Една од најсериозните хронични микроваскуларни компликации на дијабетесот е дијабетична нефропатија. Промените во бубрежната функција кај дијабетесот се карактеризираат со подолг период на клиничка „тивка“ фаза за време на која се случуваат специфични промени во бубрежната структура, каде степенот на оштетување зависи од времетрањето на дијабетесот, контролата на гликемијата и генетските фактори. Откако ќе се развие дијабетична нефропатија, обично се потребни пет до десет години за да се разие хронична бубрежна инсуфициенција, а мерките за забавување на прогресијата на дијабетичната нефропатија се помалку ефикасни од превентивните мерки.

Како настанува оштетување на бубрезите при дијабетес?

Долготрајната озложеност на високи концетрации на шеќер во крвта кај пациенти со дијабетес доведува до хронично и трајно оштетување на бубрежното ткиво и крвните садови. Првичните промени се манифестираат со појава на протеини во урината, а подоцна доаѓа до зголемен крвен притисок, отекување на нозете и телото, како и симптоми на постепено, но прогресивно губење на функцијата на бубрезите, што на крајот доведува до крајна фаза на бубрежна болест.

Кое е значењето на дијабетична нефропатија?

Инциденцата на дијабетес се зголемува многу брзо ширум светот. Во 40-45% од случаите, дијабетесот е главната причина за новооткриената терминална бубрежна инсуфициенција. Раната дијагноза и третман можат да ја спречат прогресијата на оштетувањето на бубрезите кај дијабетичната нефропатија. Дополнително, кај пациентите со дијабетес и хронично оштетување на бубрезите, навремениот и адекватен третман може да ја одложи потребата за дијализа или трансплантација на бубрег. Пациентите со дијабетична нефропатија имаат зголемен ризик од смрт со кардиоваскуларни причини. Раната дијагноза на дијабетична нефропатија, поради сето ова, е од суштинско значење во третманот на пациентите со дијабетис.

Дијабетесот во моментов е најчеста причина за хронично оштетување на бубрезите.

Колкав процент од дијабетичарите ќе развијат дијабетична нефропатија?

Треба да се знае дека постојат 2 главни типа на дијабетес кои се разликуваат во однос на ризикот од развој на дијабетична нефропатија.

Дијабетес тип 1 (инслуин зависен дијабетес мелитус): обично се јавува на помлада возраст и веднаш бара инсулин за лекување и контрола на болеста. Дијабетична нефропатија се јавува кај околу 30-35% од овие пациенти.

Дијабетес тип 2 (дијабетес мелитус кој не е зависен од инсулин): обично се јавува на постара возраст и во повеќето случаи не бара инсулин (барем на почетокот) за лекување и контрола на болеста.

Дијабетична нефропатија се јавува кај околу 10-40% од овие пациенти. Сепак, поради големиот број постари пациенти со овој тип дијабетес, може да се каже дека дијабетес тип 2 е најчеста причина за хронично бубрежно оштетување и се наоѓа кај секој трет пациент со новодијагностицирана бубрежна болест во краен стадиум.

Како се развива дијабетичната нефропатија?

Во раната фаза не постојат симптоми кои би ги дефинирале бубрежните проблеми. Бубрежните проблеми почнуваат за отприлика 5-10 години од почетокот на болеста. Луѓето кои имаат долгогодишна нефропатија имаат симптоми како слабост, повраќање, главоболки, болки во грбот, слаб апетит.

Едно од најчестите заболувања на модерното време со тенденција на дополнително зголемување на зачестеноста.

Во развојот на нефропатија има пет фази и тоа:

1. Хиперфункција
2. Нормоалбуминурија
3. Микроалбуминурија
4. Манифестна Нефропатија
5. Уремија

Кои пациенти со дијабетес ќе развијат дијабетична нефропатија?

Сите фактори на ризик за дијабетична нефропатија може да се поделат на: непроменливи – оние на кои не можеме да влијаеме (генетски фактори, возраст, пол) и фактори кои можат да се модифицираат  – оние на кои можеме да влијаеме (хипергликемија, хипертензија, дислипидемија, пушење, хиперпротеинска исхрана). Бдидејќи хипергликемијата е главниот патогенетски факторво развојот на дијабетична нефропатија, неопходна е добра гликемиска контрола со редовно одредување на концетрацијата на гликоза во крвта и вредностите на гликозиран хемоглобин (HbA1c).

Утврдено е дека со намалување на HbA1c за 1% ризикот од микроваскуларни компликации се намалува за 30%. Друга важна мерка за спречување на дијабетична нефропатија е третманот на хипертензија и одржување на крвниот притисок по 130/80 mmHg. Бидејќи липидните нарушувања играат значајна улога во глмеруларното оштетување, неопходно е да се контролира липидниот статус, што вклучува одредување на концентрацијата на следните параметри: холестерол, ХДЛ-холестерол, ЛДЛ-холестерол и триглицериди.

