Една од најсериозните хронични микроваскуларни компликации на дијабетесот е дијабетична нефропатија. Промените во бубрежната функција кај дијабетесот се карактеризираат со подолг период на клиничка „тивка“ фаза за време на која се случуваат специфични промени во бубрежната структура, каде степенот на оштетување зависи од времетрањето на дијабетесот, контролата на гликемијата и генетските фактори. Откако ќе се развие дијабетична нефропатија, обично се потребни пет до десет години за да се разие хронична бубрежна инсуфициенција, а мерките за забавување на прогресијата на дијабетичната нефропатија се помалку ефикасни од превентивните мерки.

Како настанува оштетување на бубрезите при дијабетес?

Долготрајната озложеност на високи концетрации на шеќер во крвта кај пациенти со дијабетес доведува до хронично и трајно оштетување на бубрежното ткиво и крвните садови. Првичните промени се манифестираат со појава на протеини во урината, а подоцна доаѓа до зголемен крвен притисок, отекување на нозете и телото, како и симптоми на постепено, но прогресивно губење на функцијата на бубрезите, што на крајот доведува до крајна фаза на бубрежна болест.

Кое е значењето на дијабетична нефропатија?

Инциденцата на дијабетес се зголемува многу брзо ширум светот. Во 40-45% од случаите, дијабетесот е главната причина за новооткриената терминална бубрежна инсуфициенција. Раната дијагноза и третман можат да ја спречат прогресијата на оштетувањето на бубрезите кај дијабетичната нефропатија. Дополнително, кај пациентите со дијабетес и хронично оштетување на бубрезите, навремениот и адекватен третман може да ја одложи потребата за дијализа или трансплантација на бубрег. Пациентите со дијабетична нефропатија имаат зголемен ризик од смрт со кардиоваскуларни причини. Раната дијагноза на дијабетична нефропатија, поради сето ова, е од суштинско значење во третманот на пациентите со дијабетис.

Дијабетесот во моментов е најчеста причина за хронично оштетување на бубрезите.

Колкав процент од дијабетичарите ќе развијат дијабетична нефропатија?

Треба да се знае дека постојат 2 главни типа на дијабетес кои се разликуваат во однос на ризикот од развој на дијабетична нефропатија.

Дијабетес тип 1 (инслуин зависен дијабетес мелитус): обично се јавува на помлада возраст и веднаш бара инсулин за лекување и контрола на болеста. Дијабетична нефропатија се јавува кај околу 30-35% од овие пациенти.

Дијабетес тип 2 (дијабетес мелитус кој не е зависен од инсулин): обично се јавува на постара возраст и во повеќето случаи не бара инсулин (барем на почетокот) за лекување и контрола на болеста.

Дијабетична нефропатија се јавува кај околу 10-40% од овие пациенти. Сепак, поради големиот број постари пациенти со овој тип дијабетес, може да се каже дека дијабетес тип 2 е најчеста причина за хронично бубрежно оштетување и се наоѓа кај секој трет пациент со новодијагностицирана бубрежна болест во краен стадиум.

Како се развива дијабетичната нефропатија?

Во раната фаза не постојат симптоми кои би ги дефинирале бубрежните проблеми. Бубрежните проблеми почнуваат за отприлика 5-10 години од почетокот на болеста. Луѓето кои имаат долгогодишна нефропатија имаат симптоми како слабост, повраќање, главоболки, болки во грбот, слаб апетит.

Едно од најчестите заболувања на модерното време со тенденција на дополнително зголемување на зачестеноста.

Во развојот на нефропатија има пет фази и тоа:

1. Хиперфункција
2. Нормоалбуминурија
3. Микроалбуминурија
4. Манифестна Нефропатија
5. Уремија

Кои пациенти со дијабетес ќе развијат дијабетична нефропатија?

Сите фактори на ризик за дијабетична нефропатија може да се поделат на: непроменливи – оние на кои не можеме да влијаеме (генетски фактори, возраст, пол) и фактори кои можат да се модифицираат  – оние на кои можеме да влијаеме (хипергликемија, хипертензија, дислипидемија, пушење, хиперпротеинска исхрана). Бдидејќи хипергликемијата е главниот патогенетски факторво развојот на дијабетична нефропатија, неопходна е добра гликемиска контрола со редовно одредување на концетрацијата на гликоза во крвта и вредностите на гликозиран хемоглобин (HbA1c).

Утврдено е дека со намалување на HbA1c за 1% ризикот од микроваскуларни компликации се намалува за 30%. Друга важна мерка за спречување на дијабетична нефропатија е третманот на хипертензија и одржување на крвниот притисок по 130/80 mmHg. Бидејќи липидните нарушувања играат значајна улога во глмеруларното оштетување, неопходно е да се контролира липидниот статус, што вклучува одредување на концентрацијата на следните параметри: холестерол, ХДЛ-холестерол, ЛДЛ-холестерол и триглицериди.

