, prioriteti ynë ngel largimi ose eliminimi i dhimbjes. Konsiderojmë se shërimi i dhëmbit të qumështit është me rëndësi të madhe, sepse vetëm ashtu mund ta ruajmë zgavrën e gojës deri sa të mbushet me dhëmbë të përhershëm.

Si shërohet dhëmbi i qumështit?
Shërimi i dhëmbëve të qumshtit ashtu si edhe i dhëmbëve të përhershëm, varet  nga diagnoza të cilën e kemi përcaktuar. Dhëmbët të cilët kanë nekrozë ose gangrenë të nervit, gjegjësisht nervi i tyre është i vdekur, i nënshtrohen që ashtuquajturit trajtim “long term” (afatgjatë). Kjo don të thotë se mjekimi zgjat një kohë të gjatë. Pas largimit të indit nekrotik/gangrenoz nga rrënja e dhëmbit, kanalet te të cilat nervi ka qenë i vendosur shpërlahen dhe mekanikisht përpunohen, me qëllim që të arrihet një mjedis i pastër, i dezinfektuar. Pastaj, te dhëmbi vendosim bar i cili e shëron infektimin e ndodhur më herët. Ky mjekim përsëritet derisa të ketë nevojë dhe ndonjëherë mund të zgjas edhe një vit varësisht nga tipi dhe madhësia e infeksionit me të cilin luftojmë. Për dallim nga dhëmbët e vdekur, dhëmbët e gjallë te të cilët kariesi ka arritur në nerv ju nënshtrohen terapisë “short-term” (afatshkuret). Suksesi i shërimit të këtyre dhëmbëve është më i madh se sa të ato të mëparshmit sepse këtu luftojmë me infeskion më të vogël. Së pari e revitalizojmë dhëmbin ( vërtetojmë nervin ) dhe pastaj e mjekojmë për një kohë të shkurtër. Për dallim nga të rriturit, te fëmijët, kuptohet nëse na lejon diagnoza, kemi mundësi të largojmë vetëm pjesën e ndezur të nervit-pulpotomia, sepse rrënjët e dhëmbit janë të hapur dhe kanë mundësi të ripërtrijnë qarkullimin dhe  zgjuarjen e nervit në dhëmb. Dhëmbët e qumështit, për dallim nga ato të përhershmit, ndonjëherë mjekohen përfundimisht me mbushje të fortë, sepse rrënjët e dhëmbit të qumështit shkrihen me rritjen e dhëmbëve të përhershëm, gjë e cila nuk ndodh me materialin me të cilin fortë i mbushim kanalet. Për këtë arsye, dhëmbët e qumështit ngelin me mbushje të butë të hidroksid kalciumit nën plombë, deri sa të zëvendësohen nga dhëmbët e përhershëm.

Çka ndodh me kariesin në këtë periudhë të jetës?
Te fëmijët  të cilët në këtë periudhë hyjnë në „bottle karies“, për të cilën u shkrua në numrin e fundit të Farmacisti Juaj, dhe te të cilët është larguar shkaktari për këtë tip të kariesit, mund të vrehet stagnimi i tij. Prandaj, në këtë fazë me rëndësi është sanimi i defekteve në dhëmbë të cilat mund të kenë rezultuar nga rënie e shpejt e zmaltit rreth qafës së dhëmbëve. Fëmijët tashmë më janë të vetëdijshëm edhe për momentin estetik të dhëmbëve të tyre të zi (karioz) dhe kur të shohin dallimin me dhëmbin e përmirësuar shumë mirë bashkëpunojnë. Sanimi i këtij lloji të kariesit plotësisht është i mundur. Por nëse shkaktari për këtë lloj të kariesit akoma ekziston, gjegjësisht fëmija konsumon ëmbëlsira dhe pije me shishe, karies aq shpejtë përparon sa që përfundon me shkrirjen e tërë kurorës së dhëmbit, e cila pa përjashtim shoqërohte edhe me ndezje të nervit dhe me dhimbje.
Patjetër të kemi parasyshë se fëmijët deri në moshën gjashtë vjeçare akoma nuk janë të gatshëm në aspektin motorik që plotësisht dhe në mënyrë të pavarur t’i pastrojnë dhëmbët (pa ndihmën dhe mbikëqyrjen e prindërit). Prandaj, kariesi tipik i cili krijohet gjatë kësaj periudhe është karies i molarëve qumështor  (katërshet dhe pesëçet). Ky karies krijohet si rezultat i ushqimit të ngjitshëm të cilin fëmijët e konsumojnë dhe i cili qëndron gjatë në gojën e tyre dhe në vrimat e dhëmbëve të tyre. Ky ushqim zakonisht është ndonjë karbohidrat i cili me zbërthimin e tij krijon acid, kurse ky acid e shkrinë zmaltin dhe substancën në të – dentinin.

Si bëhet kariesi te dhëmbët e qumështit?
Nëse kariesi i dhëmbit e ka përfshirë edhe dentinin, atëherë fillojmë me largimin klasik të tërë pjesës e demineralizuar të dhëmbit. Vrimën e krijuar e rindërtojmë me plombë glacionomerike. Ajo është shumë e mirë për fëmijët sepse përmban fluoride të cilat nga kjo hyjnë në dhëmbë dhe me këtë e përforcojnë dhëmbin. Këto plomba përpunohen shumë shpejt, kurse kjo përshtatet me bashkëpunimin e pacientëve të vegjël. Poashtu, ata nuk kërkojnë mjedis jashtzakonisht të thatë gjatë përpunimit, gjë e cila te fëmijët në këtë fazë është e pamundur të arrihet.
Dëmtimet nga kariesi të cilat janë të cekëta dhe nuk kanë kaluar kufirin e zmaltit, i lyejmë me lajneri fluoridi dhe e ndjekim rimineranlizimin e tyre. Shpesh kjo është e suksesshme dhe pastaj s’kemi nevojë për përmirësimin e dhëmbit.

Nëse i kushtojmë kujdes ushqimit të balancuar të fëmijëve tanë dhe higjienës në gojën e tyre, atëherë s’ka nevojë të friksohemi nga kariesi.
Pastroni dhëmbët së paku dy herë në ditë, në mëngjes dhe në mbrëmje, me pastë e cila përmban sasira të përshtatshme të aminofluoridieve. Rregullisht shkoni në kontrolle mjeksore dhe fluorizime profesionale  te stomatologu juaj.

Ana Krtolica-Gerogiev,
d-r. mje.dent.

The post Intervenimet më të shpeshta te dhëmbët e qumështit appeared first on Аптеки PlusPharma.

Cila është procedura për vulosjen e plasaritjeve të dhëmbëve?
Vulosja e plasaritjeve të dhëmbit është proces pa dhimbje. Vetëm ai dhëmb, për të cilin me anë të egzaminimit do të konstatojmë se është plotësisht i shëndosh, mund t’i nënshtrohet vulosjes. Së pari, dhëmbi patjetër  të jetë i mirë mekanikisht që të pastrohet, pastaj e lyejmë me lëng i cili e lubrifikon, gjegjësisht e pastron kimikisht, dhe në këtë mënryë krijohet sipërfaqe ku do të mund të ngjitet shtresa e hollë e materialeve plasike për vulosje. Dhëmbi patjetër të thahet në mënyrë të përkryer dhe pastaj vijon zbatimi i materialit për vulosje. Pasi të vulosen të gjitha vrimat, dhëmbi ndriçohet me dritë për polimerizim i cili e fortëson materialin.Procedura e vulosjes është relativisht e shkurt;r, por që të kryhet vulosja e mire pas së cilës nuk do të shfaqet karies, duhet të bëhet punë shumë precise, si dhe kushte ideale për punë, gjegjësisht mjedis plotësisht i tharë.

A është më mirë dhëmbët të vulosen ose të mos vulosen?
Sipas anatomisë së dhëmbit dhe nivelit të higjienës në gojën e fëmijës, mund të sjellim vendim të mirë nëse duhet të vulosen fizurat ose plasaritjet e dhëmbëve ose jo. Nëse dhëmbët kanë anatomi të theksuar me plasaritje të thella dhe të shumta, atëherë është mirë që ata të vulosen edhe në raste kur fëmija mban higjien të mirë  gojore.Gropat ose vrimat e cekëta dhe sipërfaqet më pak relievike për përtypje me higjien të mirë gojore  mundsojnë që ata të mos vulosen.Te pacientët me higjien të keqe gojore, rekomandoj vulosjen e plasaritjeve dhe në të njejtën kohë edhe edukimin e pacientit dhe rritjen e vetëdijes së tij për shëndetin dhe higjienën gojore, sepse vetëm vulosja nuk mjafton për t’i mbrojtur dhëmbët nga kariesi dhe t’i mbaj të shëndetshëm.
Ashtu si edhe e ceka më herët, përpunimi i vulosjes cilësore kërkon disa kushte. Nëse vulosja nuk kryhet rrënjësisht, ka rrezik për krijimin e kariesit nën vetë vulosjen. Kur diagnostifikohet,  kariesi zakonisht është në fazën e zhvilluar sepse pacientët konstatojnë se me vulosje të dhëmbëve ata i kanë mbrojtur dhëmbët nga prishja.

Cila periudhë është më e përshtatshme për vulosjen e dhëmbëve?
Molarët e parë të përhershëm, gjegjësisht gjashtëshet, rriten mes moshës shtatë dhe tetë vjeçare dhe në këtë periudhë janë më të përshtatshëm për vulosje.Me vet daljen e dhëmbit kemi shumë mundësi që ai të jetë plotësisht i shëndoshë dhe me vulosje të kemi sukses që ta mbrojmë nga kariesi.Një nga kushtet për vulosje të suskeshme është edhe rritja e dhëmbit plotësisht në zgavrën e gojës, në të kundërtën rrezikojm të bëjmë vulosje të pasukseshme.Për vulosje është e nevojshme mjedis absolutisht i thatë, por në qoftë se një pjesë e dhëmbit është akoma nën qiellëzë, atëherë mjedisi i thatë është i pamundur të arrihet. Shtatëshet dhe paramolarët ( katërshet dhe pesëshet)vulosen gjatë periudhës së njëmbëdhjetë dhe dymbëdhjetë vjeçare.

Nëse i vulosim dhëmbët, a janë ata të mbrojtur nga kariesi?
Vulosja është një nga masat parandaluese në luftën kundër kariesit, por me faktin që i kemi vulosur dhëmbët nuk don të thotë se duhet të harrojmë pastrimin e tyre së paku dy herë në ditë. Dhëmbët duhet t’i pastrojmë me brushë të duhur dhe me pastë e cila përmban aminofloride me koncentrime të përshtatshme  sipas moshës së fëmijës.Fëmijët deri në moshën gjashtëvjeçare tashmë duhet të dinë mënyrën e duhur të pastrimit të dhëmbëve.Dhe gjithsesi, duhet t’i shmangim pijet e ëmbla dhe ushqimin kariogjenik, të cilat  ngjiten në dhëmb dhe qëndron gjatë në gojë.Të konsumojmë shumë perime dhe pemë të freskëta, dhe gjithsesi shumë ujë.Rregullisht  vizotoni stomatologun dhe së paku një herë në vit të bëhet flourizimi i dhëmbëve te stomatologu.

Ana Krtolica-Gerogiev,
d-r. mje.dent.

The post VULOSJA E PLASARITJEVE TE DHËMBËT E PËRHERSHËM appeared first on Аптеки PlusPharma.

• ulja shumë afër para ekranit të televizorit,
• mbatja e librit shumë afër syve,
• vendosja e kokës shumë afër librit ose tavolinës kur lexon ose shkruan,
• kapsitje e shpeshtë,
• ndjeshmëri e madhe e syve ndaj dritës dhe/ose lotimi i syve,
• mbyllja e njërit sy kur fëmija shikon televizor ose lexon,
• shmangie e aktiviteve të cilat kërkojnë shikim të mirë–lexim, shkrim, detyra shtëpie, sport,
• fëmija ankohet për kokëdhembje, shikim të mjegulluar, lodhje ose dhembje në sy.

Nëse vërehet ndonjëri nga këto simptome, pa vonesë duhet të bëhet ekzaminim i plotë oftamologjiki cili përshinë edhe zgjerimin e bebëzës, ekzaminimin e bazës së syrit dhe sipas nevojës edhe përcaktimiin i dioptrisë.
Flmijët nuk duhet t’i tendosin sytë pa nevojë. Shikimi i stërzgjatur i televizorit, loja në kompjuter gjatë kohë ose në telefon, mund të jetë dëmtuese për sytë, sepse gjatë kohë përqendrohen në një pikë, gjë e cila rezulton në tendosjen e syve dhe rreziku i progresionit të shkurtëpamësisë te fëmijët.

Fëmijët të cilët kanë histori familjare me miopi të lartë (shkurtëpamsëi), hipermetropi ( largëpamësi), astigmatizëm, strabizëm (shtrembërim i syve) ose nistagmus, duhet t’i nënshtrohen ekzaminimit oftamologjik sa më shpejt që është e mundur. Gjenetike mund të jetë edhe katarakta ( perdja e syve), glaukomi ( shtypja  e lartë e syve) dhe shumë sëmundje tjera të syve. Shumë është me rëndësi që këto sëmundje të diagnostikohen më shpejt sa është e mundur. Nëse nuk fillohet me shërimin e tyre në kohë, ata mund të rezultojnë në reduktimin e përhershëm të të pamurit dhe në verbërim.

Ata fëmij të cilët tashmë mbajnë syza ose thjerrza, së paku një herë në vit duhet t’ju nënshtrohen kontrolleve oftamologjike, por sipas nevojës edhe më shpesh. Kontrollimet e më shpeshta oftamologjike janë të rëndësishme, sepse me rritje e fëmijës fillon edhe ndryshimi i dioptrisë.

Të pamurit është faktor shumë i rëndësishëm për suksesin e fëmijës suaj në shkollë!

prim. d-r.spec. Emilija Gjishevska– Dashtevksa,
oftamolog, Klinika për sëmindje të syve, Shkup

The post Problemi me të pamurit te fëmijët në moshë shkollore appeared first on Аптеки PlusPharma.

Cilat lëndime mund të shfaqen te dhëmbët e qumështit?

Lëndimet e dhëmbëve mund të ndahen në lëndime të cilat kufizohen te kurora e dhëmbit, lëndimet e rrënjës së dhëmbit dhe lëndime tek të cilat, përveç që lëndohet dhëmbi, përfshihet edhe ashti alveolar (ashti ku mbjellet dhëmbi). Lëndimi i koronës së dhëmbit don të thotë thyerja e një pjese të dhëmbit. Varësisht nga vendi i frakturës, lëndimi mund të kufizohet te zmalti e dhëmbit, mund ta përfshij dentinin, madje edhe nervin e dhëmbit. Kur gjatë lëndimit mund të vij deri te lëndimi i pozitës së dhëmbit, atëherë bëhet fjalë për lëndim më kompleks e cila mund të ndodh veçanrisht në rrënjën e dhëmbit ose të përfshij edhe ashtin rreth nofullës.

Si mund të trajtohen lëndimet e rrënjës së dhëmbit?

Lëndimet të cilat përfshijnë edhe zmaltin, madje edhe dentini i dhëmbit (substanca bazë nga e cila përbëhet dhëmbi) mund të thuhet sa janë lëndime të lehta. Trajtimi i tyre thjeshtë bëhet me rregullimin e anëve të mprehta dhe më në fund impragnimi (mbushja) me fluoride. Tek fëmijët, në këtë moshë të hershme dhëmbët nuk rindërtohen me plombë estetike, sepse ata nuk kanë durim dhe shumë vështirë bashkëpunojnë. Andaj, dhëmbi bëhet i thyeshëm nëse nuk zëvendësohet me dhëmb të përhershëm. Nëse gjatë lëndimit thyhet një pjesë më e madhe e koronës, atëherë ekziston rreziku për shfaqen (hapjen) e nervit. Në këtë rast, nervi i dhëmbit patjetër të mbytet ( paralizohet) dhe të shërohet dhëmbi. Mjekimi i dhëmbëve të qumështit asnjëherë nuk është definitiv sikur te dhëmbët e përhershëm, sepse rrënja e dhëmbëve të qumështit gradualisht resorbohet me rritjen e dhëmbëve të përhershëm. Andaj këto dhëmbë duhet të jenë nën mbikëqyrje të rregullt të stomatologut.

Përse dhëmbët e goditur errësohen?

Dhëmbi i cili ka ndryshuar ngjyrën e tij është dhëmb i vdekur. Kjo don të thotë se gjatë lëndimit ka arritur deri në infarkti i nerveti të dhëmbit, gjegjësisht është pushuar qarkullimi i gjakut në nerv madje me këtë vëhet në pikëpyetje edhe vitaliteti i tij. Duke pasur parasyshë se dhëmbi më nuk ushqehet me anë të nervit të tij, ai dehidraton dhe e ndryshon ngjyrën. Madje ndonjëherë shfaqet edhe gjakderdhja e nervit në dhëmb, prandaj ai ngjyroset për shkak të pigmenteve të cilat gjenden në gjak. Këto dhëmbë, nëse nuk bëjnë asnjë problem, nuk kanë nevojë të trajtohen. Madje ndonjëherë ndodh që kjo nekrozë sterile e nervit e cila ka rezultuar nga goditja të tërheq bakterie si të gjithë indet tjera të vdekura. Në ras të infektimit, dhëmbi mund të filloj të dhemb nën shtypje. Qelbi i cili krijohet në rrënjë patjetër të gjej rrugë që të drenazhohet prandaj nëse nuk kërkoni ndihmë nga stomatologu, shpesh kemi krijimin e fistulës së qiellzës mbi dhëmbin e vdekur. Nëpër këtë fistulë (vrimë në qiellëzë) qelbi drenazhohet, andaj fëmiju mund të mos ketë asnjë problem dhe mund të mos ankohet.

Çfarë ndodh me dhëmbët të cilët gjatë lëndimit e ndryshojnë edhe gjendjen e tyre?

Ky lloj i lëndimeve jo rrallëherë shoqërohet me fraktura të rrënjës së dhëmbit ose të kockës alveolare. Varësisht nga drejtimi në të cilin lëvizet dhëmbi, lëndimet mund të ndahen si intruzioni, ekstruzioni dhe luksacioni (përdredhja). Dhëmbi furacak (i zhytur) është ai dhëmb i cili për shkak të goditjes është zhvendosur më brenda në asht dhe duket më i shkurtë nga dhëmbët tjerë afër tij. Dhëmbi i dalur (ekstraduar) është më i gjatë se dhëmbët tjerë në afërsi, gjegjësisht është i nëndalur nga ashti alveolar. Me lukascion lateral, dhëmbi zhvendoset ka goja ose brenda ka fyti. Gjatë lëndimit, ajo që është me më rëndësi është diagnoza e saktë dhe trajtimi në kohë. Thelbi i terapisë është të ruajmë ose të mos dëmtojmë folikulën e dhëmbit të përhershëm. Që të arrihet kjo, ndonjëherë është me rëndësi që dhëmbi i zhvendosur i qumështit të largohet që të mundësohet zhvillimi dhe rritja normale e dhëmbit të përhershëm. Vendimi për largimin ose heqjen e dhëmbit të qumështit varet nga drejtimi i dhëmbit të shtyrë dhe nga ajo se sa është madhësia e ndryshimit të pozitës. Nëse ndryshimi është i butë, atëherë dhëmbëve të lënduar ju japim mundësi që të kthehen në pozitën e mëparshme. Gjatë periudhës menjëherë pas lëndimit të dhëmbit, fëmiju duhet të konsumon ushqim të butë dhe të shmang kafshimin me dhëmbin e lënduar. Poashtu, me rëndësi është të mirëmbajmë pastërtinë e mirë në gojë me çka do të shmanget infeksioni i indeve të brishta të lënduara në gojë. Pas lëndimit, fëmiju domosdoshmërisht duhet të sillet në stomatolog për kontrollim, kurse varësisht nga diagnoza ndoshta do të nevojiten edhe kontrollime dhe mbikëqyerje tjera të vazhdueshme.

Çka ndodhë nëse dhëmbi është plotësisht i dalur?

Me rëndësi të madhe është që të dimë se dhëmbin plotësisht të dalur të qumështit asnjëherë nuk e kthejmë sërish në ashtin e nofullës. Në këtë mënyrë mund të lëndojmë folikulën e dhëmbit të përhershëm. Fëmiju pas këtij lëndimi ngel pa dhëmb qumështi. Në të kundërtën, nëse lëndojmë folikulën e dhëmbit të përhershëm, ka gjasa që ai dhëmbë të rrit strukturë jo të duhur të zmaltit, të ketë magësi në sipërfaqen etij dhe, përgjithsisht, të shfaqen probleme gjatë zhvillimit dhe rritjes së tij.