Не е секогаш лесно да се предвиди кој пациент ќе развие дијабетична нефропатија, а кој не. Сепак, најважните фактори на ризик за развој на дијабетична нефропатија се:Дијабетес тип 1 кој започнал пред пациентот да наполни 20 години, Лошо контролира дијабетес со високи вредности на гликолизиран хемоглобин (HbA1c), недоволно добро третирана и контролирана хипертензија, семејна историја на дијабетес и дијабетична нефропатија, изразени промени во очит (дијабетична ретинопатија) и нервите (дијабетична невропатија) како дел од дијабетес, како и присуство на протеини во урината, дебелина, пушење и покачени масти во крвта.

Во светот дијабетесот е причина за терминална инсуфициенција кај секој трет пациент на дијализа.

Дијабетесот претставува здравствен, економски и социјален проблем со пандемски размери. Добрата гликорегулација ги намалува компликациите кои го загрозуваат здравјето на пациентите и ги намалуваат директните и индиректните трошоци на здравствениот систем.

Кои се симптомите и знаците укажуваат на појава на дијабетична нефропатија кај пациент со дијабетес?

Следниве симптоми може да укажуваат на појава на нефропатија кај дијабетичари:

• Пенеста урина и/или албумин/протеин во урината (ова се забележва во раните фази на болеста).
• Висок крвен притисок или вошување на постоечката хипертензија.
• Отекување на глуждовите, стапалата и лицето, намалување на дневната диуреза и/или брзо зголемување на телесната тежина.
• намалување на дневните потреби за инсулин и други антидијабетични лекови.
• Честа појава на хипогликемија или добра контрола на дијабетесот со антидијабетични лекови со кои контролата на шеќерот во крвта претходно не била задоволителна.
• Регулирање на шеќерот во крвта постигнато без антидијабетичните лекови (кои претходно беа неопходни) – пациентите може да бидат задоволни со таква состојба мислејќи дека дијабетесот се лекува.
• Симптоми на намалена бубрежна функција (нелаходност, замор, губење на апетит, гадење, повраќање, чешање на кожата, бледило, чувство на недостаток на воздух) – се забележуваат во напредната фаза на дијабетична нефропатија.
• Зголемени концетрации на уреа и креатинин во крвта.

Кога се појавува дијабетична нефропатија кај пациентите со шеќерна болест?

Важно е да се знае дека дијабетичната нефропатија се развива релативно бавно и се јавува многу ретко во текот на првите 10 години од почетокот на дијабетесот. Ако симптомите на оштетување на бубрезите не се појават во првите 25 години, ризикот од развој на дијабетичната нефропатија е помал.

Примариус д-р. Златко Савоски
Специјалист по интерна медицина

The post Дијабетична нефропатија – Примариус д-р. Златко Савоски appeared first on Аптеки PlusPharma.

Што е дијабетес?

Дијабетесот е хронично заболување кое се карактеризира со зголемени вредности на шеќер (гликоза) во крвта. Нивото на гликоза во крвта е контролирано од инсулинот, хормон кој се создава во панкреасот. Задача на инсулинот е да помага во придвижувањето на гликозата од крвта во клетките, каде се разложува и се добива енергија.

Типови дијабетес

Дијабетес тип 1 (инсулинозависен дијабетес). Станува збор за автоимуно заболување со можна генетска предиспозиција. Се појавува на која било возраст, но најчесто кај деца, тинејџери или кај млади луѓе. Кај овој тип дијабетес, панкреасот создава многу малку или воопшто не создава инсулин.

Дијабетес тип 2 (инсулинонезависен дијабетес). Овој тип е најчеста форма на дијабетес. Претежно ги афектира возрасните, но во последните години се појавува и кај тинејџерите и кај младите лица, поради прекумерното зголемување на телесната тежина. Кај овој тип дијабетес, панкреасот најчесто создава инсулин, но или тоа количество не е доволно за потребите на организмот или клетките се резистентни на инсулинот.

Симптоми и знаци на дијабетес тип 1
Бројни се симптомите и знаците кои укажуваат дека е можно детето да има дијабетес тип 1, а најчести се:- зачестено мокрење на поголеми количества урина
– зголемена жед
– сувост на устата и грлото
– губење на тежината
– зголемен апетит
– чувство на замор
– пеленски исип кај доенчињата, кој не поминува со вообичаена нега
– нарушување во однесувањето

Симптоми и знаци на дијабетес тип 2
Тешко е да се дијагностицира дијабетес тип 2 кај децата и кај младите, затоа што почнува со благи симптоми или без симптоми. Појавата на овој тип дијабетес е сè почеста, особено кај децата и кај адолесцентите, и се поврзува со начинот на живот и со зголемената телесна тежина, со многу мала или со никаква физичка активност, и со консумирање брза и биолошки безвредна храна. Во споредба со дијабетесот тип 1, дијабетесот тип 2 почнува со благи симптоми:- зачестено мокрење на поголеми количества урина
– зголемена жед
– зголемено чувство на глад
– губење на телесната тежина
– заматен вид
– габични инфекции
– подолго зараснување на рани
– чувство на замор и исцрпеност
Дијабетесот тип 2 е најчест кај децата на возраст од 10 до 19 години. Просекот е 13 години, и е обично во корелација со пубертетот.