Не е секогаш лесно да се предвиди кој пациент ќе развие дијабетична нефропатија, а кој не. Сепак, најважните фактори на ризик за развој на дијабетична нефропатија се:Дијабетес тип 1 кој започнал пред пациентот да наполни 20 години, Лошо контролира дијабетес со високи вредности на гликолизиран хемоглобин (HbA1c), недоволно добро третирана и контролирана хипертензија, семејна историја на дијабетес и дијабетична нефропатија, изразени промени во очит (дијабетична ретинопатија) и нервите (дијабетична невропатија) како дел од дијабетес, како и присуство на протеини во урината, дебелина, пушење и покачени масти во крвта.

Во светот дијабетесот е причина за терминална инсуфициенција кај секој трет пациент на дијализа.

Дијабетесот претставува здравствен, економски и социјален проблем со пандемски размери. Добрата гликорегулација ги намалува компликациите кои го загрозуваат здравјето на пациентите и ги намалуваат директните и индиректните трошоци на здравствениот систем.

Кои се симптомите и знаците укажуваат на појава на дијабетична нефропатија кај пациент со дијабетес?

Следниве симптоми може да укажуваат на појава на нефропатија кај дијабетичари:

• Пенеста урина и/или албумин/протеин во урината (ова се забележва во раните фази на болеста).
• Висок крвен притисок или вошување на постоечката хипертензија.
• Отекување на глуждовите, стапалата и лицето, намалување на дневната диуреза и/или брзо зголемување на телесната тежина.
• намалување на дневните потреби за инсулин и други антидијабетични лекови.
• Честа појава на хипогликемија или добра контрола на дијабетесот со антидијабетични лекови со кои контролата на шеќерот во крвта претходно не била задоволителна.
• Регулирање на шеќерот во крвта постигнато без антидијабетичните лекови (кои претходно беа неопходни) – пациентите може да бидат задоволни со таква состојба мислејќи дека дијабетесот се лекува.
• Симптоми на намалена бубрежна функција (нелаходност, замор, губење на апетит, гадење, повраќање, чешање на кожата, бледило, чувство на недостаток на воздух) – се забележуваат во напредната фаза на дијабетична нефропатија.
• Зголемени концетрации на уреа и креатинин во крвта.

Кога се појавува дијабетична нефропатија кај пациентите со шеќерна болест?

Важно е да се знае дека дијабетичната нефропатија се развива релативно бавно и се јавува многу ретко во текот на првите 10 години од почетокот на дијабетесот. Ако симптомите на оштетување на бубрезите не се појават во првите 25 години, ризикот од развој на дијабетичната нефропатија е помал.

Примариус д-р. Златко Савоски
Специјалист по интерна медицина

The post Дијабетична нефропатија – Примариус д-р. Златко Савоски appeared first on Аптеки PlusPharma.

Исхрана кај дијабетес мелитус
Дијабетесот, особено дијабетес тип 2, претставува една од болестите која е најмногу поврзувана со нездравиот начин на живот (нездрава исхрана, недоволна физичка активност, стрес) и за успешно превенирање и лекување на дијабетесот потребно е да се усвојат здрави животни и прехранбени навики. Едукацијата околу правилната исхрана е потребно на сите нивоа бидејќи превенцијата е прв чекор и може во голема мера да помогне да се избегне појава на дијабетес. Кога станува збор за дијабетесот, од клучно значење е правилната исхрана.

ДИЕТОТЕРАПИЈА
Во принцип, диетотерапијата, односно режимот на исхрана, кај секое лице заболено од дијабетес е индивидуална. Оваа индивидуална исхрана подразбира избалансиран план на исхрана составен од одредени намирници кои ќе ги задоволат индивидуалните нутритивни, енергетски и други потреби кај секое лице посебно, и ќе биде усогласен со препишаната терапија. Сепак, постојат и општи препораки за исхрана базирани врз принципи кои веќе се практично докажани и се врз основа на научни докази. Овие препораки и принципи се клучни во превенцијата и лекувањето на дијабетесот.

Дијабетесот не може да се држи под контрола доколку не се води сметка за тоа што, колку и кога јадете.