Ana Krtolica-Gerogiev,
d-r. mje.dent.

The post LËNDIMET MË TË SHPESHTA TË DHËMBËVE TË QUMËSHTIT appeared first on Аптеки PlusPharma.

• Asnjëherë mos shprehni qëndrime të ndryshme edukative përpara fëmijëve. Qëndrimet dhe mendimet se cili qëndrim është më i mirë, i konfirmoni ose diskutoni  në mungesë të tij/saj.
• Bëhuni të drejtë. I ndani obligimet që ta keni të dy të lehtë.
• Bëhuni të përgjegjshëm në komunikim me fëmijun. Krijoni kushte që fëmiju të ketë mirëbesim te të dy.
• Vendimet e rëndësishme duhet të sillen bashkarisht.
• Mbështesni njëri tjetrin në prezencë të fëmijut. Në këtë mënyrë bashkveproni në mënyrë bindëse dhe fëmijut i jepni një shembull të mirë se si nëna dhe babai duhet të sillen.
• Mos e leni pas dore raportin martesor. Kënaqësia nga raporti ose mardhëni bashkshortore ndikon shumë edhe suksesin edhe relacionet tjera familjare.
• Tentoni që të sikronizoni nivelin e bashkpunimit, kërkesat, komplimentet dhe kritikat të cilat i bëhen në lidhje me sjelljen e fëmijut.

The post POLIC TË MIRË DHE TË LIGË appeared first on Аптеки PlusPharma.

The post KËSHILLA TË DOBISHME PËR TË ATIN appeared first on Аптеки PlusPharma.

The post PRINDËRIA – PRIVILEGJ MË I MADH appeared first on Аптеки PlusPharma.

1. Prindërit kontrollojnë çka hanë fëmijët

Prindërit vendosin se cilat lloje të ushqimeve do të blihen dhe do të ruhen në shtëpi, në cilën mënyrë do të përgatiten si dhe ku do t’ju servohen fëmijëve. Bleni ushqime të shëndetshme, të ndryshme, natyrore dhe të freskët, përgatisni ushqime të balancuara dhe shmangni blerjen e ushqimit të procesuar. Shëndeti dhe shprehitë e ushqyerjes te fëmijët dhe tërë familjet varen nga rregullat ushqimore të cilat do t’i përcaktojnë prindërit.

2. Harroni zgjidhjen „mbaro tërë pjatën“

Të nderuar prindër, mos i detyroni fëmijët e juaj që të hanë kur janë të ngopur dhe mos insistoni me zbatimin e rregullit „mbaro tërë pjetën“ me të cilën janë rritur shumë fëmijë. Shprehia që të ndërpresin ngrënien kur janë të ngopur dhe të mos hanë shumë është shumë me rëndësi sa i përket kontrollit të peshës së trupit gjatë tërë jetës. Fëmijët kanë instikte natyrore, kurse detyra e prindërve është që t’i ballafaqojnë ata me aftësitë e krijuara nga natyra që në mënyrë të drejtë të kuptojnë dhe dëgjojnë nevojat e trupit të tyre.

3. Ofroni fëmijëve mundësinë për zgjedhje, por vetëm me ushqimin të cilin ju do ta ofroni

Ndonjëherë fëmijëve duhet t’ju ofrohet ndjenja e zgjedhjes dhe lirës, por me kujdes, ofertë nga e cila fëmijët duhet të zgjedhin sërish nën kontrollin e prindërve, gjegjësisht, ofroni mundësi të shëndosha. Definoni dhe respektoni kohën për vakte kryesore dhe për meze dhe brenda këtyre kornizave ofroni zgjedhje.

4. Filloni herët

Pranimi i shijeve të ndryshme zhvillohet që kur fëmijët janë foshnjë. Në përputhje me moshën e tyre dhe rekomadimet e duhura për ushqim, ofroni shije të reja me ushqime të shëndetshme fëmijëve tuaj, por jo me dhunë, mos insistoni, dy-tri lugë janë të mjaftueshme. Ofroni fëmijëve shije të reja gradualisht, me porcone të ndryshme dhe jepuni kohë që të përashtaten. Kërkoni nga fëmijët më të ritur, me të cilët mund të komunikoni, që të provojnë një kafshatë nga ushqimi të cilin më herët nuk e kanë provuar.

5. Pasuroni menynë e fëmijëve për ushqim

Fëmijët janë kureshtar dhe dëshirojnë të provojnë gjëra të reja sidomos kur hani jashtë shtëpisë, në mjedis tjetër. Kërkoni që të provojnë ushqim nga pjata juaj, por mos insistoni. Porosisni ushqim të cilën do ta hanë të gjithë në tavolinë dhe i cili do të jetë mundësi për të mësuar shije të reja.

6. Edhe lëngjet janë ushqim

Mos anashkaloni vlerën ushqyese të lëngjeve, siç janë qumështi dhe lëngjet (instistoni për lëngjet natyrore). Njëkohësisht, mos teproni me lëngjet natyrore për shkak të përmbatjes së sheqerit, megjithatë duhet të krijohet shprehia që uji duhet të jetë bazë për rehidratim.

7. Ushqimet e ëmbëla duhet të qëndrojnë në vendin e vet i cili dihet vetëm nga prindërit

Dhënia e produkteve të ëmbëla me sasira të kufizuara është në rregull, por asesi nuk guxoni të lejoni që ëmbëlsira të jetë arësye për ngrënien e ushqimit. Që të shmangen situatat në të cilat fëmijët i përcaktojnë dëshirat e veta për produktet e ëmbëla, përgatisni sasi të saktë të cilën dëshironi që fëmija ta konsumon. Provoni t’i mbani produktet e ëmbëla largë nga sytë dhe duart e fëmijëve (nëse i dinë se ku gjenden ëmbëlsirat, shumë më vështirë do ta kontrolloni dinamikën dhe sasinë e produkteve të ëmbëla në ushqimin e tyre).

8. Ushqimi nuk zëvendëson dashurinë

Çdo ditë fëmijët merren me streset dhe emocionet e tyre fëmijërore të cilat nuk mund të kompenzohen me ëmbëlsirë. Motivoni fëmijët me përqafim, kujdes dhe me lëvdrata.

9. Ju jeni model i sjelljes për fëmijën tuaj

Fëmijët i përvetsojnë të githë punët të cilat ndodhin rreth tyre dhe i pranojnë modelet e sjelljes dhe shprehitë e prindërve të tyre me të cilat rrethohen. Prindërit janë shembull për fëmijët e tyre, prandaj rekomadoheni që të zgjedhni opsionet e shëndosha sa i përket ushqimit, mos t’i tejkaloni vaktet, aq sa është e mundur hani të gjithë bashkë në tryezën e njejtë pa TV të kyçur dhe mos hani shprishë para TV dhe kompjuterit. Merrni fëmijët në tregun e gjelbërt ku do të njihen me botën e ndryshme dhe të larmishme të pemëve dhe perimeve, kur gatuani ndani detyra të vogla ku edhe vetë do të dëshirojnë ta provojnë ushqimin e përgatitur edhe me ndihmën e tyre.

The post Fëmijët dhe ushqimi appeared first on Аптеки PlusPharma.

Vetvetiu nuk është e keqe e domosdoshme
Kjo madje nuk është gjendje shumë e keqe. Përdorimi i këtyre pajisjeve elektronike , gjithsesi që ka edhe dobitë e veta. Ekzistojnë emisione dhe aplikacione edukative të cilat i pasurojnë njohuritë e fëmijëve dhe nxisin zhvillimin e shkathtësive motorike dhe komunikuese. Por vetëm nëse këto pajisje elektronike përdoren si duhet! Përdorimi i vazhdueshëm dhe koha e gjatë e kaluar patra ekranit na shpien te cenimi i zhvillimit të drejtë të aftësive kognetive te fëmijët.

Pasojat afatgjate
Kur fëmijët shumë të vegjël në dorë do të marrin telefon të mençur ose tablet, ekzistojnë mundësi për dëmtimin e aftësive mentale të cilat janë në fazën e zhvillimit. Të parat sulmohen aftësitë për ta përqendruar, koncentruar, ta ruajnë vëmendjen ose për të komunikuar me rrethin.
Përveç kësaj, qëndrimi i vazhdueshëm në hapsirë të mbyllur dhe privimin nga aktiviteti fizik do të ketë pasoja edhe mbi shëndetin fizik. Rreziku i problemeve me sistemin skeletor-motorik është i pa shmangshëm, por përdorimi sa më i shpeshtë i këtyre pajisjeve elektronike dhe të qendruarit ulur janë faktor për peshën e tepërt trupore dhe për problemet që lidhen me mënyrën e ushqyerjes.

Mes tjerar, fëmijët ekspozohen edhe ndaj rrezikut nga:

• prishja e gjumit, faktikisht mungesa e gjumit
• paraqitja e agresivitetit
• ekspozimi ndaj rrezatimit dhe probleme me të pamurit
• varësi
• zhvillim i ngadalsuar

Nxitimi që fëmiju sa më shpejtë të mësoj përdorimin e këtyre pajisjeve bashkëkohore shkakton shumë më shumë dëm se sa dobi!

Gjatë periudhës deri tre vjeçare, truri te fëmijët zhvillohet shumë shpejtë dhe është shumë i ndjeshëm ndaj ngaxmimeve të mjedisit. Kjo është periudhë e ashtuquajtur kritike ku ndryshimet të cilat ndodhin mu atëherë krijojnë bazë afatgjate për zhvillimin e mëtutjeshëm të funksioneve të trurit. Për zhvillimin e duhur të fëmijëve, ata kanë nevojë për stimulime specifike. Për fat të keq, ata nuk mund të gjenden në celularët dhe tabletat. Koha e kaluar para ekraneve është mundësi e pashfrytëzuar për të komunikuar me rrethinën reale e cila është shumë më e nevojshme në atë periudhë. Kjo situatë nuk është e përkohëshme. Nëse stimulet mungojnë në këtë periudhë kritike, pasojat do të lën ndikim ose efekt afatgjatë.
Leximi e përralave ose tregimeve fëmijrore nga ana e prindit ka një ndikim plotësisht ndryshe se sa nëse e tregimin ose përrallën në ekran. Kur e dëgjojnë tregimin e lexuar nga goja e prindit, fëmijët i procesojnë fjalët dhe në kokat e tyre krijojnë fotografi për tregimin. Në këtë mënyrë, trutë fëmijrorë shumë më shumë angazhohen se sa me anë të ekranit ku tregimi ju ofrohen i gatshëm. Në këtë mënyrë, pajisjet elektrike e krijojnë fotografinë në vend të tyre dhe në këtë mënyrë zbehen aftësitë kognetive.

Dëmtimi i shkathtësive komunikuese
Koha e kaluar në shoqëri me kompjuterin ose me telefonin në vend se të luaj dhe të flas me bashkëmoshatarët e tij është faktor i cili shumë mund të ndikon afëtsinë sociale të fëmijut. Ata do të dobësohen dukshëm, ku ka probabilitet që madh të mbeten ashtu edhe gjatë tërë jetës së ngelur.

Jeta nuk është „klik“
Me siguri keni vërejtur gjendje ku prindërit gëzohen nga përdorimi i tepërt i telefonit nga ana e foshnjës së tyre ose, situata kur tenton të klikon mbi postere dhe foto duke menduar se është ekran? Ndofta në shikim të parë ju duket e ëmbël, por objektivisht tregon një problem më serioz, gjegjësisht, pritshmëri më të tutjeshme nga ana e fëmijës që secili aktivitet i tij të ketë ndikim momental dhe përgjigje të shpejtë.
Kjo ndodshta edhe mund të pritet në botën e ekraneve, por jo edhe në botën reale. Kur çdo lëvizje e fëmijë me gisht i sjell një foto të re, begati të ngjyrave dhe lëvizjeve, truri fëmijror përshtatet me ndjenjat momentale të kënaqësis të cilat i fiton vetëm me një lëvizje të gishtit. Në këtë mënyrë, në të ardhmen do të anon ka përdorimi më i shpesht i këtyre pajijseve elektronike të cilat ofrojnë përgigje shumë të shpejtë, në vend se të hyj në komunikim dhe ndërveprim me botën reale.

Sërish, pajisjet përdoren dhe nuk është e domosdoshme t’i largojmë ose menjanojmë
Përveç rreziqeve të cakura të cilat i bartë ekspozimi i tepërt i fëmijëve ndaj pajisjeve të ndryshme moderne dhe të mençura, por, ata gjithsesi përfshijnë edhe anën e mirë. Madje rekomandohet, që kur fëmiju do mbush dy vite, t’i ofroni qasje në pajisjet elektronike, por, kuptohet, në kushte dhe kohë të kontrolluara. Gjysmë ore ose një orë në ditë mund të ndihmoj në zhvillimin e koordinimit të lëvizjeve dhe të ndihmon në mprehjen e shkathtësive gjuhësore. Gjithsesi, koha para ekranit, përveç që do të kontrollohet, nuk duhet të jetë zëvendësim për lojën dhe njoftimin me botën reale.

KËSHILLË
Për çdo gjysmë ore të shikimit në ekran, stimuloni fëmijun në aktivitetin kompenzues (vrapim, kërcim, lorja me top…), por nëse koha e kaluar para TV është një orë, atëherë patjetër t’i jepni fëmijut dy orë lojra kompenzuese.
 

The post NDIKIMI I PAJISJEVE ELEKTRONIKE MBI ZHVILLIMIN E FËMIJËVE appeared first on Аптеки PlusPharma.

Çka nënkuptohet me kilograme të tepërta?
Trashësia mund të përkthehet si yndyrëra të tepërta trupore. Ndoshta disa kilogram nuk don të thotë menjëherë se fëmiju juaj është i trashë, por kjo mund të tregon tendencën ndaj trashjes dhe ka nevojë për korrigjim të mënyrës së ushqyerjes dhe nevoj për aktivitet fizik.
Si problem, më shpesh shfaqet në moshën 5 ose 6 vjeçare ose gjatë pubertetit. Fëmijët të cilët ballafaqohen me peshë të lartë trupore në moshën 10-13 vjeçare kanë shumë predispozita që edhe më vonë në jetë të jenë e mëvomshme.

Çka e shkakton trashësinë?
Arsyet janë komplekse dhe të shumta dhe përfshijnë para se gjithash faktorët gjentik, biologjik, kuluror dhe sociologjik.
Konsumi i më shumë kalorive në raport me sainë e kalorive të harxhuara, shkakon ose na shpien te rritja e masës trupore. Pesha e lartë trupore mund të rezultone dhe si kombinim i më shumë faktorëve.

Faktorët më të shpesht të rrezikshëm për trashësinë te fëmijët:

• shprehi të këqija jetësore në familje
• probleme familjare dhe probleme me mjedisin
• aktivitet të pamjaftueshëm fizik
• mungesë e vetëbesimit
• konsumi i tepërt i lëgjeve të gazuara dhe të ëmbla
• rreziqe nga ëmbëlsirat: gjëra të ëmbla, biskota, akullore…
•  mezet delikates: patate të skuqura, shprushë, krekeret e ndryshme…
• konsum i shpeshtë i ushqimit të shpejtë dhe jo të shëndetshëm
• stërngropja
• kapërcimi i shpeshtë i kafjallit dhe konsumi i shprishave si zëvendësim i porcioneve të rregullta
• kalimi i rregullt i kohës disa orë para televizorit ose para kompjuterit
• gjumë jo cilësor dhe jo të mjaftueshëm

Rreziqet dhe Komplikimet

Efektet e këqija nga pesha e tepërt trupore janë të shumëta. Më shpesh shoqërohen me rreziqet nga paraqitja e:

• sëmundjeve të zemrës
• shtypje të lartë të gjakut
• diabetit
• astma dhe probleme me frymëmarrjen
• probleme me gjumin (apnea)
• diskriminimi social

Trashësia te fëmijët shpesh lidhet me paraqitjen e problemeve emocionale. Këto fëmijë kanë vetëbesim shumë më të dobët dhe më pak janë të pëlqyer në shkollat e tyre dhe në mjedis. Kanë tendencë trejt paraqitjes së depresionit, ankciozitetit dhe dëmtimit obsesiv.

Çka të ndërmerret?
Si prind direkt jeni përgjegjës për shëndetin dhe për shprehitë e fëmijut tuaj. Përkushtimi juaj dhe koha juaj e shtrenjtë që i kushtohet janë me rëndësi të madhe për zhvilimin e drejtë të fëmijës.

Filloni me ushqimin.

• Ndryshoni mënyrën e të ushqyerit. Mësoni fëmijët që të hanë ngadal dhe të kënaqen me ushqimin.
• Përgatisni porcione të shëndosha të balancuara. Dhe gjithsesi, hani tërë bashkë.
• Reduktoni porcionet. Lejoni që fëmiju të kërkon vetë. Mos insistoni që fëmijut ta “fshij” pjatën.
• Evitoni ushqimin e shpejtë. Madje edhe në restorante, insistoni që zgjedhja të jetë e drjtë.
• Mos i mbushni sirtarët me gjëra të ëmbëla, çipsa dhe me pija me gaz.
• Blej dhe jepu dëmijëve sa më shumë perime dhe pemë. Gjatë blerjes lejoni që fëmijët të vendosin për produktet.
• Kujdesuni që fëmiju ta merr kafjallin e tij.
• Kujdesuni çka hanë fëmiju në çerdhe ose në shkollë.
• Zëvendësoni pijet industriale me ujë ose lëngje natyrore të shtrydhur.
• Por mos u dëshproni nëse fëmiju nuk e pranon këtë mënyrë të të ushqyerjes. Insistoni. Ndonjëherë është e nevojshme që produktet e reja të ofrohen deri në dhjetra herë para se fëmiju t’i pranon.
• Mos e përdor ushqimin si shpërblim. Në këtë mënyrë ushqimi devalvohet në raport me shpërblimin e premtuar.

Mos harroni se ndryshimet e vogëla çdo ditë mund të na shpien te rezultatet për tërë jetën!

Stimuloni aktivitetin.

• Bëhuni shembull i mirë për fëmijët. Nëse fëmiju ju sheh se jeni aktiv, dhe knaqeni me këto aktivitete, këtë do ta pranon si shabllon për sjelljen e tij.Simuloni fëmijun që të kyçet në aktivitetet sportive sipas moshës së tij.
• Kuptoni nevojat e tij dhe kapacitetin e tij. Nëse nuk kënaqet me një aktivitet të caktuar, ndihmoni që të gjej aktivitet të përshtatshëm ku do të ndjehet i plotësuar.
• Bëhuni familje aktive. Organizoni aktivitet të përbashkëta familjare ditore duke përfshirë përgatitje, pastrim të shtëpisë ose larjen e automobilit. Orgaizoni piknik ose shëtitje të përbashkët në park, në mal ose ngisni biçikletën. Zgjedhja e aktiviteteve jashtë është shumë e gjërë. Qëndroni AKTIV!
• Gjithsesi, mos e teproni. Respektoni mundësitë e fëmijut dhe mos insistoni në aktivitete të gjata dhe të lodhëshme.

Redukimi i kohës së kaluar duke ndenjur ulur.
Përveç stimulimit të aktivitetit fizik, fëmijëve duhet t’ju ndihmohet edhe me shmangien e qëndrimit të gjatë ulur. Edhepse qëndrimi ulur për shkak të leximit ose detyrave të shtëpisë është në rregull, fëmijëve duhet t’ju kufizohet koha të cilën e kalojnë duke shikuar TV, duke luajtur video lojra ose koha të cilën e kalojnë në internet, jo më shumë se dy orë në ditë. Poashtu, nuk rekomandohet të shikuarit e TV nëse janë nën moshën 2 vjeçare. Në vend të kësaj, duhet të motivohen që fëmijët e të gjejnë aktivitete argëtuese të cilat do t’i bëjnë vetë ose me anëtarët e familjes.

Ofroni mbështetje fëmijut tuaj.

• Ndërtimi i vetëbeismit të fëmijut është shumë me rëndësi. Tregoni fëmijut tuaj se e doni dhe është shumë i shtrenjtë për ju.
• Duajeni dhe mos e shumtoni pavarsisht nga kilogramet.
• Theksoni karateristikat pozitive dhe punoni në kthimin e vetëbesimit. Bisedat e shpeshta për kilogramet e tepërta mund të kenë kundërefekt

Pesha e tepërt trupore është problem mjeksor i cili shumë lehtë mund të vërehet, por shumëvështirë trajtohet. Nëse nuk regojmë në kohë në moshë të re, bëhet problem i përjetshëm.

Mësojeni fëmijën tuaj që të ushqehet shëndetshë, të haje me masë dhe të kënaqet me ngrënien.

The post ALARM!!! Trashësia te fëmijët – problem vazhdimisht më i madh shëndetsor appeared first on Аптеки PlusPharma.