ШТО И КОЛКУ?
Исхраната за дијабетес ги вклучува сите хранливи намирници, но во дозирани количества и правилно временски распределени. Исхраната кај дијабетес тип 1 и кај тип 2 се разликува во однос на бројот на оброци кој зависи од терапијата. Кога станува збор за дијабетесот, не е само приоритет да се бираат здрави намирници, туку и правилно да се храните распоредувајќи ги оброците правилно временски, да не се прескокнуваат, како и да бидат избалансирани и разновидни, односно, секој оброк да ги содржи сите хранливи материи во соодветен однос и количество. Значи, исхраната треба да биде здрава, правилна и избалансирана, при што постојат одредени правила. На пример, при избор на јаглехидрати, треба да бидат избрани намирници кои содржат сложени јаглехидрати и кои се богати со прехранбени влакна. Храна богата со сложени јаглехидрати и влакна се интегралните житарки (‘рж, јачмен, хелда, интегрален ориз и сл.), мешункастите растенија (грашок, боранија, грав, леќа и сл.), зеленчук, јаткасти плодови и др. Сложените јаглехидрати и влакна се од голема важност во исхраната кај дијабетичарите бидејќи значајно помагаат во регулацијата на нивото на гликоза во крвта. Тие побавно се апсорбираат со што не го качуваат нагло нивото на гликоза. Влакната ја забавуваат апсорпцијата на гликоза и го регулираат нивото на шеќер во крвта. Препораките се да се внесува најмалку 14 г/1000 ккал влакна дневно.

Дијабетичарите, во принцип, треба да го ограничат внесувањето храна богата со високорафинирани јаглехидрати (бело брашно, бел леб, бели печива, тестенини, слатки, газирани сокови, грицки и сл.)

Зеленчукот во исхраната треба да биде застапен во големи количества. Особено препорачливи се: зелен лиснат зеленчук, зелка, спанаќ, блитва, зелена салата, кељ, прокељ, брокола, краставица, целер, тиквица, лук и праз. Морковот и цвеклото се препорачани само доколку се консумираат сурови, бидејќи со нивна термичка обработка значително им се покачува гликемискиот индекс. Овошјето во исхраната на дијабетичарите треба да биде присутно во умерени количества поради природниот шеќер (фруктоза) што го содржи, а кој влијае врз нивото на шеќерот во крвта. Особено полезно овошје за дијабетес се: малини, боровница, капина, јагода, аронија, рибизла, лимон, јаболко, портокал и сл. Пожелно е да се избегнува внесување на кандирано и сушено овошје, зашеќерени мармалади и џемови, засладени овошни сокови и сл.

Други намирници кои се препорачливи во исхраната на дијабетичарите се употребата на храна која содржи здрави масти, како што се ладно цедено маслиново масло, маслинки, авокадо, ленено семе и масло, риба богата со омега-3 масни киселини (скуша, лосос, туна и сл.), цејлонски цимет, куркума, природни засладувачи како што се стевија, алое вера, карела и др. Како суплементарна поддршка, кај дијабетичарите препорачливо е внесување на Б-комплекс, витамин Ц, АЛА (алфа липоична киселина), магнезиум, хром и пробиотик.

The post Улогата на правилната исхрана во превенција и лекување на дијабетес appeared first on Аптеки PlusPharma.

The post СТЕВИА appeared first on Аптеки PlusPharma.

Што е дијабетес?

Дијабетесот е хронично заболување кое се карактеризира со зголемени вредности на шеќер (гликоза) во крвта. Нивото на гликоза во крвта е контролирано од инсулинот, хормон кој се создава во панкреасот. Задача на инсулинот е да помага во придвижувањето на гликозата од крвта во клетките, каде се разложува и се добива енергија.

Типови дијабетес

Дијабетес тип 1 (инсулинозависен дијабетес). Станува збор за автоимуно заболување со можна генетска предиспозиција. Се појавува на која било возраст, но најчесто кај деца, тинејџери или кај млади луѓе. Кај овој тип дијабетес, панкреасот создава многу малку или воопшто не создава инсулин.

Дијабетес тип 2 (инсулинонезависен дијабетес). Овој тип е најчеста форма на дијабетес. Претежно ги афектира возрасните, но во последните години се појавува и кај тинејџерите и кај младите лица, поради прекумерното зголемување на телесната тежина. Кај овој тип дијабетес, панкреасот најчесто создава инсулин, но или тоа количество не е доволно за потребите на организмот или клетките се резистентни на инсулинот.

Симптоми и знаци на дијабетес тип 1
Бројни се симптомите и знаците кои укажуваат дека е можно детето да има дијабетес тип 1, а најчести се:- зачестено мокрење на поголеми количества урина
– зголемена жед
– сувост на устата и грлото
– губење на тежината
– зголемен апетит
– чувство на замор
– пеленски исип кај доенчињата, кој не поминува со вообичаена нега
– нарушување во однесувањето

Симптоми и знаци на дијабетес тип 2
Тешко е да се дијагностицира дијабетес тип 2 кај децата и кај младите, затоа што почнува со благи симптоми или без симптоми. Појавата на овој тип дијабетес е сè почеста, особено кај децата и кај адолесцентите, и се поврзува со начинот на живот и со зголемената телесна тежина, со многу мала или со никаква физичка активност, и со консумирање брза и биолошки безвредна храна. Во споредба со дијабетесот тип 1, дијабетесот тип 2 почнува со благи симптоми:- зачестено мокрење на поголеми количества урина
– зголемена жед
– зголемено чувство на глад
– губење на телесната тежина
– заматен вид
– габични инфекции
– подолго зараснување на рани
– чувство на замор и исцрпеност
Дијабетесот тип 2 е најчест кај децата на возраст од 10 до 19 години. Просекот е 13 години, и е обично во корелација со пубертетот.