Libri i mirë e nxit zhvillimin intelektual, e përmirëson ligjeratën dhe e pasuron leksikun. E zhvillon fantazinë e fëmijëve dhe mendimin kritik dhe na shpien te përvetësimi i vlerave më të larta morale dhe porosive humane.
Edhepse jetojmë në të ashtuquajturën kohë digjitale, ku kemi qasje në çdo lloj përmbatje dhe literature, leximi i librit në formën e saj primare është kënaqësi për të gjitha shqisat.

Si të fillohet?

Asnjëherë nuk është shumë herët për të filluar t’i lexoni fëmijëve tuaj dhe ta dërgoni në botën e një nga kënaqësitë më të mira jetësore. Edhe në moshën disa ditore, fëmiju reagon ndaj zërit tuaj dhe e absorbon ambientin dhe ndodhit rreth tij. Ashtu siç rritet vazhdimisht e më shumë do të interesohet për këtë aktivitet dhe me plotë dëshirë do të ndjek dhe do të kënaqet me atë që ju ua lexoni.Kjo do të ndihmon fëmijun në procesin e zhvillimit të ligjeratës dhe në komunikimin me botën e jashtëme.

Libri si bashkëudhëtarë besnik në jetë

Zgjedhja e librit të duhur

Rituali i leximit

Më së miri është nëse leximi bëhet pjesë e domosdoshme dhe shumë e rëndësishme e ditës suaj. Shkuarja në shtrat dhe orët e mbrëmjes si duket janë ideale për lexim. Kjo është periudhë kur fëmijë ka nevojë për aktivitete më të qeta.Në këtë periudhë, lexoni tema të lehta dhe qetësues. Lexoni ngadal dhe lejoni që fëmiju t’i ndjek përmbatjet dhe fotografitë dhe të kenë kohë të mjaftueshme që ta kuptojnë dhe ta mbajnë mend përmbatjen. Leximi nuk është patjetër të jetë në periudhën ose orarin e përpikt. Të jini të gatshëm saherë që fëmiju do të kërkon t’i lexoni.Është mirë kur fëmiju fillon të kërkon vetë që t’i lexojmë.
Është me rëndësi që gjatë leximit edhe të identifikoheni me personazhet dhe situatat.Dramatizoni tërë tregimin.Përshtatni tregimet sipas moshës së fëmijut. Imitoni zëra të ndryshëm, madje edhe kur janë zëra kafshësh, automjetesh, etj. Thjeshtë, kënaquni me këtë rol.

Lexoni bashkë

Gjatë leximit lejoni që fëmiju të jetë aktiv. Përsërisni fjalitë bashkë dhe rirrëfeni skena.Me anë të ilustrimeve nxisni ataqë ta vazhdojnë rrëfimin, edhepse ndoshta nuk din ende të lexon. Lejoni që ai të krijon rrjedhën personale të tregimit. Me gisht ndiqni tekstin që e lexoni. Me anë të fotografive mësoni ngjyrat, kafshët dhe objektet. Ndonjëherë qëllimisht gaboni tekstin ose gabimisht paraqitni ndonjë fotografi. Prisni reagimin e tij/saj.Do të vëreni se pas një kohe do t’i gjuan të gjitha gabimet tuaja dhe do t’ju korigjon. E tërë kjo është pjesë e procesit të detyrimittë fëmijut që të merr pjesë dhe të kënaqet me leximin në kokën e tyre.

Kontrollë mbi pajijset e mençura

Kompjuteri, telefonat e mençur ose tabletat janë vegëla të fuqishme të cilat ofrojnë kënaqësi të aty për atyshme me të cilën asnjë libër nuk mund të konkurron.Prandaj është me rëndësi që qasja në këto pajisje të mençura të kufizohet dhe të kontrollohet nga ana juaj.

Shembull konsekuent

Ndoshta mënyramë e dobishmeqë fëmiju të shfaq interes për leximin është nëse shpesh i shohin librat në duart e tyre. Nëse keni bibliotekë familjare dhe nëse lexoni shpesh, fëmiju do të kuptoj këtë mjedis si natyrore dhe në mënyrë spontane do të shfaq interes për lexim. Nëse kënaqni me leximin, kjo shëndrohet në vegël të fuqishme motivuese.
Gjithsesi, blini librat bashkë. Lejoni që vet të zgjedh libra ose ilustratorët.Fshehtësia e rafteve plotë me libra, hulumtimi detektiv pas heronjëve të preferuar mes rafteve dhe era e letrës mund të len vulë afatgjate te adhuruesit e ardhshëm të vegjël të fjalës së shkruar.

Dhurata më e bukur

Shfrytëzoni çdo rast që dhurata të jetë në formë të librit. Dhuratën e shokëve për ditëlindje duhet ta plotësoni me një libër të bukur dhe të gëzueshme të cilën do ta zgjedhni bashkarisht.

Mos bëni asgjë me dhunë

Nëse në fillim fëmiju nuk tregon interes dhe nuk dëshiron të lexoj, mos i bëni presion. Еfekti mund të jetë negativ. Ndryshoni librin, kohën e leximit ose qasjen. Mos lejoni që leximi, në vend të kënaqësis, të bëhet detyrë e lodhëshme.

Çfarë dobie ka nëse i lexoni fëmijut tuaj?

• Përforcohet afërsia reciproke dhe besimi
• Nxitet njohja e ndjenjave personale dhe të të tjerve
• Nxitet zhvillimi i kapacitetit të kujtesës
• Nxitet  kreativitetin dhe fantazija te fëmijët
• Veprohet mbi zhvillimin e ligjeratës, pasurohet leksiku i saj dhe fëmiju përgatitete për lexim vetiak
• Krijojmë shprehi afatgjata për lexim dhe për dashuri ndaj librit

The post FËMIJËT DHE LIBRI – Nga çapkën të vegjël e deri në lexues më të mirë appeared first on Аптеки PlusPharma.

Kur duhet të përshëndeteni me pelenat?

Edhepse nuk mund të jepet ndonjë përgjigje definitive, sepse secili fëmij zhvillohet ndryshe prej njëri tjetrit dhe në kushte të ndryshme, më shumë fëimjë tregojnë shenja të gatishmërisë për përdorimin e oturakutdhe për largim nga pelenat në moshën 18-24 mujore.
Disa këshilla praktike të cilat mund të jenë të dobishme që ky proces të kaloj pa turbulenca më të mëdha:

Mos bëni asgjë me „me dhunë“!

Përshëndetja me pelenat duhet të bëhet në parneritet me fëmijun tuaj. Së pari, kontrolloni nëse fëmiju juaj është i gatshëm që të braktis pelenat. Me rëndësi është që fëmiju të mund të komunikon për nevojat e veta.Kjo mund të jetë me fjalë, tinguj, grimasa të fytyrës ose me lëvizjen e trupit.Shtypja që fëmiju të braktis pelenat mund vetëm të krijon rezistencë plotësuese te fëmiju.Përveç kësaj, mund të krijohen asociacione negative te fëmiju që kanë të bëjnë me kryerjen e nevojës të cilat më vonë shumë vështirë mund të largohen ose të krijohet rezistencë kundër kryerjes së nevojave fiziologjike.

Mos vendosni afate!

Fëmijët e vegjël nuk kanë koncept për kohën dhe nuk vendosin ndaj afateve të përcaktuara. Gjithmonë mbani pritshmësi reale.Secili fëmijë ka individualitet dhe temperament të veçantë dhe për shkak tëkësah nuk ekziston ndonjë metodë e caktuar premtuese në tre hapa e cila do të jetë e përshtatshme për të gjithë. Programat e këtilla, të cilat kanë afate kohore, më shpesh përmban masa ndëshkuese të caktuara, nuk janë fleksibile dhe më shpesh i ushtrojnë prindërit se sa fëmijët e tyre. Prandaj shkaktohen frustrime kur afatat e paracaktuara nuk respektohen.

Përdor tesha me të cilat fëmiju gjindet me lehtësi

Harroni komplikimet e koklavitura të teshave. Zgjedh teshat të cilat shumë lehtë zhvishen; pantollona, tuta, fustane, pantollona të shkurta. Nëse është nxehtë, lejoni fëmiju të vrapon me tesha të brendshme, ose, plotësisht lakuriq. Në këtë mënyrë, më lehtë do ta përvetësoj shkathtësinë e tij të re.

Nëse „i shpërton“, mos bëni panik!

Largimi i pelenave pa dyshim është proces natyror.Situatat natyrore, poashtu, janë plotësisht normale, dhe kur shfaqen, ata janë vetëm pjesë e procesit.Theksimi i tepërt i ndodhive të pakëndshme mund të na shpien vetëm te vështirësi të reja.Në situata të këtilla, me rëndësi është që të ngelemi plotësisht të qetë, që të mos manifestojmë nervozë ose agresivite. Shumë është me rëndësi që ta anagazhoni fëmijun gjatë pastrimit dhe të tentoni ta bindni se gjërat të tilla ndodhin, por radhën tjetër vendi i duhur është toaleti ose oturaku.
Lëvdrojeni për çdo përdorim të suksesshëm të oturakut, por asnjëherë mo e ndëshkoni për gabimet. Me entuzijazëm dhe me ngazëllim lëvdrojeni fëmijun tuaj gjithmonë kur do ta kryen nevojën në toalet ose në oturak.

Mos këshoni pe para presioneve!

Shtypjet ose presionet mund të burojnë nga shumë anë.Nga gjyshi dhe gjyshja, nga miqtë, tezet, madje edhe nga bashkëshorti. Mos harroni se të gjithë janë plotë me mençuri dhe e dinë mënyrën më të lehtë.Sërish,ky është vetëm proces si gjiuthë proceset tjera. Të gjitha në kohën dhe mënyrën e vetë i cili është më i përshtatshëm, për vëmijun tuaj.Parandaloni garimin me prindërit tjerë, sepse ky garim nuk përfundon këtu. Fëmijun tuaj e presin edhe puntë tjera të cilat duhet të përvetësoj.

Asgjë nuk ndodh brenda natës

Disa fëmijë kalojnë nga pelenat në oturakpër disa javë, kurse disa të tjerëve ju nevojiten 7-8muaj. Mos prisin përparim të shpejtë dhe bëhuni gati për gëtë.Ngelni pozitiv dhe me durim kalonin përë proces, gjithmonë duke i kujtuar fëmijut se sa krenar jeni për ë arriturat e tij të vogla, por të rëndësishme.

Mos e injoroni frikën te fëmiju!

Gjatë procesit të largimit nga pelenat, fëmijët mund të zhvillojnë frika, të cilat mund të jenë njëlloj të mëdha si frikat te të rriturit. Nëse fëmiju përjeton madje edhe vetëm një përvojë të keqe në toalet (zhurmë nga uji, rrëshqitje në pllaka, etj.), kjo mund ta këtheh disa hapa mbrapa.Disa fëmijë kanë probleme me hudhjen endryrësirës. Prandaj, bëni kujdes. Bisedoni me ata dhe kini kujdes që fëmiju të mos ndjehet i turpëruar ose i nënçmuar. Mos harroni se për shumë fëmijë pelenat paraqesin një lloj sigurie. Kjo është koha kur fëmijët janë intim me fëmijët dhe kujdesen për nevojat e tyre.Ndonjëherë fëmijët kanë nevojë për afërsinë tuaj. Mundohuni që t’ju kushtoni më shumë kujdes dhe butësi.

Ska nevojë për sqetësim

Ndoshta ju mërzit fakti që vetëm fëmiju juaj ende mban pelena.Por s’ka vend për panik. Ndoshta do të zgjas edhe pak, por sërish, në fund fëmiju juaj me ndihmën tuaj do të arrij në mënyrë të pavarur të prëdoroturakun, kurse më vonë edhe toaletin. Është e pabesueshme por fëmiju juaj do të niset për në shkollë pa pelena.

Shenjat që tregojnë se fëmiju juaj është i gatshëm të largohet nga pelenat:

• ju tregon se patjetër ta kryej nevojën me fjalë, tinguj, grimasa në fytyrë ose me shtrëngimin e trupit(ulja galiç, vendosja e dorës në organet gjenitale);
• nuk i duron pelenat e lagështa ose të ndyra;
• tregon interes për oturakundhe për kuaskën e toaletit;
• mund të ndjek disa udhëzime bazë;
• dëshiro të filloj të mbaj brekë;
• pelenat i ka të thata pothuaj dy orë gjatë tërë ditës;
• mund vetë t’i ul pantollet dhe ulet dhe ngritet vetë në oturak.

Njoftojeni fëmijun me oturakundhe qëllimin e tij.Nëse keni mundësi, zgjedhni oturakuntë cilin do ta pëlqen fëmiju juaj, për shembull, me personazhin e tij të preferuar nga filmat vizatimor. Inkurajoni fëmijun që të ulet mbi oturakun, me ose pa pelena.

The post BRAKTISJA E PELENAVE – A është dhe kur është fëmiju juaj gati? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Kur dhe si të fillohet me mirëmbatjen e higjienës së dhëmbëve dhe gojës?
Me mirëmbatjen e higjienës mund të fillohet para daljes ose me daljen e dhëmbëve të parë të qumështit. Andaj, gjingjiviti në gojën e foshnjës fshihet me garzë të lagësht.Me këtë mund të vazhdohet edhe kur të dalin dhëmbët e parë. Dhëmbët duhet të fshihen në mëngjes dhe në mbrëmje dhe pas ndonjë porcioni më voluminoz. Poashtu, mund të merren edhe gishtëzagomës ose silikonit që gjenden në farmaci.Por edhe garza e përgjithshme e ka funksionin e njejtë. Kjo mënyrë e higjienës mund të përdoret deri në dy vite.

Kur të fillohet me brushë?
Brusha për dhëmbë fillon të përdoret gradulisht. Fillimisht, fëmiju luan me të, kurse më vonë fillohet me pastrimin e dhëmbëve me brushë. Brusha duhet të jetë e butë dhe me kokë të vogël.Nuk duhet të përdoret pastë, sepse fëmijët nuk dijnë të pështynë, pra do ta gëlltisin.

Më shumë se dy vite, sasia e pastës e vendosur mbi brushë duhet të jetë sa një kokërr bizele dhe aspak më shumë. Kjo sasi mjafton për pastrimin e mirë të dhëmbëve.

Pastat për dhëmbë përmban substanca për pastrim, detergjente, substanca për njomje, ngjyrë, aromë, fluoride dhe substanca për lidhje. Fluoridet pengojnë paraqitjn e kariesit.
Sot, tërë pastat përmbajnë fluiride, edhepse me koncentrim mininimal.
Në kohën më të re, në treg paraqiten paste organike me bazë natyrore dhe nuk përmbajnë fluoride.

Deri në moshën trevjeçare, pastrimi i dhëmbëve më mirë është ta bëj prindi, kurse më vonë, pasi fillon shkuarja në shkollë dhe pas kësaj periudhe, pastrimi i dhëmbëve duhet të bëhen nga vetë fëmiju, por nën mbikëqyrjen e prindit.

Në të njejtën kohë, poashtu duhet të përdoret edhe fije për dhëmbë. Në vendet e Evropës perendimore, përdorimi i fijeska përparsi në raport me pastrimin e dhëmbëve.
Pastrimi i duhur i dhëmbëve te fëmijët

Në fund, butësisht pastrohen me brushë gjuha dhe pastrohet goja dhe brusha.

Prindërit duhet t’ju ndihmojnë fëmijët me pastrimin e dhëmbëve deri sa fëmiju ta përvetëson teknikën e pastrimit të dhëmbëve.

D-r Gordana Todorovska
Spec. i stomatologjisë preventive dhe për fëmijë

The post SI TË FILLOHET ME PASTRIMIN E DHËMBËVE TE FËMIJËT? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Me rëndësi është që fëmija i moshuar ta kupton këtë lajm të gëzushëm para se të filloni ta përhapeni lajmin me të afërmit dhe miq dhe para se të bëhen të dukshme ndryshimet në trupin tuaj. Kështu që, direkt do të mbikëqyrni reagimin e fëmijës dhe mënyrën në të cilën ai si ta pranon gjendjen e këtillë.Në të njejtën kohë, direkt do të përjeton ndjenjën tuaj të kënaqësis dhe lumturisë.

Fëmija mes moshës 1/3 vjeçare
Me siguri nuk do të kupton se çka don të thotë të jeshë vëlla ose motër, deri sa të arrin foshjna në shtëpi. Por, gjithsesi nuk duhet të pushoni së foluri për këtë, dhe t’ju përgjigjeni të gjithë pytjeve të tij ose saj lidhur me foshnjën, nëse ka.Ndshta ëshë më mirë t’i sqaroni dhe t’i tregoni me anë të fotografive nga librat për foshnjë dhe familje, ose me anë të fotografive të foshnjëve. Nuk është keq nësekaloni dhe kohë me shokët ose të afërmit që kanë foshnjë të cilën do të mund ta merrni në krahë, që fëmija juaj të mund të mësohet me idenë që prindërit e tyre mund të ruajnë edhe foshnjë tjetër, por sërish ta duan edhe këtë.
Fëmija më i moshuar me siguri do të interesohet për gjërat e foshnjës.Kështu, mund ta përfshini në hapjen e dhurateve për foshnjat dhe lejoni që të luan me të.Ndoshta do të dëshiron t’i mban si të vetë, që nuk është diçka që duhet ta kundërshtoni,sepse foshjna gjatë kohë nuk do ta dinë se çka është e tij/saj dhe çka nuk është.
Nëse dëshironi ta zhvendosni në një shtrat tjetër ose në dhomë tjetër, kjo më mirë të bëhet sa më herët që mos të ndjehet sikur i dëbuar nga i porsalinduri. Me siguri as nuk do të ketë gjëra tjera për të cilat do të kërkoni që t’i ndani, sepse bashkëndarja edhe nuk është gjë që e bën shumë lehtë.
Me avancimin e shtatzanisë, keni më pak energji dhe më shumë përqendroheni mbi lindjen, kështu fëmija juaj i moshuar mund të ketë më shumë kërkesa, të zhvillon disa frika tjera të reja, madje edhe mund të ndërpret ose të parakthen zhvillimin.Andaj, në këtë periudhë mos bëni ndryshimet të mëdha në jetën e tij, si për shembull, dërgimin në çerdhe ose ndërrimin e çerdhes, mos insistoni që të braktis biberonin nëse ende e përdor ose të braktis pelenat.
Më mirë që mund të bëni është të kërkoni ndihmë, gjegjësisht ndonjë person që do të kujdeset për të gjatë periudhës së lindjes dhe menjëherë pas saj, por edhe t’ju ndihmon që të kujdeset për foshnjën, që të mund të kalonin kohë çdo ditë vetëm me fëmijën e më të moshuar.

Fëmija mes moshës3 dhe5 vjeçare
Fëmija në këtë moshë mund të njehet i anashkaluar sepse e ndani vëmendjen tuaj me anëtarin e ri të familjes. Provoni t’i sqaroni kështu që do ta përfshini në aktivitetet lidhur me përgatitjet lidhur me anëtarin e ri. Zgjedhni veshje ose roba ose inventar për dhomën barshkarisht. Lexoni tregime për foshnjë, vëllezër dhe mortra.Shikoni fotografi nga mosha e tij më e re dhe tregoni tregime për lindjen e tij, sqaroni sa të lumtur ishin kur ai erdhi në këtë botë. Kështu do t’i bëni me dije se dikur edhe ai ose ajo ka qenë foshnjë që e ka pasur tërë vëmendjen.
Duke pasur parasyshë se fëmijët më së shumit mësojnë me anë të lojrave, dhuroni lodra foshnjë ose lodër të mbushur për të cilën duhet të kujdeset, dhe kërkoni që, nëse do, ta zgjedh një lodër nga të vetat dhe t’ja jep foshnjës.
Mundohuni ta ruani rutinën, të mos bëni shumën ndryshime në përditshmërinë e fëmijës së moshuar para lindjes dhe menjëherë pas lindjes, deri sa edhe zgjat përshtatja me anëtarin e ri në familje.

Fëmija më i moshuar se 5 vjeçar
Zakonisht, paraqitet xhelozia sepse tërë vëmendja juaj drejtohet ka foshnja,kurse fëmija i moshuar tashmë është person i veçantë, mjaftë i pavarur dhe mund të hanë, luan, t’i kryen nevojat fiziologjike, të shkon në shkollë, për këto arsye prindërit mund t’i kushtojnë shumë pak vëmendje. Bisedoni me foshnjën më të moshuar për nevojat e foshnjës, sqaroni atij se cilat përparsi i ka për shkak se është fëmij i pari ose më i moshuar(për shembull, mund të shkon në shtrat më vonë) ose kërkoni që t’ju ndihmoj të kujdeseni për foshnjën. Pyetni se çka din për foshnjët dhe çka mendon si do të jetë të kemi foshnjënë shtëpi.
Fimijët janë fëmij, dhepse mund të jenë më të moshuar dhe duket sikur e kuptojnë dhe e pranojnë gjendjen e re, sërish,nuk është keq të ulet me fëmijën e më të moshuar dhe t’ja kujtoni ditët e tij fëmijrore dhe t’i tregoni se edhe për atë i keni kaluar këto ditë dhe keni qenë njëlloj kaq i gëzuar ose i lumtur.
Gjegjësisht, problemet paraqiten nëse fëmija ndjehet i zëvendësuar, gjegjësisht nëse i marrin vendin në shtëpi dhe lodrat, që t’i jepen foshnjës.Shumë shpesh fëmijët janë të emocionuar dhe të interesuarpër foshnjën e re madje edhe më të hutuar nga fakti se si prindërit e tyre pa vetëdije kanë ndryshuar.
Mundohini që për foshnjën e re të përdorni terme si “ vllau yt i vogël“ ose „motrushi“ në vend të “foshnja ime“ ose “foshnja e re“, që të mund edhe fëmija më i moshuar të ndjehet pjesë e kësaj situate të re.

Koha e domosdoshme edhe për fëmjën më të moshuar!
Pa varsisht nga mosha e fëmijës dhe obligimeve tua lidhur me foshnjën, patjtër të gjeni kohë për shoqërimin cilësor me fëmijën më të moshuar. Shëtisni vetë ose dërgojeni në ndonjë vend të posaçëm(kënd lojrash) ose luajeni lojën e tij/saj të preferuar.
Gjithmonë ekziston mundësi që foshnja më i moshuar të shfaq sjellje negative ose të prapakthehet në zhvillim me qëllim që të fiton vëmendjen tuaj më të madhe.Nëse është më e vogël dhe, si për shembull, paraqiten probleme me shkuarjen në banjo (urinon në gjumë),mos e ndëshkoni, por i sqaroni se kjo nuk është mënyra e duhur dhe ofroni dashuri dhe mbështetje në të ardhmen. Nëse bëhet fjalë për fëmijë më të madh ose më të moshuar, së pari provoni ta injoroni sjeljen e keqe, ndoshta mund të nxit sjelljen e mirë sërish për të fituar vëmendjen tuaj. Në çdo rast, flisni me fëmijën, pyeteni se si ndjehet si vëlla më i madh ose motër më e madhe, dhe dëgjoni.

Nëse fëmija më i moshuar nuk tregon interes për foshnjën, mos u shqetësoni.Disa fëmijë kanë nevojë për më shumë kohë që të përshtaten me rolin e ri në familje.

Mos e leni të porsalindurën vetëm me fëmijën më të moshuar, nëse ai/ajo është më pak se 12 vjeçare. ( mepykëpyetje)

Si të jeni të sigurtë se i keni kry detyrat e shtëpisë
Do ta kuptoni se përgatitjen e keni mbaruar mirë nëse fëmija më i moshuare pranon anëtarin e ri në mënyrë të duhur. Kjo don të thotë se do të paraqiten reagimet e xhelozis, por në kuadër të asaj që pritet.Fëmija nuk do të tregon forma të agresionit ose sjllejs së pazakontë, dhe me kalimin e kohës me më shumë emocion dhe ndjenja do ta pranon vëllaun ose motrën e tij.

The post Përgatisni fëmijën për vëlla ose motër appeared first on Аптеки PlusPharma.

Më shumë ose më pak përgjigje për këto pyetje nuk janë askush tjetër përveç fëmijëve. Në shumë hulumtime që përfshijnë mijëra familje, fëmijët u pyetën: Nëse ju mund të realizoni vetëm një dëshirë për prindërit tuaj, çfarë do të ishte ajo? Atë që fëmijët deshën më shumë ishte që prindërit e tyre të jenë të lumtur, të vinë në shtëpi më pak të lodhur dhe të kalojn më shumë kohë bashkë.

Gjërat e vogla

Që një familje të jenë e lumtur, varet nga të gjithë antarët e saj, por më shumë nga prindërit, sidomos kur fëmijët janë të vegjël. Mirëqenia në shtëpi ndikon mënyrën se si prindërit do të sillen me njëri tjetrin (me respekt, mirëkuptim dhe pa grindje), si do të rrisin fëmijët dhe si dhe sa kalojnë kohën e lirë me ta.

Lumturia nuk është diçka jashtë nesh, lumturia është e drejta jonë. “Sekretet e vogla”të familjeve të lumtura le të bëhen edhe tuajat.

Më shpesh ushqime të përbashkëta

Të ngrënurit bashkë nuk duhet të jetë ngjarje formale dhe serioze. Përkundrazi, duhet të jetë argëtuese dhe e ndryshme nga rutina ditore, që fëmijët ta mbajn mend kur të rriten. Për shembull, zëvendësoni kafjallin e zakonshëm me darkë, ose gjatë vikendeve mëgjeset kaloni në krevat me filmin e preferuar vizatimor. Përfshini fëmijët aq më shumë sa është e mundur në punët e shtëpisë, për shembull gjatë përgatitjes së ushqimit. Familjet të cilat hanë bashkë në të njejtën tryezë kanë afërsi më të madhe mes vete. Koha e vakteve është koha e afërsis mes tyre dhe nuk dhet të anashkalohet së paku pesë herë në javë.

Kaloni kohë duke u argëtuar

Përcaktoni ndonjë lojë familjare dhe luani bashkë, së paku disa herë në javë. Për foshnjët më të vegjël mund të jetë leximi i tregimeve, kurse për ata më të rritur ndonjë sport në mjedis të hapur.

Reduktoni aktivitetet jashtëshkollore

Një numër vazhdimisht e më i madh i fëmijëve kanë 3-4 aktivitete pas shkollës, mësojnë ndonjë gjuhë, ushtrojnë me sporte të ndryshme… Kështu, edhe ajo pak kohë që ngel për socializim pas një dite pune, faktikisht humbet. Provoni ta largoni së paku një aktivitet, dhe këtë kohë shfrytëzojeni për shoqërim familjar, si shkuarja në pishinë bashkë, ngisni biçikletë, ose shëtitje në park.

Më së miri është nëse fëmijët mund dhe duan të përfshihen në planifikimin e ditës së tyre, javës, muajt, dhe ardhmërisë së tyre. Përcakimi i përbashkët i qëllimeve javore dhe pastaj vlerësimi i të arriturave, te fëmijët zhvillon kontroll më të mirë kognetiv mbi jetën e tyre (vetëkontroll më të madhe, aftësi për t’i ndarë gjërat e mira dhe të këqija të zgjedhjeve të tyre të cilat i bëjnë…)

Fisni për historinë familjare

Me rëndësi është që pasardhësit të dinë për anëtarët më të vjetër të familjes dhe për historinë familjare. Bashkëndarja e tregimeve nga e kaluara, e ndodhive, aventurave, vizitën e gjyses dhe gjyshit, u jep fëmijëve ndjenjën e përkatësis në diçka që është më e madhe se vetë ata. Ju jep kontroll më të madhe mbi jetën e vetë, e rrit vetëbesimin dhe besimin se famija e tij funksionon.

Madje edhe teknologjia bashkëkohore mund t’ju ndihmon që të afroheni si familje. Porositë e dërguara si “Si je?” ose “Të dua” do të kenë shumë rëndësi për fëmijët tuaj.

Familja para miqëve

Kur fëmijët janë më të rritur dhe shkojnë në shkollë, pas ditës së punës uluni dhe pyesni se si kanë kaluar në shkollë, dhe bashkëndani me ata ndonjë ngjarje interesant nga dita juaj. Vendosni familjen në vend të parë. Qëndroni pozitiv dhe të buzëqeshur, sepse me mos interesin tuaj për ata dhe me humorin e keq, i bëni fëmijët që të dëshirojnë të kalojnë më shumë kohë me shokët e tyre dhe jashtë shtëpisë. Shokët ose miqtë janë të rëndësishëm, por familja duhet të jetë në vend të parë.

Krijoni ritale

Krijoni ritale, aktivitet të cilin do ta përsërisni dhe për të cilin patjetër të shoqëroheni. Mund të jetë për festa të caktuara ose fundjavë, mbrëmje filmike një herë në javë, bërja e petullave, lozja me letra, domino, monopol.

Martesa në vend të parë

Familje e lumtur është ajo familje ku anëtarët e saj janë të lumtur, gjë që është shumë e rëndësishme për prindërit, dmth., bashkëshortët, që janë krijues të ndodhive në familje. Shmangni zënka sidomos para fëmijëve.Të qenurit i dashuruar kalon, por dashuria ngel, dhe kjo duhet të ushqehet dhe të mirëmbahet marrëdhënia e balancuar mes bashkëshortëve.

Bëhuni shembull i dashurisë. Lidhja juaj dhe martesa duhet të jenë në vend të parë. Ndryshe, e tërë dashuaria dhe vëmendja kalon te fëmijët, që mund të jetë ngarkesë e madhe për ata. Në fund të fundit, do të vjen koha kur fëmijët do ta lëshojnë shtëpinë.

Komunikoni madje edhe për gjërat më të vogla

Fëmijët në përgjithsi lindin të lumtur, kurse mësojnë për pikëllimin. I përsërisin veprimet dhe emicionet tuaja, kështu mësojnë. Kjo nuk don të thotë se vazhdimisht ne duhet të jemi të buzëqeshur dhe ose të shtyremi sikur dikush tjetër. Por nëse gëzoheni që i shihni fëmijët e tuaj, edhe ata do të gëzohen që do t’ju shohin juve.

Një nga arsyet për lumturi janë financat dhe sjellja e përbashkët e vendimeve për investimet në shtëpi. Nëse buxheti është pak “pisk”, gjetja e zgjidhjes duhet të bëhet bashkarisht. Dhe ashtu si rekomandohet secili nga bashkëpuntorët të ruaj identitetin e tij në martesë, kështu që rekomandohet që secili të ndaj anësh një shumë të caktuar të parave që të mund të lejojnë ndonjë kapriço të vet.

Komunikimi mes tërë anëtarëve të familjes është shumë i rëndësishëm. Zakonisht nëna është ajo e cila komunikon me të gjithë dhe e cila i bartë informata. Por në një familje të lumtur tërë anëtarët e familjes komunikojnë mes veti, haptazi flitet për gjithçka.

Që të jemi të lumtur tani, ndoshta duhet që madje shumë pak t’ju kthehemi shprehive të së kaluarës, kur njerëzit vërtetë komunikonin (pa telefona dhe tableta), kur njerëzit luanin jashtë, kur të shikuarit e vilmave vizatimor ishte diçka e veçantë dhe bëhej në fundjavë ose pak para gjumit, kur shkuarja në shoping donte të thotë shoqërim (socializim) dhe jo “terapi”. 

The post GJËRA TË VOGLA PËR FAMILJE TË LUMTURA appeared first on Аптеки PlusPharma.

Gjumi është njëlloj i rëndësishëm si edhe ushqimi i shëndetshëm dhe aktiviteti fizk.Me gjumë të mirë trupit i mundësohet që të çlirohet nga materiet e tepërta të dëmshme të akumuluara gjatë tërë ditës.Muskujt, duke përfshirë edhe zemrën, rigjenerohen gjatë gjumit.

Sa gjumë është i nevojshëm për fëmijët?
Gjatësia e gjumit kryesisht varet nga mosha e fëmijëve:
–  të porsalindurit me moshë jo më të madh se 2 muaj– 10 deri18 orë gjithsej(me disa pauza 1-3orë kur janë të zgjuar)
– foshnjët nga3–12muaj nga9 deri14 orë(me 2 dremitjeprej2 orë në ditë)
– fëmijët 1–3vjeçar nga12 deri14 orë(me 1 dremitjegjatë ditës)
– fëmijët 3–5vjeçar nga 11 deri13 orë
– fimijët5–12vjeçar prej10 deri11 orë
– adoleshentët8 deri 10 orë

Por, nuk duhet harruar se këto përparësi mund të ndryshojnë dhe mund të jenë të ndryshme për çdo fëmijë, sepse te të njejtit ndikojnë edhe faktorë tjerë siç janë temperatura, vetë mjedisi, faktorët gjenetik, etj.

Përpilimi i një orari të duhur të gjumit dhe zgjuarjes është një faktorë kryesor për fëmijun dhe për zhvillimin e tij të drejtë emocional.Ndryshimet në jetën e fëmijut, ndryshimet e shprehive të tij/saj dhe marrëdhëniet e tensionuara familjare mund të ndikojnë negativisht mbi orarin e gjumit.

Shprehitë i krijojmë vetë ne
Në kohën dinamike dhe kaotike në të cilën jetojmë, fëmijët shpesh herë duhet vetë te gjenden në jetë.Prindërit vazhdimisht e më shumë dhe më gjatë janë të angazhuar, kështu që koha e nevojshme për marrëdhënie të shëndosha famijlare dhe për krijimin e shprehive të shëndosha është shumë më e shkurtë. Në këtë kontekst, i anashkalojmë ritualet e rëndësishme për procesin e gjumit.
Duke filluar nga të porsalindurit, të gjithë fëmijët duhet të kenë ritual për gjumë, të cilat rituale zgjasin diku30–40 minuta duke përfshirë këtu edhe pastrimin.Dhe kohën e njejtë të gjumit çdo natë.Për fëmijët deri në moshën 10 vjeçare kjo don të thotë se më së voni deri në orën21ata duhet të jenë në gjumë.
Madje as edhe adoleshentët nuk duhet të përjashtohen nga rregulli i shkuarjes në shtratë.Te ata, përveç dëshirës natyrore që të qëndrojnë zgjuar gjatë orëve të vona të natës, përdorimi i pakontrolluar i pajisjeve elektronike e komplikon edhe më tutje gjendjen. Vendosja e një rrendi dhe mbatja e situatës nën kontroll është e rëndësishme edhe për grupëmoshë.

Dhoma e gjumit duhet të jetë e errët, e ventiluar dhe me temepraturë normale, pa pajisje elektronike të cilat nuk e kanë vendin në dhomën e fjetjes.Përdorimi i telefonit, tabletit ose kompjuterit para gjumit mund ta rreduktoj deri në 22% nivelin e melatoninit në organizëm, një substancë e cila natyrisht krijohet në organizëm gjatë natës dhee sinjalizon trupin që është koha për gjumë.
Preferohet që fëmijët të kenë lodër të preferuar për gjumë dhe tregim të preferuar për vënie në gjumë.
Nëse fëmiju ka vështirësi me marrjen e gjumit, atëherë kujdesuni që shtrati t’i simbolizon vetëm gjumin, por jo edhe vendi ku mund të luan ose të bën detryrat e shtëpisë.
Mjedisi i natës në shtëpi duhet të jetë relaksues dhe qetësues. Evitoni zënkat dhe diskutimet të cilat mund të shkaktojnë ankziozitet para gjumit.

Rëndësia e gjumit të mirë

1.     Gjumi e përmirëson rritjen
Hormoni i rritjes kryesisht lirohet gjatë gjumit të thellë.Natyra është kujdesur që foshnjët të marrin gjumin e duhur, kështu që pothuaj 50% të kohës e kalojnë në gjumë të thellë.Gjumi cilësor është i rëndësihëm për rritjen normale të të gjithë fëmijëve në përgjithsi, por vetëm te më të vegjëlit, dallimi në rritje mund të shihet dita ditës.

2.     Gjumi ndikon edhe mbi peshën e trupit
Shumë dëshmi tregojnë se gjumi i pamjaftueshëm te fëmijët na shpien te obesiteti,duke filluar qysh nga mosha më e re.Çdo qarje nuk është për shkak të ushqimit. Nëse edukohen prindërit për dallimet e të qamurit për ushqim dhe të qamurit për nevojën tjetër urgjente te foshnjës dhe se si ta qetësojnë,por duke mos përdorur ushqim para kësaj,atëherë gjasat janë më të mëdha që foshnjat do të flejnë më mirë, dhe më gjasat janë më të ulëta që fëmijët do të jenë obesiteti.
Lidhja mes mungesës së gjumit dhe hormonit që na sinjalizon kur jemi të ngopurështë e pranishme madje qysh në lindje.Prandaj edhe fëmijët të cilët nuk flejnë mjaftueshëm dhe janë të lodhur, kanë tendencë që vazhdimisht të kërkojnë ushqim madje shpeshherë me përmbatje të lartë të yndyrërave dhe karbohidrateve, kurse nga ana tjetër, më shumë qëndrojnë ulur dhe shtrirë(por uk flejnë), gjë e cila nuk kontribon në djegien e kalorive.

3.     Gjumi ndihmonë në luftën kundër ftohjes
Gjatë kohës së gjumit, te fëmijët (por edhe te të rriturit) krijohen proteine (citokine) me të cilat organizmi lufton kundër infeksioneve, ftohjes dhe stresit. Më pak gjumë, don të thotë më pak nga këto proteine „të gatshme për luftë“.

4.     Me më shumë gjumë për më pak lëndime
Fëmijët ngelin të lerosurdhe më shumë impulsiv kur flejnë më pak se sa duhet.Kjo theksohet shumë te fëmijët në moshë shkollore të cilët flejnë më pak se 9 orë çdo natë.

5.     Gjumi i përmirëson aftësitë për mësim dhe koncentrim

Te fëmijët me moshë 3 vjeçare të cilët vazhdimisht flejnë më pak se 10 orëçdo natë, kanë probabilitet 3 herë më të madh që të kenë probleme me hiperaktivitetin,impulsivitetin dhe anksiozitetin , madje deri në moshën 6 vjeçare të jetës së tyre.
Fëmijët të cilët janë të lodhur dhe të pagjumë kryesisht luftojnë kundër lodhjes(reagim natyror i organizmit)ose, më saktë, tentojnë të mbeten të zgjuar dhe të interesuar për ndodhitë rreth tyre.Kjo rezulton me tajim më të madh të hormonit i cili i bën hiper të zgjuar, por të rraskapitur. Pastaj vijon faza e humorit të keq dhe nervozës.Me këtë disponim ose humor në asnjë mënyrë nuk mund të jenë të kujdeshsëm dhe të mësojnë. Kështu„më të elektrolizuar“ madje nuk mund as të flejnë.
Numri më i madh i fëmijëve pas moshës 5 vjeçare nuk kanë nevojë për dremitjegjatë ditës. Por, dremitjen gjatë ditës për fëmijët që shkojnë në shkollë janë magji e vërtetë për aftësinë e tyre për të mësuar dhe mbajtur mend.
Gjumi është i nevojshëm për trurin që ai të mund t’i vërteton gjërat që i ka mësuar gjatë ditës dhe t’i mbaj mend gjatë. Mungesa e gjumit te fëmijët mund të lidhet me rezultatet e dobëta dhe notat e dobëta në shkollë.

The post Gjumi i mirë- gjysma e shëndetit appeared first on Аптеки PlusPharma.

Psikologjia sot identifikon katër stile të eduktimi të fëmijëve. Secili ka karakteristikat e tij të veçanta dhe rezulton në reagime dhe efekte të ndryshme te fëmijët. Nga ana tjetër, çdo marrëdhënie prind-fëmij është e ndryshme, parandaj është e vërtetë që nuk është e mundur që në çdo situatë dhe te secili individ të zbatohet vetëm një stil gjithmonë.

Stili autoritar (dikatorial) i edukimit

Fuqia është karakteristika e vetme e këtij stili kur e luajmë rolin si prind.

Prindërit autoritar besojnë se fëmijët duhet t’i respektojnë rregullat e tyre pa përjashtim dhe pa arsyetim.

Ky lloj i prindërve njihen me shprehjen „do bëhet ashtu si unë them!“ sepse e vetmja gjë që ju intereson është dëgjueshmëria e fëmijëve, dhe në asnjë mënyrë negociata. Gjithmonë kërkojnë, por asnjëherë nuk japin.

Nuk i lejojnë fëmijët që të përfshihen në zgjidhjen e problemit ose në tejkalimin e peripecieve. Në vend të saj, vendosin rregulla dhe i imponon pasojat, pavarsisht se çka mendon fëmija.

Përdorimi i ndëshkimit në vend të disiplinës, që don të thotë t’i mësojnë se si të sjellin vendime të drejta, mendojnë se fëmijët duhet të pendohen për gabimet e tyre.

Fëmijët e këtyre prindëve i zbatojnë rregullat edhe më tej në jetën e tyre si personalitete të rritura. Por, por ata rrezikohen më shumë që të kenë telashe me vetëbesimin, sepse në fëmijëri mendimi i tyre asnjëherë nuk ka qenë i rëndësishëm dhe i vlerësuar. Këto fëmijë mund të bëhen edhe agresiv edhe jo miqësor (asocial) ndaj mjedisit. Më shpesh përqendrohen te zemrimi ose tërbimi që e ndjejnë ndaj prindërve të tyre, në vend se të përqendrohen te e ardhmja e tyre dhe se si t’i përmirësojnë gjërat. Shumë rrallë bëhen edhe gënjeshtar të përkryer me qëllim që të evitojnë ndëshkime.