Животните навики – најважни за превентива и за контрола на дијабетесотДијабетесот се контролира со комбинација од здрава исхрана, физичка активност и намалување на телесната тежина. Некои дечиња и млади мора да земаат и инсулин, особено оние со дијабетес тип 1, но ниту инсулинот, ниту лековите не може да ја заменат здравата исхрана, редовната физичка активност и одржувањето на оптималната тежина.Примената на здравите животни навики може долгорочно да има позитивен ефект на вашето здравје и на превентивата од добивање дијабетес.Сè поголем број од децата и младите имаат нездрави животни навики. Јадат брза храна, прекумерно и непотребно консумираат разни „грицки“, газирани напивки и слатки, а за сметка на ова, ги прескокнуваат оброците и не внесуваат доволно свежи зеленчук и овошје, и не се доволно физички активни.Дебелината кај децата како фактор за дијабетес

Дебелината кај децата сè почесто е активатор за дијабетес, отколку генетската предиспозиција. Дебелината која може да доведе до дијабетес, денес, е честа и е во пораст, и веќе не е резервирана само за возрасните. Сè повеќе дечиња се соочуваат со оваа дијагноза, која може да се припише на начинот на живот и на исхраната која им е на располагање во секое време, најчесто како нездраво и брзо решение.

Додека напоредно со епидемијата од дебелина, расте и епидемијата од дијабетес, особено загрижува фактот што старосната граница на оние со зголемена телесна тежина, а со тоа и на оние со дијабетес, се поместува кон децата и кон младите.

| Што треба да знаат родителите?

Умерена и избалансирана исхрана за превенција од дијабетес. Умерената и избалансирана исхрана треба да биде навика всадена од мали нозе. Секако, само родителите се најзаслужни за овој дел. Не е доволно само да му зборувате на вашето дете како треба да се однесува, најважно е да му бидете добар пример, затоа што  децата најбрзо учат гледајќи ги своите родители. Посветете посебно внимание на навиките на вашето дете. Дали се чувствува добро во своето тело? Дали се движи лесно, радосно, извршувајќи ги без проблем активностите кои ги сака? Дали јаде разновидна храна? Секако дека децата секогаш бараат слатки и „грицки“, но дали следат некој семеен образец и распоред на оброците, внесувајќи секој ден доволно зеленчук, овошје и  житарки? Дали секој ден во чинијата имате зеленчук во различни бои, како спанаќ, брокола, карфиол, морков, цвекло, модар патлиџан и слично? Денешните медиуми секојдневно ги „бомбардираат“ децата со реклами за брза храна, за разновидни „грицки“ и за нездрави напивки – за безвредна храна која потенцијално води кон дебелина и кон дијабетес. Затоа, вие како родители, важно е да им ја покажете „другата страна“, поточно да им објасните дека тоа што го гледаат на малиот екран, едноставно, не е најдобро решение, и дека постојат голем број алтернативни и поздрави избори на храна.

| Семејни оброци

Истражувањата покажуваат дека децата кои јадат со останатите членови на семејството, а додека трае оброкот не гледаат телевизија, имаат здрави навики и мал ризик од дебелина. Позитивната семејна динамика, како лесен разговор, смеење, релаксирана атмосфера и слично, се поврзува со намален ризик од дебелина кај децата, а со тоа и од појава на дијабетес. Иако секојдневните семејни оброци денес не се возможни поради различните распореди и дневните обврски на родителите и на децата, потрудете се да јадете заедно два до три пати неделно. Секогаш храната послужете ја на трпезариска маса, а никако пред телевизискиот екран.

| Физичка активност

Редовната физичка активност и квалитетот на времето поминато со семејството се подеднакво важни за одржување на здравјето, како физичкото, така и менталното. Поттикнете ги децата да бидат што е можно повеќе активни и да го ограничат времето на седење, без разлика дали цртаат, гледаат телевизија или играат компјутерски игри. Како што децата растат, тие ќе мора да седат повеќе поради училишните обврски, па искористете го времето додека сè уште се мали за да се навикнат на што повеќе движење и забава. Училишните спортови или разните организирани активности за деца се дефинитивно добар избор, но, исто така, најголема корист и за себе и за децата, е ако заедно со нив одите во парк за време на викендот, на секојдневна прошетка, возење велосипед и слично.

The post Дијабетес кај децата appeared first on Аптеки PlusPharma.