Stili autoritativ (demokratik) i edukimit

• A është dita e fëmijëve tuaj e planifikuar paraprakisht, me kohë të saktë të gjumit dhe rregulla tjera shtëpiake?
• A vijojnë ndëshkime nëse nuk respektohen rregullat?
• A e kuptojnë fëmijët se çka pritet nga ata?
• A ndjehen fëmijët të lirë që të bisedojnë me ju për gjithçka, pa frikë nga gjykimi, komentet negative ose ndëshkimi?
• Shumë tentoni të krijoni dhe mbarni lidhje pozitive me fëmijën plotë me dashuri dhe mirëkupim.
• Fëmijëve ju a sqaroni arsyet që qëndrojnë pas rregullave tuaja.
• Impononi regulla dhe pasoja, por i merrni parasyshë edhe ndjenjat dhe mendimet e fëmijëve.

Ky stil i edukimit i vlerëson dhe i pranon mendimet e fëmijëve, por në të njejtën kohë ua bën me dije fëmijëbe se të rriturit janë kryesorët në situatë.

Prindërit autoritativ mësojnë nga çdo situatë dhe punojnë për prevenimin e problemeve me sjelljen para se të shfaqen. Përdorin një strategji të disiplinës pozitive ( si lëvdrata dhe shpërblime) që ta nxisin sjellje e mirë.

Ky lloj i prindëve kanë pritshmëri të mëdha nga fëmijët e tyre, por edhe durim, mirëkuptim dhe mbështetje për fëmijën.

Fëmijët e prindëve autoritativ më shpesh janë të lumtur dhe të suksesshëm dhe, si të rritur, janë përgjegjës, të aftë së sjellin vendime të mira dhe të lirë të shprehin ndjenja e tyre dhe qëndrimet.

Stili i butë i edukimit

• Përcaktoni rregulla, por më shpesh madje as edhe ju (prindërit) nuk izbatoni, madje as që i nxisni fëmijët t’i zbatojnë rregullat.
• Nuk impononi pasoja se ndëshkime shpesh.
• Mendoni se fëmijët më mirë do të mësojnë nëse prindëri ndikojnë më pak te ata.

Prindërit e urët janë mesatar, me reagime të buta, më shpesh përfshihen vetëm kur bëhet fjalë për ndonjë problem më të madh. Këto prind gjithmonë japin, asnjëherë nuk kërkojnë nga fëmijët e tyre dhe shmangin ballafaqimin me fëmijët e tyre. Janë plotë dashuri dhe kujdes për fëmijët, por kjo nuk mjafton, kurse në këtë rast, edhe më pak e vlefshme se sa efektet negative të cilat arrihen me evitimin e ndëshkimeve dhe mos pasja e rregullave në shtëpi.

Për këto prind „fëmijët do të mbeten fëmij“ dhe prandaj gjiuthmonë falin, dhe kur vendosin për ndëshkim, shpesheherë nuk e realizojnë deri në fund

Ky stil i edukimit prindërit i bën më shumë miq me fëmijët se sa prindër. Ashtu si shoku më i mirë, këtu janë për të dëgjuar fëmijët dhe problemet e tyre, por jo edhe për t’i nxitur dhe t’i nxjerr nga sjellja e keqe ose nga zgjedhjet e gabuara që mund t’i bëjnë.

Fëmijët e këtyre prindërve shpeshherë nuk arrijnë sukses në aspektin akademik, nuk njohin autoritet dhe rregulla, ku si rezultat kanë probleme me sjelljen. Shumë shpesh janë të pikëlluar dhe pothuaj pa vetëbesim.

Shprehitë e shëndosha të cilat duhet prindërit t’ua mësojnë fëmijëve kanë karakter fizik dhe psiqik. Përveç problemeve me sjelljen, këto fëmijë si personalitete të rritura vuajnë edhe nga pesha e madhe trupore, sepse shpeshherë ushqimi i shpejtë ka qenë ushqimi i zgjedhur i tyre, kurse prindërit nuk i kanë kufizuar zgjedhjet e tyre dhe as nuk i kanë edukuar lidhur me ndikimin e atij ushqimi të shpejtë mbi shëndetin.

Stili i painteresuar i edukimit

• Nuk i pyesini fëmijët për ditën e kaluar në shkollë ose për detyrat e shtëpisë.
• Shpesh herë nuk e dinë se ku dhe me kë është fëmja i tyre.
• Nuk kalon shumë kohë me fëmijët.

Prindërit e pa interesuar presin që fëmijët vetë të edukohen. Nuk ju japin udhëzime, nuk i përdhelin, as nuk krijojnë dhe as nuk zhvillojnë ndonjë lloj marrëdhënie me fëmijët. Ky është stili më i keq i edukimit.

Edhepse ky raport ndaj fëmijëve nuk mund të arsyetohet me asnjë arsyetim, sërish duhet të themi se ka situata të ndryshme të cilat na shpien te prindërit e painteresuar. Ndonjëherë mund të jenë arsyet shëndetsore, prindër te të cilët pa pritur është paraqitur ndonjë sëmundje mentale ose janë bërë të varur nga droga. Ndonjëherë nuk kanë edhe njohuri për zhvillimin e fëmijëve, kurse ndonjëherë tjetër janë të angazhuar me probleme tjera si puna (psh., udhëtimi i shpeshtë, llogaritë ose me anvisrinë.

Fëmijët e prindëve të painteresaur gjithmonë kanë probleme me vetëbesimin, janë edhe nxënës të dobët,, shepshherë nuk përparojnë në aspektin profesional dhe mezi se mbijetojnë, dhe shpesheherë vuajnë edhe nga depresioni.

Praktika e përditshme tregon se prindërit nuk bëjnë pjesë vetëm te një kategori, por varësisht nga situata, për shembull, njëherë janë të butë, tjetër herë janë autoritativ. Shumë shpesh prindëri autoritar shkojnë nga një ekstrem në tjetrin, kur e teprojnë me ndëshkime, atëherë janë shumë të butë dhe lejojnë gjithçka, si kompenzim i rrepëtsis së tepërt, gjë që edhe më shumëi huton fëmijët

Secila shtëpi është universitet, kurse secili prind është profesor. – Mahatma Gandi

The post STILET EDUKUESE TË PRINDËRVE çfarë prindër jemi? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Kur parqiten

Ngërçet më shpesh paraqiten para javës së dytë në jetën e tyre, kurse ndërpriten ose intenziteti i tyre reduktohet kur i mbush 3 muaj. 3-4 muajt e parë të jetës së foshnjës ngërçet janë dukuri më e shpesht. Paraqiten te 20-40% e foshnjëve madje njëlloj edhe te ata që ushqehen me sisë edhe te ata me qumësht të adaptuar.Ata paraqiten përnjëherë “pa arsye” dhe zgjasin disa orë. Shoqërohen me qarje të pandalshme të foshnjës së shqetësuar, prishje të gjumit dhe të të ushqyrit por prishet edhe humori i tërë familjes. Më shpesh paraqitet pas dite dhe në mbrëmje madje edhe me intensitet të lartë, por mund të parqiten edhe gjatë tërë ditës dhe gjatë natës. 

A paraqesin ndonjë sëmundje? 

JO, ngërçet nuk janë sëmundje, por dukuri normale. Ajo është gjendje ku fëmijtë shqetësohen dhe qajnë, por në të njejtën kohë ata janë fëmijë të shëndoshë dhe që marrin ushqim dhe përparojnë në mënyrë të shkëlqyert.

Cilat janë arsyet

Arsyet për paraqitjen e ngërçeve për shkencën ende janë të panjohura dhe faktori i saktë etiologjik akoma nuk është përcaktuar.Ekzistojnë disa teori për paraqitjen e ngërçeve:

• foshnja nuk e duron qumështin, 
• trakti gastrointestinal nuk është shumë i zhvilluar parandaj paraqiten spazma, 
• debalancimi i përkohshëm hormonal, 
• foshnjë thithën qumësht shumë shpejtë sa që rezulton në mbushjen e zorrëve me ajër, zgjatjen dhe fyryrjen e tyre,
• ndjeshmëri e madhe e sistemit nervor të foshnjës në raport me mjedisin e jashtëm dhe pranimi i shumë stimuleve në të njejtën kohë

Momentalisht si më relevante janë tezat për mospjekjen e sistemit digjestiv te foshnjët, por teoria për ndikimin e të ushqyertit të nënës te ngëçet tashmë është hedhur poshtë. Kjo don të thotë se nëna mund të han ushqime të ndryshme duke mos qenë më vonë faktor për paraqitejn e ngërçeve te fëmijët. Pra bëhet fjalë për zhvilimin normal të dukurisë të cilën fëmijtë  e ndjenjë si ngërç shqetësues. Mendohet se nuk është dhimbje sepse është dëshmuar se niveli i kortizolit (hormoni i stresit) te foshnjët që kanë ngërçe është më i lartë se sa kortizoni te foshnjët që nuk kanë ngërçe. 

Si duhet të trajtohen ngërçet? 

Shërimi ose mjekimi i ngërçeve nuk është i nevojshë.

Ajo që mund të sugjeorhet dhe të ndihmoj është:

• Informimi i prindërve se çka janë ngërçet infantile
• Masazha manuale të stomakut të foshnjës, 
• Vendosja e pelenës së ngrohtë dhe shtrirja e foshnjës anës me këmbë të lakuara,
• Gromësitja e rregullt e foshnjës pas çdo vakti,
• Zbuja e ngërçeve infatile me dhënien e probiotikëve. Është vërtetuar se foshnjët që kanë ngërçe infantile kanë nivel më të ulët të bakterieve probiotike në traktin gastrointestinal,kështu që dhënia e probiotikëve na shpien te kolonizimi dhe reduktimi i intensitetit të ngërçeve ose zhdukja e ngërçeve te fosnhja. Pastaj duhet të dihet se probiotiku nuk ka ndikime anësore dhe jepet aq sa ka nevojë. 
• Dhënia e preparateve që përmbajnë simetikon nuk japin rezultatet të rëndësishme, dhe përdoren atje ku ngërçet janë pasojë e konsumimit të ajërit. 

Ngërçet infantile është njëlloj sio dalja e dhëmbëve, ecja-gjegjësisht vetëm një fazë e zhvillimit të fosnjës suaj.

The post NGËRÇET TE TË PORSALINDURIT dukuri normale ose arsye për shqetësim appeared first on Аптеки PlusPharma.

Ndryshimet më të shpeshta fiziologjike të lëkurës te të porsalindrit mund të jenë:

1.Hemaomat dhe petekiatnë lëkurë që paraqiten për shkak të shtypjes nga rrugët e lindjes mbi të porsalindurin. 

2.Hemangioni makular (enë të zgjeruar të gjakut) i cili gjendet më shpesh në pjesën oksipitale të kokës, në qepallat e syve, rrënjën e hundës dhe spontanisht humbet deri në fund të vitit të parë.

3.Pika të vogla të këndshme të bardha në hundë, mjekër, faqe të cilët zhduken gjatë muajit të parë.

4. Prenka mongole ose ngjyra e errët e lëkurës në pjesën e ashtit të lakuar dhe paraqitet te popullata me ngjyrë më të errët.

5.Prania e fijeve lanugo (qime të imëta, të buta) më shpesh në kurriz dhe ballë që spontanisht bien ka fundi i muajit të parë.

6.Skuqa fiziologjike e lëkurës së të porsalindurës e cila paraqitet si reagim ndaj stimuleve nga mjedisi i jashtëm. Ky ndryshim humbet për 12 deri 24 orë pas lindjes.

PËRSE PARAQITEN NDRYSHIME TË LËKURËS
Për shkkak të sipërfaqes së madhe dhe kontaktit direkt me mjedisin e jashtëm, mundësia për paraqitjen e ndryshmeve të ndryshme patologjike të lëkurës është shumë i madh.
Lëkura natyrisht vetvetiu mbrohet nga papastërtit e ndryshme me anë të procesit të rigjenerimit.
Substancatregjeneruese të cilat tajohen nga qelizat e lëkurës kanë nevojë për një mjedis ujor, kështu që lëkura sintetizon acidin gama-linoleinik i cili nuk lejon avulimin e ujit nga shtesat sipërfaqsore dhe pengon zbërthimin nga ndotësit e ndryshëm nga jashtë.
Megjithatë disa kimikale të caktuara të cilat konsiderohen si pjesë përbërëse e mjeteve për pastrim ose të ajërit të ndotur „e shpërbëjnë” lëkurën, sidomos kur nuk është mjaftë e kujdesur ose kur kemi deficit gjenetik të enzimit në sintezën e barierës së lëkurës.

HIGJIENA E DUHUR NË VEND TË PARË
Lëkura e shëndoshë duhet çdo ditë të pastrohet me ujë të vakët dhe me sapun ose shampo për foshnjë. Pastaj përdoret kremi mbrojtë për foshnjë në tërë pjesët e trupit të cilat ekspozohen ndaj urinës dhe fecieve si dhe tërë rudhave të lëkurës që ekspozohen ndaj dëmtimit (rreth qafës, nën sqetull). Pjesët e mbetura të lëkurës lyhen nëse ajo pjesë thahet nga ndikime të ndryshme, kurse lëkura normale nuk ka nevojë për kremrëra të tillë.

Te lëkura shumë e ndjeshme te disa të porsalindur mund të përdoren kremëra emolient që ndikojnë pozitivisht dhe nuk e dëmtojnë barierën natyrore të lëkurës.

Nëse paraqitet dermatitis nga pelenat– skuqe dhe irritim të lëkurës në zonën  pelenaveduhet të përmirësohet higjiena lokale, ndërrimi më i shpesht i pelenave, pastrimi me ujë të vakët, sipas mundësis të përdoret krem me oksid zinku.

Te dermatiti seborre i cili manifestohet me shkumëtë verdha, të trasha në kokë duhet që çdo ditë të pastrohet koka me shmapo, spërkatjeme ujë të vakët dhe kruarje me krëhërtë dendur sipas nevojës edhe me lyerje me krema për foshnjë.

Paraqitja e hershme e skuqes dhe skuqe e imë me kruarjee cila zakonisht fillon në faqe ose qafë mund të jetë shenjë për paraqitjen e dermatitisit atopik, për çka është e nevojshme konsultim dhe trajtim i duhur i udhëzuar nga mjeku amë.

BËNI KUJDES 

• Përdorimi i faculetave të laguara të reduktohet në minimum, sidomos ata që përmbajnë alkool dhe parfum.
• Të shmangen pudrat e foshnjëve për kudjes të lëkurës.
• Të mos nxehet tepër i porsalinduri.
• Të mos ekspozohet në rreze direkte të diellit.

D.r. Olgica Nikolovska
Pediatër Spec.
Poliklinika RES HUMANA Shkup

The post LËKURA E TË PORSALINDURËVE – Gjithçka që duhet të dini appeared first on Аптеки PlusPharma.

Cilët janë shkaktarët më të shpesht
Shkaktarët më të shpesht të infeksioneve janë viruset, bakteriet dhe mikoplazmat. Infeksionet paraqiten si riniti, faringiti, otiti, sinusiti dhe laringiti, të shoqëruar me simptome më të lehta ose më të vështira të sëmundjes.

Në80-90% të infeksioneve janë me prejardhje virale, ku shkaktar më të shpesht janë: rinoviruset, virusi respator-sinciciel, virusi korona, virusi i influenzës dhe adenovirusi. Fotografia klinike manifestohet polimorfe. Paraqitet rritje e temperaturës me simptome të qarta katarale, rrjedhje e hundës, lotimi i syve, teshje dhe kollitje. Fotografia klinike plotësohet mengjirje, kokëdhimbje e lehtë, dhimbje në fyt, lodhje etj.

Te10% e rasteve, më shpesh te mosha më e madhe se 5 vjeçare, shkaktarë të infeksioneve janë bakteriet të tipit streptokoki, stafilokoki, hemofilusi influenze dhe të tjera. Kur bëhet fjalë për infeksion bakterial, përfshihet gjendja e përgjithshme e fëmijës;ai është i lodhur, mjaft febrile, shpesh e intoksikuar dhe e zbehtë, ka dhimbje në fyt për dhe i vështirësohet gëlltitja, shpesh ka bymim të enëve rajonale limfatike, oreks të reduktuar, etj.

Diagnostifikimi i hershëm është i rëndësishëm
Shumë është me rëndësi që në kohë të diagnostifikohen faktorët etiologjik, gjegjësisht shkaktarët e infeksionet me anamnezë të marrë mirë nga prindërit, me kontrollim klinik i cilin duhet të jetë gjithpërfshirës, të plotësohet me analiza plotësuese laboratorike me çka do të vërtetohet diagoza e saktë. Nga kjo varet edhe shërimi i mëtejshëm te fëmija. Gjatë infeksionit bakterial, japim antibiotik të përshtatshëm për shkaktarin, kurse te infeksioni viral trajtimi është simptomatik, me dhënien e antipiretikëve, vitaminave, lëngjeve dhe ushqimit të shëndetshëm. Në gjendje të këtilla, dhënia e antibiotikëve përjashtohet!

Kur të drejtohemi te mjeku
Natyrisht parashtrohet pyetja: si dhe kur duhet fëmiju të dërgohet në mjek?
Nëse fëmiju ka sekretim në hundë, nëse kollitet, sidopmos kur qëndron në pozitën shtrirë, nëse nuk ka temperaturë, nëse është në humor të mirë dhe ka oreks normal atëherë rregullisht duhet të pastrohet hunda me pika të njelmëta, të pritet që fëmiju të shërohet, gjegjësisht fëmiju të shërohet në kushte shtëpiake. Në gjendje të këtilla, ku shërimi ec mirë dhe gjendja nuk keqësohet, nuk ka nevojë për vizitë te mjeku.

Nëse fëmiju ka temeprtaurë të lartë, që shoqërohet me kollitje dhe sekretim nga hunda, nëse nuk është në humor dhe vështirë merr frymë, nëse shumicën e kohës është në krevat, nuk dëshiron të ha ose vjell, atëherë vizita në mjek/pediatër është e domodsdoshme.

Prindërit janë ata të cilët duhet të kujdesen që fëmijun që ha ushqim të shëndetshëm, e pasur me minerale dhe vitamina, të ketë gjumë të mirë dhe mjedis të shëndoshë.Në atë mënyrë, forcohet dhe mbështetet imuniteti i fëmijut, si vegël më e rëndësishme për mirëmbajtjen e shëndetit.

The post INFEKSIONET E KANALEVE TË SIPËRME RESPIRATORE TE MOSHA FËMIJRORE appeared first on Аптеки PlusPharma.

Ku janë prindërit në këtë çështje? 
Të humbur në rrëmujën e vazhdueshme pas kohës dhe të hollave, harrojnë plotësisht veten dhe partneren e tyre. Madje disa harrojnë se çfarë persona kanë qenë dhe çka ka bënin para se ta rrisnin disa herë familjen e tyre. Dhe pikërisht, të lindin fëmijë dhe të shëndrohen në individë dashamirës është begati dhe dhuratë më e madhe që dikush mund t’i jep vetvetes ose botës, por jo edhe arsye që të humbet ose të harroj identitetin e vet.

Për fëmijë të lumtur dhe të shëndoshë, nevojiten prind të lumtur dhe të shëndoshë
Sepse, që të krijohen fëmijë të shëndoshë, nevojiten prindër të shëndoshë.Nëse i dëgjoni ekspertët ose prindërit të cilët e kanë zakon të brengosen edhe për veten, jo vetëm për fëmijët e tyre, do ta shihni se që të keni famije të lumtur nevojitet që të kudjesen për vetveten dhe lidhjen martsore në të njejtën kohë. Shembull tipik për këtë janë Danezët, Holandezët dhe popujt tjerë skandinav që jetojnë me këto parime.
Danimarak disa herë me radhë është shpallur si vend më i lumtur për të jetuar, kurse Danezët për popull më i lumtur në botë, kurse fëmijët në Holandë janë fëmijë më të lumtur në botë sipas “Unicef”“.
Atëherë, ku qëndron sekreti dhe cilat janë  rregullat dhe parimet e tyre?
Danezët, për shembull, nuk e preferojnë rrahjen si masë disiplinuese. Por e kundërta, përdorin empatinë që të mund të lidhen me fëmijën, duke caktuar kufij të qartë, por duke ju shmangur ultimatumeve ose kërkimit të bindjes.Prindërit punojnë në zhvillimin e respektit reciprok, duke ju sqaruar arsyet pas rregullave të vendosura dhe në mënyrë të qetë i përgjigjen sjelles problematike te fëmijët.Nëse, si prind, ndjeni se e humbisni kontrollin, atëherë më mirë të jepi një pauzë. Nëse prindi është i qetë,edhe fëmijët do të jenë të qetë.Nëse fëmiju kalon një periudhë të zemrimit, atëherë ju patjetër ta udhëhiqeni dhe ta nxjerni nga kjo periudhë e zemrimit dhe e mërisë.Andaj, lejoni fëmijën t’i shpreh emocionet dhe urdhëroni atë që të vij te ju kur të jetë gati për bisedë.Nëse vëmendja na është drejtuar ka ai, me siguri edhe të qamurit do të ndalen më shpejtë dhe më shpejtë do të mund të flasim me të se si ndodhi e gjithë kjo dhe se si nuk duhet të përsëritet. E saktë, çdo fëmijë është individ i ndryshëm, ka fëmijë më të lehtë dhe më të vështirë për bashkëpunim, dhe nuk ka ndonjë zgjidhje universale e problemeve, por askush asnjlherë nuk ka thënë se të bëhesh prind është punë e lehtë dhe e thjeshtë. Por, nëse punoni vazhdimisht në zhvillimin e personalitetit tënd(njeriu mëson sa të jetë gjallë, apo?!), më lehtë do t’i ballafaqoni edhe fazat e zhvillimit të vetë fëmijëve tuaj. Familja krijohet dhe ndërtohet tërë jetën, ashtu si edhe zhvilohet identiteti i fëmijëve tuaj.

Roli i prindërit ka fillim, por nuk ka fund,dhe nuk është edukimi vetëm në periudhat kur fëmijët janë të shqetësuar ose kur e testojnë durimin tonë.Mënyra si ju afrohemi në periudhat kur janë të qetë, jo vetëm që direkt ndikon në mirëqenien e përgjithshme të tyre, por edhe në mënyrën se si ata do të reagojnë ndaj mjedisit rreth tyre dhe sa do të kenë mirëkuptim dhe thimbshuri për të tjerët.

Koha e kaluar bashkë është shumë me rëndësi
Për Danezët, shumë është me rëndësi koha që kalohet sëbashku. Dhe ky nuk është trend, por mënyrë e përditshme jetese.Pikërisht dihet dhe respektohet orari i punës për prindërit, kështu që përditë mbetet mjaft kohë për shoqërim me fëmijët. Prandaj, fëmijët nuk shkruhen në shumë aktivitete jashtë orarit të shkollës. Pavarsisht nëse janë vaket familjare, shëtitje në natyrë, lojë familjre për argëtim ose dikush bën vet projekt, fëmijët të cilët rregullisht shoqërohen me prindërit e tyre kanë më shumë vetëbesim dhe janë më të lumtur.

Mbështesni pavarsinë dhe mëvetësinë e tyre
Përveç shoqërimit të shpesht, fëmijëve poashtu duhet t’ju mundësohet që të bëhen të pavarur,kështu që  disa mendojnë se loja e lirë jashtë ose brenda në shtëpi është kyçe për një fëmijëri të lumtur. Madje edhe kur janë aventuristik.Fëmijët mësojnë shumë nga njëri tjetri.Përveç që shoqrimi me fëmijë në moshë të ndryshme i ndihmon në ndërtimin e vetëbesimit dhe i jep ndjenjën e kontrollës mbi situata. Më të vegjëlit mësojnë nga më të mëdhejt, kurse më të mëdhejt mësojnë se si të kujdesen për më të vegjëlit.Kur fëmija shoqërohet me fëmijë më të vegjël, mëson se si të bëhet lider, por kur shoqërohet me më të mëdhej – ai mëson t’i ndjek, kurse këto të dy procese janë të rëndësishme për zhvillimi e fëmijës. Dhe nëse vjen në ndonjë konflikt gjatë lojës, dhe ndjeni sikur duhet të intervenoni, prisni pak. Jo çdo situatë kërkon angazhimin e prindit. Fëmijët vet duhet të gjejnë zgjidhje,kurse me këtë ata do t’i zhvillojnë aftësitë e tyre për bisedime.

Bëhënu të sinqertë me fëmijët
Për shembull, kur fëmiju juaj do t’ua sjell “kryeveprin” e tij nga vizatimi në vend se vetëm ta lëvdroni se sa artist i madh është, më mirë është të zhvilloni diskutim me të çka është vizatuar, përse është vizatuar, përse janë zgjedhur ngjyrat që janë zgjedhur… Hulumtimet tregojnë se fëmijëve që vazhdimish ju është thënë se janë të mençur, shumë më lehtë dhe më shpejtë dorëhiqen kur ballafaqohen me gjëra të vështira si të rritur. Lëvdroni, por me masë, dhe lëvdroni procesin dhe punën e kontribuar, por jo aftësinë e tyre.

Ndani kohë për vete
Prindërit duhet të ndajnë kohë për vete, edhe individualisht edhe si çift.Nëse detyrat nuk ju lejojnë një herë në javë, atëherë së paku një ose dy herë në muaj qerasni veten me një darkë të përbashkët jashtë shtëpisë. Por, nëse ndonjlherë kjo teknikisht nuk mund të realizohet (nuk ka kush të kujdeset për fëmijët), ose keni vështirësi financiare, atëherë mund të organizoni darkë romatike në shtëpi. Vëni fëmijët në gjum, vendosni ushqimin që e preferoni, shkyçni televizorin, ndizni disa qiri, gjeni temën për bisedë dhe koha juaj për relaksim mund të filloj.

Shumë çifte të martuara mendojnë se martesa e tyre është e fortë sepse shumë rrallë ose pothuaj asnjëherë nuk kanë konflikte. Por, vrasësi i vërtetë i martesës faktikisht është tjetërsimi mes partnerëve në llogari të qëtësis në shtëpi. I përkushtoheni punës ose prindërisë që të evitoni konfrontimet që mund të rezultojnë në konflikt. Fëmijët më së shumti e ndjejnë humbjen e afërsis mes prindërve.Fëmijët nga martesat e tilla shumë lehtë mund të gjenden në gjende problematike, të kenë probleme akademike ose probleme me sjelljen,për dallim nga fëmijlt që janë rritur me prind të lumtur. Imagjinoni lidhjen tuaj si mjedis emocional ku fëmijët tuaj jetojnë. Ashtu si kur dëshironi të thithni ajër të pastër, ashtu duhet të rriten edhe në mjedis plotë me dashuri.

The post Prindër të lumtur – fëmijë të lumtur appeared first on Аптеки PlusPharma.

Çka është diabeti?

Diabeti është sëmundje kronike e cila karakterizohet me vlerë më të lartë të sheqerit (glikozës) në gjak. Niveli i sheqerit në gjak kontrollohet nga insulina, hormon i cili tajohet në pankreas. Detyra e insulinës është të ndihmoj në bartjen e glikozës nga gjaku në qeliza, ku zbërthehet dhe fitohet energji.

Llojete e diabetit

Ekzistojnë tre tipe të diabetit:

• • Diabeti tipi 1 ( diabeti i cili varet nga insulina). Bëhet fjalë për sëmundje autoimune me paradispozitë të mundshme gjenetike. Paraqitet në çdo moshë, por më shpesh te fëmijët, adoleshentët dhe te njerëzit e ri. Te ky lloj i diabetit, pankreasi krijon shumë pak ose aspak nuk krijon insulin.

• • Diabeti tipi 2 (diabetit i pavarur nga insulina). Ky tip i diabetit është formë më e shpesht e diabetit. Përafërsisht i ndikon të rriturit, por vitete e fundit paraqitet edhe te të rinjët dhe adoleshentët, për shkak të peshës së lartë të trupit. Te ky lloj i diabetit, pankreasi më shpesh krijon ose tajon insulin, por kjo sasi e insulinës ose nuk është e mjaftueshme për organizmin ose qelizat janë rezistuese ndaj insulinit.

Simptomet dhe shenjat e diabetit tipi 1

Të shumta janë simptomet dhe shenjat të cilat tregojnë se është e mundur që fëmiju të ketë diabet tipi 1, kurse më shpesh janë:

– urinimi më i shpesht me sasi të madhe të urinës

– etje e rritur

– tharje të gojës dhe fytit

– humbje e peshës

– rritje e oreksit

– ndjenjë e lodhjes

– kruarje për shkak të pelenave te foshnjë në gji,e cila nuk kalon me kujdes të zakonshëm

– dëmtimi i sjelljes

Simptomet dhe shenjat e diabetit tip 2

Është vështirë që të diagnostifikohet diabeti tipi 2 te fëmijët dhe te të rinjët, sepse fillon me simptome të lehta ose pa simptome. Paraqitja e këtij tipit të diabeti është shumë më e shpesht, sidomos te fëmijët dhe te adoleshentët, dhe ka të bëj me mënyrën e jetesës dhe me rritjen e peshë së trupit, me aktivitetin e pamjaftueshëm fizik dhe me konsumin e ushqimit të shpejtë ose pa vlera ushqyese.

Në krahësim me diabetin tipi 1, diabeti tipi 2 fillon me simptome të buta:

– urinimi i shpesht në sasi të madhe të urinës

– etje e rritur

– rritet ndjenja e urisë

– humbja e peshës së trupit

– mjegullimi i të pamurit

– infeksione kërpudhore

– shërimi më i ngadaltë i plagëve

– ndjenjë e lodhjes dhe sfilitjes

Diabeti tipit 2 është më i shpesht te fëmijët me moshë nga 10-19 vjeçar. Mesatarja është 13 vjeçar, dhe zakonisht në korrelacion me pubertetin.

Shprehitë jetësore– më të rëndësishme për prevenim dhe për kontrollim të diabetit

Diabeti kontrollohet me kombinimin e ushqimit të shëndetshëm, aktivitetit fizik dhe reduktimin e peshës strupore. Disa fëmijë dhe të rinjë patjetër të marrin insulinë, sidomos ato me diabetes të tipit 1, por as insulin, as barnat nuk mund ta zëvendësojnë ushqimin e shëndetshëm, aktivitetin e rregullt fizik dhe mirëmbatjen e peshës optimale.

Zbatimi i shprehive të shëndosha jetësore mund të ketë ndikim pozitiv mbi shëndetin tuaj dhe në parandalimin e diabetit.

Një numër vazhdimisht e më i madh i fëmijëve dhe të rinjëve kanë shprehi jo të shëndosha jetësore. Konsumojnë ushqim të shpejtë, konsumojnë pa masë dhe pa nevojë „ushqime të imëta“, pije të gazuara dhe ëmbëlsira, kurse me këtë, ata detryrohen t’i tejkalojnë vaktet dhe nuk konsumojnë mjaftueshëm pemë dhe perime të freskëta dhe nuk janë mjatfuteshëm fizikisht aktiv.

Trashësia te fëmijët si faktorë për diabetin

Trashësia te fëmijët më shpesh e më shpesh konsiderohet si aktivator për diabetin, krahësuar me paradispozitat gjetentike. Trashësia e cila mund të na shpie deri te diabeti, sot, është e shpesht dhe është në rritje, dhe tashmë nuk është e rezervuar vetëm për të rriturit. Vazhdimisht e më shumë fëmijë ballafaqohen me këtë çrregullim, i cili mund t’i atribohet mënyrës së të jetuarit dhe ushqimit të cilin e kemi në dispozicion çdo ditë, kryesisht si të pa shëndetshëm dhe zgjidhje e aty për atyshme.

Paralelisht me epideminë e obesitetit rritet edhe epidemia nga diabeti, sidomos na shqetëson fakti që pragu i moshës së atyre me peshë të rritur trupore, kurse nga këtu edhe i atyre me diabet, zhvendoset ka fëmijët dhe ka të rinjët. 

Çka duhet të dinë prindërit?

Të ushqyerit me masë dhe i balancuar për prevenim të diabetit.

Të ushqyerit me masë dhe i balancuar duhet të kaloj në shprehi qysh nga hapat e parë.

Gjithsesi, vetëm prindërit janë më meritorët për këtë pjesë. Nuk mjafton vetëm t’i flisni fëmijës suaj se si të sillet, më së mirë është të bëheni model i mirë për të, sepse fëmijët mësojnë shumë shpejtë nga prindërit e tyre.

Kushtoni vëmendje të veçantë shprehive të fëmijëve tuaj. A ndjehe mirë në trupin e tij? A lëvizet lehtë, me lumturi, duke i kryer shpejtë aktivitetet që i pëlqen? A konsumon ushqime të ndryshme? Gjithsesi se fëmijët kërkojnë ëmbëlsiara dhe „ushqime të lehta“, por a ndjekin ndonjë formular familjar dhe ndonjë orar për vaktet, duke konsumuar mjaft perime, pemë dhe drithra? A kanë çdo ditë në pjatë perime me ngjyra të ndryshme, si spinaq, brokoli, lulelakër, karrotë, panxhar, patëllxhan modar dhe të tjera?

Mediat bashkëkohore çdo ditë i “bombardojnë“ fëmijët me reklama me ushqim të shpejtë, me “ushqime të lehta“ të ndryshme dhe pije jo të shëndetshme- për ushqime të pavlerë të cilat potencialisht na shpien te trashja ose ka diabeti. Andaj, ju si prind,me rëndësi është t’ua tregoni “ anën tjetër“, më saktësisht t’ju sqaroni atë që e shihni në ekranet e vogla, thjeshtë, nuk është zgjidhje më emirë, dhe se ekziston një numër i madh i zgjedhjeve alternativave dhe më të shëndetshme të ushqimit.

Vaktet familjare

Hulumtimet tregojnë se fëmijët që hanë me anëtarët tjerë të familjes dhe gjatë kohës së vaktit nuk shikojnë televizor, kanë shprehi të shëndosha dhe shumë pak rrezik nga trashja. Dinamika pozitive familjare, si diskutimi i lehtë, të qeshurat, atmosfera relaksuese dhe të tjera kanë të bëjnë me rrezik më të ulët nga trashja te fëmijët, dhe me këtë pengohet edhe paraqitja e diabetit. Edhepse vaktet e prëditshme familjare sot janë të pamundura për shkak të orarve të ndryshme dhe aktiviteteve ditore të prindërve dhe fëmijëve, mundohuni të hani bashkë dy deri tre herë në javë. Gjithmonë ushqimin servojeni në tryezën për ushqime, asesi para televizorit.

Aktiviteti fizike

Aktiviteti i rregullt fizik dhe cilësia e kohës që kalohet me famljen janë njëlloj të rëndësishme për mirëmbatjen e shëndetit, si fizikisht, ashtu edhe mentalisht.

Nxisni fëmijët që të jenë aktiv sa më shumë që është e mundur dhe ta kufizojnë kohën e të ndenjurit ulur, pavarsisht nëse vizatojnë, shikojnë televizor ose luajnë lojëra kompjuterike. Me rritje e fëmijëve, ata patjetër të qëndrojnë më shumë ulur për shkak të detyrave ose obligimeve shkollore, andaj shfrytëzoni kohën ndëkohë që ende janë në moshë të vogël që të mësohen me më shumë aktivitet fizik dhe argëtim. Sportet shkollore dhe aktivitet e ndryshme të organizuara për fëmijë janë zgjedhje e duhur, por, nuk duhet anashkaluar edhe shkuarja bashkarisht me fëmijët në park gjatë kohës së vikendeve, shëtitja çdoditore, biçiklizmi dhe aktivitete tjera.

The post Diabeti te fëmijët appeared first on Аптеки PlusPharma.

 
Kur fillon gjidhënia
Gjidhënia e parë,nëse gjendja shëndetësore e nënës e lejon, duhet të jetë në tridhjetë minutat e para pas lindjes. Praktikisht konsumimi i qumështit të nënës fillon gjysëm ore ose jo më vonë se 6orë pas lindjes kur foshnja fillon të ushqehet me të ashtuquajturin qumështi i parë ose coleustrum (kulloshtër) – lëngu ngjyrëverdhë i pasur me elemente ushqyese dhe mbrojtëse. Kulloshtra është e mbushur me antitrupatë cilët e mbrojnë foshnjen nga mikroorganizmat dhe e zvogëlojnë rezikun nga alergjitë në jetën e tij të mëtejshme.Prej ditës së dytë deri në ditën e gjashtë të laktacionitfoshnja ushqehet me tëashtuquajturin qumështi i përkohshëm,a prej ditës së 7 deri te java e tretë e laktacionit formohet më e ashtuquajturi qumështi i pjekur i cili mandej i plotëson të gjitha nevojat e foshnjës Suaj.

I veçantë në përmbajtjen e tij
Qumështi i nënës përmban të bardha thartore dhe kazein, karbohidrate në formë të laktozës, yndyrna duke përfshirë edhe acidet yndyrore gjysmë të ngopura me zinxhirë të gjatë(shumë të rëndësishme për zhvillimin e trurit të foshnjës Suaj), vitamina dhe minerale. Qumështi i nënës i plotëson nevojat e fëmijës Suaj që të rritet dhe zhvillohet normal,ndihmon në zhvillimin e sistemit imunitar dhe e mbron nga sëmundjet. Foshnjët e ushqyera me qumësht të nënës janë më pak të rrezikuar nga infekcioni në traktin digjestiv,ndezja e veshëve,infekcione në pjesën e poshtme të trakti respirator,asma,dermatiti atipik, diabeti, kurse këta fëmijë kanë zhvillim më të mirëkognitiv. Përmbajtja e qumështit të nënës nga secila gjidhënie ndryshon,në fillim qumështi është i pasur me ujë,gati i tejdukshëm,a pastaj bëhet më i trash dhe më kalorik për këtë qëllim foshnja Juaj duhet ta zbras gjirin deri në fund pas çdo gjidhënie.

Përparësitë ekonomike ekologjike dhe shoqërore
Përveç që është ushqim më i mirë qumështi i nënës është edhe sinonim i instiktit,    njoftimit,njohjes, afërsisë, sigurisë, dashurisë, mbrojtjes, çlodhjes, kënaqësisë. Në fund qumështi i nënës është i përkryer dhe i pranishëm menjëherë pas lindjes,çdo herë është i freskët, ka temperaturë ideale, ruhet sigurt dhe gjithsesi falas.Si ushqim më ekonomik, i lirë,gjidhënia është e dobishme edhe për familjen. Efektet plotësuese të zhvillimit të një popullate të shëndosh rezultojnë në reduktimet e shpenzimeve për mbrojtje shëndetsore, nga e cila përfiton edhe shoqëria më e gjërë.

The post QUMËSHTI I NËNËS – gjithçka që i duhet foshnjës suaj appeared first on Аптеки PlusPharma.

Dimensionet normale dhe karakteristikat te i porsalinduri
I porsalinduri në kohën e paraparë në shumicën e rasteve është me peshë trupore prej 2,3 deri4,1 kilogram, me gjatësi prej 46 cm deri 54 cm dhe me vëllim të kokës prej 33 deri64 сm.
Gjatë ditëve të para të jetës i porsalinduri humb deri 10 % nga pesha e saj/tij, kurse pas 15 ditëve fillon të arrij peshën e tij/saj të lindjes dhe fillon të shtoj nga 500 deri700 gram deri në fund të muajit të parë.
Pas lindjes foshja e porsalindr mund ta rrotull kokën e tij/saj, mund ta përqendroj shikimin më shpesh te nëna, reagon ndaj zhurmave të fuqishme, dritës së fuqishme dhe ka refekse të fuqishme për lëvizje ( reflekse refleksive).

Në periudhën e gjidhënies, rritja mesatare e peshës së trupit gjatë tre mujëve të para të jetës është 20 deri30 gram në ditë, në tremujorin e dytë15 deri20 gram në ditë, ku pothuaj për 6 muaj foshnja e dyfishon peshën e saj fillestare trupore, në moshën njëvjeçare normalisht të duket trefish më e rëndë.

Gjatësia dhe vëllimi i kokës poashtu janë indikator të rëndësishëm për rritjen dhe zhvillimin e duhur të  foshnjës. Kështu deri në fund të moshës njëveçare foshnja fiton25 cm në gjatësi dhe 2 cm në vëllimin e kokës në tremujorin e parë pas linjdes kurse në fund të vitit 12 cm.
Ne pediatrit e kemi një të ashtuquajtur grafikon i rritjesme të cilin pas çdo paraqitje të masës përcillet përparimi i foshnjës krahësuar me masat normale– refrente për moshën dhe gjininë e caktuar. Në këtë mënyrë ndiqen ose përcillen dallimet dhe kërkohet arsye për ngecjen në rritje dhe ngecjet tjera.

Faktorët e mbetur dhe indikatorët për rritjen dhe zhvillimin normal
Përveç atyre fizik, ekzistojnë edhe faktorë tjerë që tregojnë zhvillimin e foshnjës. Ata janë shkathësitë motorik si dhe adaptimi social. Kështu kur foshnja mbush një muaj e gjysmë foshnja fillon të buzëqesh ndaj fytyrës dhe zërit të njohur, në tremuaj e mban kokën, i vë duart në gojë dhe në 4 muaj mundohet të mban produkte dhe lojëra.Tash në 6 muaj largohet nga nënstresa, lëviz lojërat nga njëra dorë në tjetrën dhe guget. Në muajin e 7 kthehet në stomak dhe fillon që ulet, në muajin e 8-të fillon të kuptoj disa urdhëra por kur e mbush muajin 9 mund të ulet qëndrueshëm, ka motorik të mirë të gishtit të madh dhe atij tregues dhe thotë së paku një fjalë me kuptim. Në moshën njëvjeçare tashmë mund të qëndroj dhe të ec me përcjelle, të artikulon së paku 3 fjalë me kuptim dhe pa ndihmë mund të shfleton fletat e librit ose librave me foto.

Viti i parë i rëndësishëm për tërë jetë!
Viti i parë i foshnjës është me rëndësi të madhe kur bëhet fjalë për zhvillimin dhe rritjen e saj/tij të duhur. Fëmija rritet me tempo shumë të përshpejtuar, prandaj është me rëndësi që prindërit ta ndjekin zhvillimin fizik dhe mental të foshnjës së tyre.
Në tentativën e saj/tij për ta mësuar rrethinën, foshnja mbledh prëvoja dhe të dhëna parndaj fillon t’i formoj shprehitë e para të jetës, të ndjehet e uritur, të dëshiron të luaj, të dij kur ka nevojë për kujdes dhe mbrojtje nga prindërit dhe vetëm kjo ndikon zhvillimin e vet mental dhe trupor më tej në jetë.

The post RRITJA DHE ZHVILLIMI I DREJTË TE TË PORSALINDURIT appeared first on Аптеки PlusPharma.

Shumë është me rëndësi që fëmijut t’i prezantohet dhe t‘i zhvillohet qëndrimi pozitiv dhe emocionet pozitive ndaj insitucionit të shkollës. Përgatitja emocionale është me domethënie të madhe në drejtim të zhvillimit të dashurisë ndaj shkollës dhe largimit të tërë frikës dhe dilemave të mundshme.
Është gabim që shkolla t’i paraqitet si insitucion ku fëmijës do t’i mësohet rendi.Kjo shpesh është gambim që praktikohet nga vetë prindërit. Prandaj bisedat për rëndësinë dhe gjërat e bukura që e presin fëmijën tuaj, shëtitja në oborrin e shkollës dhe leximi i tregimeve për ndodhitë shkollore, shëtitjet nëpër oborrin e shkollë është përgatitje e mirë dhe zhvillon qëndrim pozitiv.

Fëmijët që shumë shpejtë adaptohen dhe janë të suksesshëm në shkollë, në përgjigjës burojnë nga familjet që u kanë dhënë mbështetje të pa rezervë, dhe të cilët kanë qasje pozitive ndaj shkollës dhe të mësuarit.

Poashtu nëse u mësojmë fëmijëve raportin e mirë ndaj punës dhe detyrimeve do ta ndihmojë fëmijën që nga mosha e re të bëhet e vetëdijshme për domethënien e punëve, dhe përkufizimin e qartë se çka është lojë dhe çka është punë.
Prandaj, ndarja e obligimeve shtëpiake gjegjësisht punës të cilën nga fëmija e kërkojmë ta mbaroj pa ndihmë dhe mbikëqyrje ndihmonë në vetëdiciplinë, pavarsinë e nxënësit dhe në planifikimin e kohës.Ky aktivitete ndonjëherë për fëmijun është sfidë e vërtetë dhe do të kërkoj mbështetje dhe pëkushtim të plotë nga ana juaj. Por interesi dhe shqetësimi ose brengosja juaj janë një shembull i vërtetë nga i cili fëmija mund të mësoj dhe t’i arrij shprehitë të cilat mund të jenë të dobishme në të kundërtën.

Përgatitja edukativo-arsimore

Pikërisht kjo përgatitje ka të bëj me formimin e shprehive të punës për mësim dhe për përvetësimin e disa paranjohurive të caktuara. Por jo gjithmonë është më e rëndësishme që fëmija të di të lexoj para se të shkoj në shkollë. Këto janë gjëra të cilat fëmija gjithsesi do t’i mësoj në shkollë, sepse jo rrallëherë ndodh që të njejtat t’i ketë përvetësuar dhe interpretuar në mënyrë të gabuar.
Kushtoni më shumë vëmendjedryshimeve në natyrë dhe rrethinë. Mundësoni fëmijës që në mënyrë të pavarur të bëj krahësime, të orientohet në hapësirë dhe kohë dhe të lidh disa aktivitete të caktuara me periudhën kohore.Paraqitja e një rutine të thjeshtë ditore është shumë ndihmuese. Lexoni tregime fëmijëve tu edhe kur jan shumë të vegjël. Leximi i rregullt do të transformohet në shprehi të rregullt për kryerjen e detyrave të shtëpisë, kur fëmijët do të shkojnë në shkollë. Caktoni vendin dhe kohën për mësim dhe detyra shtëpie. Kjo nuk është patjetër të jetë diçka e veçantë, me rëndësi është të mos ketë në atë hapësirë pajisje elektronike të cilat do ta koncentrojnë dhe më me rëndësi është që fëmijët të marrin porosinë se detyra e shtëpisë është prioritet.
Insistoni që detyrat e shtëpisë të jenë të rregulluara. Fëmijët duhet të mësojnë se është me rëndësi që ta paraqesin vetveten dhe punën e tyre në rendim më të mirë të mundshëm, sepse ky është indikator për vetërespekt dhe respekt për të tjerët. Shprehi e cila do t’i sjell dobi më andje në jetë. Kontrolloni detyrat e shtëpis së fëmijëve të tyre, kontrolloni nëse e kanë kuputuar procedurën dhe procesin e të njejtës.Merrni pjesë nëse fëmija ju parashtron pyetje konkrete dhe kërkon sqarim plotësues. Gjithsesi mos e teproni me vendosjen e kritereve të fuqishme dhe rregulla për mësim.Gjithmonë le të ketë hapësirë për lojë dhe aktivitete të cilat i kanë të preferuara. Sporti le të mbetet si prioritet që do të përshtatet me detyrat e mbetura.

Përgatitja sociale

Përgatitja sociale e fëmijës suaj ka të bëj me mundësinë për përvetësimin e formave specifike të sjelles të nevojshme për krijimin dhe ruatjen e komunikimit me fëmijët tjerë dhe rrethinën. Kjo përfshinë edhe komunikimin edhe me njerëz të pamjohur, por jo me firikë por me kujdes. Të krijoj miqësi të reja dhe shoqëri, të mësoj t’i ndaj punët dhe të ketë ndjenjën e përgjegjësisë ndaj të tjerëve.Pjekuria sociale nënkupton edhe ekzistimin e shprehive kulturore gjatë të folur, në sjelle dhe respektimin e të tjerëve.

Dëgjoni fëmijën tuaj

Gjithsesi dëgjoni fëmijën tuaj dhe gjithmonë ndani mjaftë kohë për pyetjet e tij dhe kërkesat e tij. Pavarsisht sa janë të njejta përsëritëse ose ndoshta të pa rëndësishm, rëndësinë ua jepni ju.Në këtë mënyrë fëmija do të ndjehet i sigurtë dhe do të mund të mbështetet mbi ndihmën tuaj.Problemt me të cilët mund të hasen gjatë shkollës le të jetë të përbashkët. Motivoni bisedën për të njejtat probleme dhe t’i ndaj me ju.Në këtë mënyrë ndjenja e sigurisë vetëm do të vërtetohet dhe ju do të jeni të sigurtë se gjthçka është në rregull.
Nëse sërish vëreni se fëmija juaj sillet në mënyrë të çuditshëm, të ketë frikë, i tërhequr ose agresiv tentoni të flsini dhe ta kuptoni arsyen për këtë sjelle. Në situata të caktuarta, kërkimi  ndihmës plotësues profesionale mund të jetë shumë e rëndësishme në procesin e përgatitje dhe adaptimit të fëmijës me ndryshimet e reja jetësore dhe detyrimet të cilat ngadal por sigurt ia imponon bota e të rriturve.

The post BRENGAT SHKOLLORE -suksesi fillon në shtëpi- appeared first on Аптеки PlusPharma.

Arsyet për paraqitjen e ftohjeve sezonale

Qëndrimi në shkollë, çerdhe dhe kolektive të mëdha, te popullata fëmijrore e rrit probabilitetin e bartjes së infeksioneve, më shpesh tëviruseve. Qëndrimi më i gjatë në hapësira të tilla të mbyllura, ajëri i thatë dhe i ngrohtë në këto hapësira, hapësirat pa ajërosje të mjaftueshme konsiderohen si shkaktare për përhapjen e lehtë të infeksioneve. Infeksionet akute të rrugëve të sipërme respiratore janë ndër sëmundjet më të shpeshta te njeriu. Mesatarisht, një fëmijë është normal të sëmuret jo më shpesh se 4-8 herë në vit, kurs të të rriturit sëmuren mesatarisht 2-4 herë në nivel vjetor. Përqindja të fëmijët është e lartë, sepse te ata sistemin imunitar ende nuk është zhvilluar sa duhet.
Infeksionet e rrugëve të sipërme respiratore te 90% e rasteve shkaktohen nga viruset, dhe atë më shpesh: Rinovirusi(30%-80%), Koronovirusi(10%-15%), Influenza, Parainfluenza, Adenovirusi etj.Më rrallë, shkaktar mund të jenë edhe bakteriet(Streprokokusi, Moraksela).
Bartja e virusit bëhet me anë të frymëmarrjes ose me anë të gëltitjes së pikave të cilat i sëmuri i lëshon në ajër, por që e përmbajnë virusin, me anë të kontaktit me duar ose objektet e kontaminuara me virusin. Infeksionet e rrugëve të frymëmarrjes ndahen në infeksione të rrugëve të sipërme respiratore: ftohje, febrilen, katar respirator, tonziliti, faringiti, dhe infeksione të rrugëve të poshtëme respiratore: bronkiti, pneumonia.Viruset janë përgjegjëse për shkaktimin e ndezjes së veshit, sinuset, fytit dhe rrugët e poshtëme respiratore.

Simptomet e ftohjes sezonale

Ftohja më shpesh kalon pa rritje të temepraturës së trupit, me ndjenjën e etheve, plogështi. Këtu, shumë rralë mund të ketë komplikim të gjendjes, kurse terapia duhet të jetë simptomatike. Ftohja e shkaktuar nga Rinovirusi është më përhapëse tre ditët e para nga paraqitja e simptomeve, pastaj intenziteti i saj ulet.
Katari febril respirator karakterizohet me një varg simptomesh të cilat e vështirësojnë cilësinë e jetës te këto pacientë. Pjesë të tyre janë: rritja e temepraturës së trupit, dobësi, plogështi, dhimbje në muskuj, rinorea(sekrecion i rritur nga hunda), hunda e zënë, dhimbje në fytë, marrja e zërit, kollitja, mungesë e oreksit.

Si duhet të jetë trajtimi nëse bëhet fjalë për infeksion viral?
Duhet të dihet se  qasja te infeksionet virale duhet të jetë terapi rrepëtsisht simptomatike, në asnjë rast nuk duhet të jetë antibiotike. Me terapi simptomatike nënkuptohet trajtim me analgjetik(barna për ulejn e dhimbjes), antipiretikë(barna për uljen e temepraturës), rekogjestivë, pastilë/sprej për zbutjen e dhimbjes nga fyty i ndezur.  Dekongjestivi synonn ta ul ëntjen e qiellzës dhe sekrecionin e hundës– me këtë lehtësohet frymëmarrja përmes hundës.

Hunda e zënë dhe fyty i sëmurë

Dekongjestivi, i cili në përbërjen e tij përmban oksimetazolin, e liron hundën në minutat e parë dhe ndikimi zgjat deri në 12 orë. Oksimetazolini në përbërjen e dekongjestivit, përveç ndikimit kryesor dekongjestiv, ka edhe ndikim anti-inflamator dhe anti-viral dhe e pengon përhapjen e viruseve. Te fyty i sëmurë, pastilët bëjnëheqjen e dhimbjes (ndikim analgjetik), dhe ndikim antiseptik– pengohet zhvillimi i përhapjes së infeksionit në zgavrën e gojës. Sprej (spërkatësi) dhe pastilët, të cilët në përbërjen e tyre përmbajnë lidokain si analgjetik, shpejt e qetësojnë dhimbjen. Klorheksidini është standard i artë për antiseptik sepse ndikon te viruset, bakteriet dhe këpurdhat. Përveç kësaj, nevojitet konsumi i lëngjeve në formë të çajrave, lëngje, tretësira për rehidratim, vitmina, kultura probiotike
Te një pjesë e pacientëve mund të paraqiten edhe komplikime të gjendjes së ftohjes/gripit, atëherë kemi ndezjen e sinuseve (sinusiti) ose të veshit (otiti). Në këtë rast, duhet të kalohet në terapi antibiotike për trajtimine tyre.
Nuk duhet të harrohet se antibiotikët shërojnë infeksione bakteriale, nuk ndikojnë te viruset, por pikërisht viruset janë shkaktar të infeksioneve të rrugëve të sipërme respiratore. Bëni kujdes me zgjedhjen e terapisë!

Dr.Adnan Sulejmani
Pediatër Specialist– IPSH SP Kumanovë

The post Trajtimi i ftohjeve sezonale në moshën fëmijërore appeared first on Аптеки PlusPharma.

Profilet në Instagram të @ snestorovska (Stefanija) dhe @atteatrpovska (Tea), sepse ato janë thesare të vërteta të recetave origjinale, të shijshme dhe të shëndetshme. Këto vajza do ju motivojnë të gatuani, sepse gatimi është argëtues, gatimi është i lirë dhe gatimi nënkupton shëndet dhe lumturi për familjen që mbledh rreth tryezës.
Të preferuarat tona:
“Bukë bananeje” ose bukë me banane (pa sheqer) në te @nsnestorovskaa
“Meatloaf” nga thjerrëzat dhe kërpudhat në @teatrpovska

Shihni

Serialet televizive The State Of Union 
Jo, nuk do të ngecni me episodet dhe stinët e panumërta, ne po flasim vetëm për 10 episodet që zgjasin 10 minutat, dhe jeni të sigurt që do të dëshironi më shumë. Louise dhe Tom takohen në një pijetore, shijojnë momentet e lumturisë dhe më pas fillojnë të largohen – pse?
Filmi “Historia e martesës”
Regjisori shkëlqyes Noah Baumbah, në një mënyrë të sinqertë dhe me dhembshuri, na tregon martesën sot, një martesë që po copëtohet, por familja mbetet së bashku. Rolet kryesore Adam Draiver (Adam Driver dhe Scarlett Johansson (Skarlet Jihanson). Arritje e shkëlqyer e filmit që trajton temën aktuale dhe dërgon një mesazh të fortë se fëmijët janë të vlefshëm për çdo flijim, dhe çdo fund do të thotë një fillim i ri dhe më i bukur.

The post Çfarë në kohën e lirë? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Puna juaj, suksesi, fitimet dhe madje marrëdhënia juaj po numëron në vend sepse ende refuzoni të promovoni veten në internet. Keni frikë nga gjykimi?
Kuptohet, madje nëse jeni edhe grua, atëherë frika juaj është plotësisht e justifikuar. Përkatësisht, hulumtimi i kryer nga Universiteti Rutgers zbuloi se gratë që përpiqen të promovojnë veten e tyre janë më pak të pëlqyeshme se burrat.
Mesatarisht, 80% e shpalljeve në media sociale janë, në thelb, mesazhe vetë-promovuese. Epo, nëse të gjithë i përdorim për të njëjtin qëllim, atëherë kush është ai që gjykon dhe pse? Epo, këtu është një paradoks interesant, gratë janë të parat që gjykojnë dhe në të njëjtën kohë, gratë janë të parat që gjykohen. “Stereotipi që gratë duhet të jenë modeste është pranuar gjerësisht,” tha Dr. Sharon Cohen, një profesor i psikologjisë mediatike në Universitetin e Salford. Shprehja publike e fuqisë dhe kompetencës është një akt i shprehjes së jo modestisë, dhe kjo është në kundërshtim me pritjet shoqërore të përmendura më lart. Kontradikta është rrënja e reagimeve negative nga të tjerët. Dhe ndërsa gratë përballen me një gamë të tërë etiketash, gjykimi për burrat më shpesh vijon: “Shikoni atë, mburravec!” Stereotipet e tilla janë aq të thella sa që kanë fuqinë të ndikojnë në sjelljen e gjinive gjatë gjithë jetës. Ndërsa plaken, gratë inkurajohen të paraqiten sa më saktë që të jetë e mundur, ndërsa burrat inkurajohen të mbivlerësojnë arritjet e tyre.
Gratë mburren me modesti, por ato janë akoma më pak të pëlqyeshme. Burrat mburren me ekzagjerimin dhe nuk u intereson kujt i pëlqen dhe kujt jo. Gratë gjykojnë rreptësisht. Burrat shtojnë konotacione seksuale në gjithçka. Kush është më i suksesshëm në vetë-promovim? Burrat, megjithëse gratë kanë një ndjenjë më të mirë kreativiteti dhe janë më të qeta. Sipas kësaj, a duhet që qasja e vetë-promovimit të jetë shpërfillëse, mashkullore?

Para së gjithash, vlen të përmendet se vetë-promovimi nuk është i kufizuar në mediat sociale, njerëzit janë shumë më të thellë në të, pa qenë të vetëdijshëm për të. Në fakt, të gjithë ne e promovojmë veten, vazhdimisht. Nuk është fjala për një aftësi unike që e ndezim dhe çaktivizojmë sipas nevojës. Kur vishemi, kur buzëqeshim, kur përdorim disa fraza, ne në mënyrë të pandërgjegjshme i prezantojmë botës një version të vetvetes.
Një nga vendet më të rëndësishme për vetë-promovim është mjedisi i punës dhe kjo është arsyeja pse burrat janë përpara në raport me gratë. Jo se ata kanë vendosur vetë se cili është fronti më i rëndësishëm, por thjesht, burrat nuk kanë dëshirë të bëjnë foto në Instagram, ndërsa ata me kënaqësi do të pinin kafe me shefin e tyre.
Sue Unerman, në librin e saj  “Muri i qelqtë” (“The Wall Glass”) thotë se gratë nuk dinë të komunikojnë në punë. Duke punuar në libër, ajo intervistoi qindra burra dhe gra, përfshirë eprorët e tyre, të cilët i punësuan dhe pushuan ata. Përmes këtyre intervistave, Sue arriti në përfundimin se gratë besojnë se është e mjaftueshme të bëni vetëm një punë të shkëlqyeshme, por praktika thotë diçka tjetër: është edhe më e rëndësishme të njoftoni mbikëqyrësit tuaj që të keni bërë një punë të shkëlqyeshme – kjo është pikërisht ajo që bëjnë kolegë  tuaj kolegë! “Është bërë e qartë për mua që gratë rrallë kërkojnë promovim ose rritje të pagave, dhe madje edhe kur guxojnë, mjafton të dëgjosh ‘Jo’ dhe të tërhiqen në heshtje,” tha Sue. Kur një grua merr një rritje të pagave, ajo thotë: “Faleminderit!” Kur burri merr një rritje pagash, ai thotë: “Faleminderit, kur mund të pres një tjetër ?”

Nëse marrim parasysh se numri i njerëzve që punojnë nga shtëpia si punonjës i pavarur janë dyfishuar në 10 vitet e fundit, atëherë nevoja për vetë-promovim bëhet e domosdoshme. Por njerëzit kanë frikë dhe mbi të gjitha nuk dinë se sa është e mjaftueshme dhe kur vetë-promovimi mund të provokojë refuzim tek marrësi. Por nëse e hiqni qafe atë dhe e bëni atë, me siguri do të arrini në një reflektim kryesor, shpjegon doktor Sharon Koen. “Postimi i një fotografie të vetvetes ose leximi i përmbajtjes që keni botuar në lidhje me veten dhe punën tuaj është një mënyrë për të krijuar një ndjenjë se kush jeni,” tha Koen. Mund të ju ndihmojë të kuptoni dhe përpunoni identitetin tuaj.
Por luajta kumar me imazhin tuaj për shkak të pamundësisë për të kontrolluar perceptimin e dikujt tjetër është një rrezik që jo të gjithë mund ta përballojnë, megjithëse është e pamundur të kënaqeni të gjithë. Problemi është komplikuar më tej nga opsioni për të lënë një koment – nëse komentet negative janë më të shumta se ato pozitive, atëherë vetë-promovimi do të bëhet anti-promovim. Studimet kanë treguar se mesazhet e drejtpërdrejta private me kontekst negativ janë të mjaftueshme për të tronditur vetëvlerësimin e autorit, edhe pse vetëm ai mund t’i lexojë ato.

Të frikësuar nga rezultate të tilla të mundshme, shumë njerëz përdorin të ashtuquajturin mburrje modeste në mediat sociale. Edhe pse një teknikë e tillë është vetëm mashtruese, është pothuajse e pamundur të parashikohet reagimi i audiencës për çdo postim. Shembull i mburrjes modeste: “Po, unë fitova vendin e parë, por ai ishte një kundërshtar i shkëlqyeshëm, nuancat vendosën”. Një studim i vitit 2017 nga Shkolla e Biznesit Harvard zbuloi se mburrja e tillë modeste është më pak e suksesshme sesa mburrja e hapur, pasi të parës i mungon sinqeriteti.
Krijuesi sigurisht ndihet mirë që nuk është i qartë në lëvdata, por audienca reagon negativisht si për vetë-promovimin, ashtu edhe për përpjekjen për ta maskuar atë. Pra, bëhu i sinqertë. Është e përshtatshme të keni elemente të papërshtatshëm gjatë aktit të mburrjes, dhe është edhe më e përshtatshme që të mos u pëlqejë të gjithëve.

The post Vetë-promovimi appeared first on Аптеки PlusPharma.

VETËPËRMBAJTJE
Mos e teproni me postime, mos e teproni me fjalë lavdërimi. Gjallëroni publikun kohë pas kohe dhe referojuni fakteve që askush nuk mund t’i kundërshtojë. Mos luftoni për sasi, por për cilësi.

SHPREHI
Ndjenjat e shqetësimit të shkaktuar nga vetë-promovimi janë të zakonshme. A ndjeheni si furracak, si mashtrues? Si ta tejkaloni atë? Thjesht , injorojeni atë, pretendoni se nuk ekziston derisa të jeni mësuar me të. Nëse i qëndroni besnik vetes dhe njohurive tuaja, askush nuk do të vë re se keni turp.

EMPATIA
Empatia ju lejon të shihni gjërat nga një këndvështrim tjetër – vendosni veten në këpucët e dikujt tjetër dhe rishikoni ato që keni botuar. Nëse akoma e aprovoni përmbajtjen, atëherë padyshim që është e përshtatshme.

PROAKTIVITETI
Ka mënyra të panumërta për eprorët tuaj për të zbuluar se çfarë keni bërë pa u mburrur. Emri juaj në raportet e punës, email në lidhje me atë që keni bërë – shihni punën tuaj në një mënyrë delikate.

PIKAT KRYESORE
Sa më e pasur të jetë biografia, aq më mirë? Një studim i vitit 2011 thotë se më pak është më shumë. Arritjet kryesore bëhen të parëndësishme kur paraqiten me një pirg me ato të parëndësishme. Pra, jo, nuk duhet të përmendësh kursin spanjoll për një muaj!

The post Çelësi i vetë-promovimit të suksesshëm (online dhe offline) appeared first on Аптеки PlusPharma.

The post Çfarë në kohën e lirë? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Ju nuk jeni konstantë

Fëmijët janë të pagabueshëm kur e dinë saktësisht se çfarë i pret – kur është koha për të bërë dush, gjumë, lojë ose cilat janë pasojat nëse nuk binden. Sa më të qarta dhe më të parashikueshme të jenë rregullat e lojës, aq më e lehtë është t’i kontrollosh dhe negociosh me ta.

Strategjia 1:Mundohuni të impononi një rutinë në shtëpi. Kjo nuk është e lehtë, sepse kur dilni nga shtëpia, në skenë dalin gjyshja, gjyshi ose dadoja, dhe bashkë me ta dalin edhe rregulla të reja. Pajtohuni për çdo situatë të re, për shembull, si të veproni nëse fëmija hedh ushqim në dysheme dhe sigurohuni që të gjithë i përmbahen marrëveshjes. Gjyshet konsiderohen si këmbëngulëse, por ato vënë rend në mënyrë të shkëlqyer. Zbatoni rregullat dhe harroni kafenë me miqtë kur është koha që voglushi të flejë, kështu që nuk do të keni problem me disiplinën.

Shumë orë për familjen

Është kënaqësi kur të gjithë tubohen, por disa prindër, veçanërisht nënat, e teprojnë duke detyruar aktivitete të përbashkëta. Psikologu klinik Tomas Felan, autor i “1-2-3 Magic”, thotë: “Fëmijët vlerësojnë kohën e kaluar vetëm me një prind.” Ai potencon: “Socializimi me njëri-tjetrin është gjithashtu i mirë për prindërit, sepse atëherë ndalet konkurrenca e pavetëdijshme që ata bëjnë me njëri-tjetrin.”
Strategjia 2: Ju nuk keni nevojë për ndonjë organizim të madh për të kaluar kohë cilësore me fëmijën tuaj, thjesht uluni në dysheme dhe luani. Është edhe më mirë t’i ndani aktivitetet tuaja si prindër, njëri të jetë përgjegjës për sportin, një tjetër të lexoni histori para se të shkoni në shtrat – në këtë mënyrë fëmija do të krijojë një marrëdhënie unike me secilin prej jush.

Ofroni shumë ndihmë

A kërceni në çast nga vendi kur vogëlushi juaj ka vështirësi me ndonjë gjë? Para se të ofroni ndihmë, mendoni nëse me këtë do të dërgoni një mesazh që ai nuk mund t’i a dal i vetëm. “Duke e ndihmuar shumë fëmijën tuaj, ju sabotoni aftësinë e fëmijës tuaj për t’u bërë i pavarur”, thotë Betsy Brown Braun, autori i “You’re Not the Boss of Me”.
Strategjia 3: “Është e rëndësishme të mësoni fëmijët të jenë tolerantë, veçanërisht kur luftojnë me veten e tyre,” thotë Braun. Por kjo nuk do të thotë se është e ndaluar të inkurajoni dhe nxisni që të mos dorëzohen dhe pas çdo sukese t’i shpërblemi me një duartrokitje.

Flisni shumë

Ju keni hyrë në një debat me fëmijën tuaj 2-vjeçar se ai nuk duhet të hajë ëmbëlsira para drekës dhe përfundoi kështu: debat-bindje-zënkë-britma-goditje?! Ky është modeli që prindërit më së shpeshti bien në 90% të rasteve. Fëmijët nuk janë të rritur të mishëruar në një trup të vogël, ata nuk mendojnë në mënyrë logjike dhe shpjegimet tuaja nuk e mbajnë vëmendjen e tyre.
Strategjia 4. Sapo t’i jepni urdhrin fëmijës, mos diskutoni më tej dhe shmangni kontaktin me sy. Nëse fëmija nuk ju dëgjon, jepni një paralajmërim të shkurtër verbal ose numëroni tre. Nëse fëmija nuk pranon të bindet, dërgojeni atë në një cep ose ndëshkojeni në mënyrën tuaj. Pa sqarim, dhe goditjet nuk duhet t’ju vijnë në mend!

The post 4 strategjitë fillestare ose themelore të eduktimit appeared first on Аптеки PlusPharma.

Çfarë ndryshoi me të vërtetë?

Si fillim, goditja ka vithet ose duart, zgjatja e veshëve, shkurtimisht thënë, disiplinimi fizik u ndalua, sidomos nëse bëhet në vende publik së paku në shtetet më të mëdha evropiane dhe në shumicën e shteteve të SHBA-ve Tani ka prova shkencore. Një studim 50-vjeçar që përfshin më shumë se 160,000 fëmijë, studim i kryer nga profesorë në universitetet në Austin, Teksas dhe Miçigan, thotë se “rrahjet” në fakt nuk janë një mjet i përshtatshëm për disiplinimin e fëmijëve. Thjesht, agresioni lind agresion. Epo, rrahjet gjithashtu sjellin rezultate të dëmshme të padëshiruara dhe fëmijë-agresor me sjellje antisociale dhe probleme mendore. Dhe këtu u lind problemi i parë për gjeneratën e re. Prindërit e rinj të sotëm, të rritur më parë me ndonjë rrahje, tani duhet të gjejnë mënyra të reja për të fituar respekt nga fëmijët e tyre, metoda të reja për t’u dëgjuar, e cila ndonjëherë mund të jetë shumë e vështirë. Dikur ishte një libër “1000 pse, 1000 sepse”. Sot kzistonë Google. Ne nuk mund t’i “mashtrojmë” fëmijët, të bëjmë sikur nuk dimë, të fshehim dijen ose të pretendojmë se dimë më shumë vetëm sepse jemi prindër. Sot, thjesht gjithçka është e disponueshme në internet. Në fund të fundit, fëmijët do ta zbulojnë të vërtetën vetë, ose të paktën atë që mendojnë se është e vërtetë. Kombinimi i prindërve jo të pranishëm në shtëpi dhe i lodrave inteligjente relativisht mjaft të qasshme, për fat të keq i bën fëmijët dembelë .

Dikur kishte radio, TV, kaseta, CD dhe Tetris, kurse tani kemi telefona inteligjentë dhe tableta me internet të pakufizuar, në dispozicion për shumë njerëz. Çdo gjeneratë do të ketë diçka me çka do të lidhet. Dallimi është se sa kjo teknikë e zgjon ose drejton kreativitetin e tyre dhe si ndikon në zhvillimin e brezave. Kombinimi i prindërve jo të pranishëm në shtëpi dhe i lodrave inteligjente relativisht mjaft të qasshme, për fat të keq i bën fëmijët dembelë.Prindërit, pavarësisht se nuk kanë kohë të mjaftueshme për të kaluar me fëmijët e tyre, nuk janë aq interesant sa videoja më e fundit në YouTube-in e të dashurës ose të dashurit që ata ndjekin. Edhe ne kemi idhuj, kemi mbërthyer postera në mure dhe kemi ëndërruar të shohim ndonjëherë ata drejtëpërdrejt, por shpesh vetëm kemi ëndërruar.

Në kohën kur ne po rriteshim, lodrat që zotëronim ishin të pakëta, dhe sot çdo fëmijë ka shitoren e vet të lodrave në shtëpi. Në të kaluarën, më pak blihej – por më shumë vlerësohej ajo që e kishim, kurse edhe shumë shpesh riparoheshin gjërat, në vend që të hidheshin lodrat e dëmtuara dhe të prositen lodra të reja.

Para se të vinim në botë, nënat tona mund të kenë lexuar ndonjë libër se çfarë të presin pas lindjes, dhe me siguri i kanë mësuar  nënat dhe gjyshet  nga përvojat e tyre, dhe kjo ishte “ligj”. Tani jemi në garë se cila  nëna e ardhshme ka lexuar ose dinë më shumë, cili libër ose uebfaqe ofron informacionin “më të saktë” dhe të azhurnuar. Informacionet janë në disponueshme, por çështja është nëse ato janë të sakta.

Dikur, me shprit pritej foshnja për të kënaqen me të, me vetë ekzistimine tij/saj, tani dhe këtu. Tani, para se të lind, tashmë është i regjistruar në çerdhen më të mirë, dihet se cilin sport do të stërvitet, sa gjuhë do të mësojë, etj.

Këto situata mund të trajtohen ndryshe. Prindërit tani dinë shumë më tepër për zhvillimin e fëmijëve të tyre se kurrë më parë, për të gjitha hapat e zhvillimit të tyre dhe si t’i ndihmojnë ata. Nëse përdoret si duhet, në të vërtetë të qenurit prind nuk është një punë kaq e vështirë. Nga pikëpamja teknologjike është më e lehtë. Sot, ekzistojnë të gjitha llojet e “veglave” që e bëjnë më të lehtë udhëtimin me fëmijët e vegjël, ushqyerjen dhe larjen e tyre të përditshme, dhe më e rëndësishmja edukimin e tyre. Me celularët dhe me shumëllojshmërinë e aplikacioneve, të gjithë janë më lehtësisht të arritshëm, prindërit, arsimtarët e çerdheve, mësuesit e shkollës, madje edhe fëmijët. Prindi mund të marrë informacione rreth fëmijës së tyre në çdo kohë të ditës, madje edhe video të drejtëpërdrejtë.

Koha e gjysheve dhe gjyshërve si duket po kalon…

Në shoqërinë tonë, është normale që të dy prindërit të punojnë. Sidoqoftë, gjyshet tona nuk kanë punuar, kështu që ka qenë dikush që të na ruajë dhe ishte normale që fëmijët të rriten në prani të gjysheve. Sot, gjyshet e ardhshme janë ende duke punuar, nipërit dhe mbesat po vijnë në jetë më vonë, dhe prindërit po “vënë në dyshim” ndikimin e gjysheve dhe gjyshërve në zhvillimin e fëmijëve. Janë bërë shumë hulumtime, dhe të gjithë thonë se shoqëria e gjysheve dhe gjyshërve ka një ndikim pozitiv te të gjithë pjesëmarrësit. Fëmijët zhvillojnë një ndjenjë të përkatësisë së brezave e brezave në të kaluarën, dhe gjyshet dhe gjyshërit, thënë popullorçe,”rinohen”. Gjyshet nuk janë me nxitim, ata janë atje gjatë gjithë ditës, janë të qetë dhe kjo ka një efekt pozitiv në temperamentin e fëmijëve. Nuk ishte e nevojshme të organizonin shoqërime me fëmijët e tjerë, në një k ëndlojërash ku nënat pinë kafe dhe bisedojnë ndërsa fëmijët luajnë. Thjesht, nëse moti ishte i mirë, gjyshet do të mblidheshin në ulëse, dhe fëmijët përreth tyre do të luanin  llasti, kukafshehtas, pllaka etj. Sot, pothuajse nuk dëgjohet e qeshur e fëmijëve jashtë, fëmijët shoqërohen ekskluzivisht në kënde lojërash ku janë të sigurt, kur prindërit kanë kohë dhe, për fat të keq, shpeshherë edhe nuk kanë kohë.

Janë realizuar një numër studimesh që konfirmojnë se shoqërimi dhe edukimi i fëmijëve nga gjyshërit  dhe gjyshet ka një ndikim pozitivisht të ndërsjellë si për fëmijët ashtu edhe për gjyshërit dhe gjyshet.

Në fund, gjithçka mbëhtete në faktin se secila gjeneratë e prindërve mendon se gjenerata të cilës i përkasin ishte gjenerata më e mirë se ajo që ata po edukojnë tani. Dhe kjo dilemë, me siguri do të vazhdojë ta ngujojë çdo brez. Më e rëndësishmja, çdo gjeneratë përballet me sfida. Realisht, do të jetë më e lehtë për të gjithë ne nëse përpiqemi të përfitojmë nga ndryshimet pozitiv, në vend se të ankoheni për të metat dhe gjërat negative.

The post EDUKIMI I FËMIJËVE dikur dhe tani appeared first on Аптеки PlusPharma.

Çka është kapsllëku?
Konstipacioni ose kapsllëku përgjithsisht definohet si çrregullim i cili karakterizohet me vështirësi të vazhdueshme ose thjeshtë me fece jo të plotë dhe/ose lëvizje të rralla të zorrës së trashë (një herë në 3-4 ditë ose më rrallë). Ajo është simptom, nuk është sëmundje.
Karakterizohet me (kriteret Rome III)
-vështirësi të thkeksuar gjatë defekimit;
-ndjenja e shkarkimit jo të plotë;
-fece të fortë;
-më pak se 3 lëvizje të zorrës së trashë, në javë.

Kapsllëku (konstipacioni) është problem i shpeshtë në periudhën e fëmijërisë dhe shpesh konsiderohet si variant normal i defekimit, cila do të zgjidhet kur fëmija të bëhen më i mëshuar.
Kapsllëku kronik: kur simptomet zgjasin më pak se 12 javë(rrjedhimisht) gjatë 1 viti dhe paraqiten > 25% e feceve. 

Kapsllëku te 95% e rasteve i detyrohet funksionalitetit të kapsllëkut, kurse vetëm më pak se 5% i detyrohet dëmtimit organik.
Në patogjenezën e sëmundjes kemi dy patofiziologji të ndryshme të cilat shpesh përputhen:
-Dëmtimi i lëvizjes së zorrës së trashë;
-Dëmtimi në tretjen e ushqimit.
Zorra e trashë ka funksion:
-absorbimi i lëngut;
-fermentimi bakterial;
-formacioni i feceve;
-eliminimi i feceve.

Qasja diagnostike
Në qasjen diagnostike, qëllimi kryesor është:
• Përjashtimi i sëmundjes organike ose i kapsllëkut të shkaktuar nga barnat;
• Diferencimi i tipit të kapsllëkut funksional (shkarkimi normal ose i ngadaltë ose fece jo konsistente);
• Trajtimi efikas ose i sigurt i problemit (lehtësimi i defekimitose eliminimi i simptomeve përkatëse).
Kapsllëkut (konsitpacioni), gjegjësish inkontinenca fekale, vetëm te 5% e rasteve është për shkak të natyrës organike, siç janë keqfunksionet anorektale dhe ato spinale. Ajo madje te 95% e rasteve është për shkakt të natyrës funksionale, gjegjësisht, prania e saj nuk ka sëmundje konkrete si bazë. Arsye kryesore për paraqitjen e konstipacionit funksional te fëmijët është të ushqyerit i keq, stërvitja jo e duhur për defekim, pastaj edhe lidhshmëria psikologjike sa i përket sjelljes së keqe të fëmijës, mospërshtatja te fëmijët, frika nga defikimi, etj.

Ky lloj i kapsllëkut më shpesh haset pas moshës 2 vjeçare, nuk ekziston distension (zgjerim) abdominal, fëmijët përparojnë mirë me peshën trupore, nuk ka kequshqyerje, tonusi anal është normal, kemi fece në hapësirën rektale, dhe, nëse zbatohet edhe irigografi ose biopsi anale, ata janë me sasira të rregullta.
Në qasjen diagnostike te kapsllëku funksional, gjithmonë duhet të përjashtojmë çdo dyshim për bazën organike të problemit. Pastaj, duhet të bëjmë dallimin nëse bëhet fjalë për shkarkim normal ose të ngadalshëm. Ajo që është edhe më e rëndësishme për pacientët, duhet të jepet trajtim efikas dhe i sigurt që të zgjidhet problemi i kapsllëkut, gjegjësisht, të lehtësohet defekimi dhe të eliminohen simptomet të cilët lidhen me të.

Trajtimi

Sa i përket terapisë dhe masave të cilat mund të ndërmerren për të trajtuar kapsllëkun, gjithmonë fillohet me intervenime jo farmaceutike.Ky është trajtim ku këshillohet konsumi i lëngjeve, konsumi i qumështit deri në 500 ml/24 orë, intervenime nutriente(lëngje dhe pemë– kumbulla, dardha, pjeshka, kivi, portokall, vishnje, fik, duke evituar ushqimin adsorbues), si dhe konsumi i suplementeve me fibra. Megjithatë, të gjithë “udhëheqësit” botëror për këtë gjendje, konkludojnë se intervenimi jo farmaceutik shpeshherë nuk është i mjaftushëm. Si linjë e parë e preparateve të cilat rekomandohen për trajtimin e kapsllëkut janë laksativët osmotik (PEG, Laktulose) CBT, BF, laksativët PPT. Si zgjedhje e parë e mjeteve laksative për fëmijë, që rekomandohet nga ESPGHAN, është PolyethyleneGlycol (PEG) oseMacrogol 3350. Ky ka aftësi dhe mekanizëm unik të veprimit që dallohen nga laksativët tjerë osmotik. Ka më pak ndikime anësore, paraqet substancë inerte– zero efekt mbi mikroflorën, nuk krijon gazra. Efekti i saj osmotik është më i dobët, andaj ka më pak rrezik nga dehidratimi dhe nga humbja e elektroliteve (që janë shumë të rëndësishëm te fëmijët e vegjël).

Tejkalimi afatgjatë i problemit

Pasi të zgjidhet problemi i kapsllëkut, gjegjësisht, kur fëmiju do të ketë konzistencë normale të feceve, atëherë kalojmë në stërvitjen për defekim. Ky konsiderohet si segment shumë i rëndësishëm i trajtimit të këtij çrregullimi te fëmijët, sepse me stërvitje të duhur nuk do të vjen deri te riparaqitja.Stërvitja bëhet edhe në kushte shtëpiake ku fëmijën e lëmë të ulur në tualet5-10 minuta pas ngrënies/vaktit. Është e nevojshme të mbahet një ditar për defekimin e fëmijës dhe ky ditar i jepet mjekut. Kjo stërvitje bëhet për një periudhë prej 2-3 muaj, që fëmijës t’i jepet kohë e mjaftueshme që të fiton shprehi për defekim, por në të njejtën kohë të mos i bëhet presion psikologjik.

Ass. dr. Natasha ÇushkovaNikoçevska, pediatër, IPSH„Zhan Mitrev“

The post KAPSLLËKU FUNKSIONAL TE FËMIJËT appeared first on Аптеки PlusPharma.