Животните навики – најважни за превентива и за контрола на дијабетесотДијабетесот се контролира со комбинација од здрава исхрана, физичка активност и намалување на телесната тежина. Некои дечиња и млади мора да земаат и инсулин, особено оние со дијабетес тип 1, но ниту инсулинот, ниту лековите не може да ја заменат здравата исхрана, редовната физичка активност и одржувањето на оптималната тежина.Примената на здравите животни навики може долгорочно да има позитивен ефект на вашето здравје и на превентивата од добивање дијабетес.Сè поголем број од децата и младите имаат нездрави животни навики. Јадат брза храна, прекумерно и непотребно консумираат разни „грицки“, газирани напивки и слатки, а за сметка на ова, ги прескокнуваат оброците и не внесуваат доволно свежи зеленчук и овошје, и не се доволно физички активни.Дебелината кај децата како фактор за дијабетес

Дебелината кај децата сè почесто е активатор за дијабетес, отколку генетската предиспозиција. Дебелината која може да доведе до дијабетес, денес, е честа и е во пораст, и веќе не е резервирана само за возрасните. Сè повеќе дечиња се соочуваат со оваа дијагноза, која може да се припише на начинот на живот и на исхраната која им е на располагање во секое време, најчесто како нездраво и брзо решение.

Додека напоредно со епидемијата од дебелина, расте и епидемијата од дијабетес, особено загрижува фактот што старосната граница на оние со зголемена телесна тежина, а со тоа и на оние со дијабетес, се поместува кон децата и кон младите.

| Што треба да знаат родителите?

Умерена и избалансирана исхрана за превенција од дијабетес. Умерената и избалансирана исхрана треба да биде навика всадена од мали нозе. Секако, само родителите се најзаслужни за овој дел. Не е доволно само да му зборувате на вашето дете како треба да се однесува, најважно е да му бидете добар пример, затоа што  децата најбрзо учат гледајќи ги своите родители. Посветете посебно внимание на навиките на вашето дете. Дали се чувствува добро во своето тело? Дали се движи лесно, радосно, извршувајќи ги без проблем активностите кои ги сака? Дали јаде разновидна храна? Секако дека децата секогаш бараат слатки и „грицки“, но дали следат некој семеен образец и распоред на оброците, внесувајќи секој ден доволно зеленчук, овошје и  житарки? Дали секој ден во чинијата имате зеленчук во различни бои, како спанаќ, брокола, карфиол, морков, цвекло, модар патлиџан и слично? Денешните медиуми секојдневно ги „бомбардираат“ децата со реклами за брза храна, за разновидни „грицки“ и за нездрави напивки – за безвредна храна која потенцијално води кон дебелина и кон дијабетес. Затоа, вие како родители, важно е да им ја покажете „другата страна“, поточно да им објасните дека тоа што го гледаат на малиот екран, едноставно, не е најдобро решение, и дека постојат голем број алтернативни и поздрави избори на храна.

| Семејни оброци

Истражувањата покажуваат дека децата кои јадат со останатите членови на семејството, а додека трае оброкот не гледаат телевизија, имаат здрави навики и мал ризик од дебелина. Позитивната семејна динамика, како лесен разговор, смеење, релаксирана атмосфера и слично, се поврзува со намален ризик од дебелина кај децата, а со тоа и од појава на дијабетес. Иако секојдневните семејни оброци денес не се возможни поради различните распореди и дневните обврски на родителите и на децата, потрудете се да јадете заедно два до три пати неделно. Секогаш храната послужете ја на трпезариска маса, а никако пред телевизискиот екран.

| Физичка активност

Редовната физичка активност и квалитетот на времето поминато со семејството се подеднакво важни за одржување на здравјето, како физичкото, така и менталното. Поттикнете ги децата да бидат што е можно повеќе активни и да го ограничат времето на седење, без разлика дали цртаат, гледаат телевизија или играат компјутерски игри. Како што децата растат, тие ќе мора да седат повеќе поради училишните обврски, па искористете го времето додека сè уште се мали за да се навикнат на што повеќе движење и забава. Училишните спортови или разните организирани активности за деца се дефинитивно добар избор, но, исто така, најголема корист и за себе и за децата, е ако заедно со нив одите во парк за време на викендот, на секојдневна прошетка, возење велосипед и слично.

The post Дијабетес кај децата appeared first on Аптеки PlusPharma.

Правилната исхрана – половина лек!
Не постои кујна за дијабетичари. Потребна е само правилна прераспределба и комбинација на состојки по количина и вид.
Начинот на исхрана кај болните од шеќерна болест не бара спартански откажувања, гладување и строги диети. Организмот треба да биде снабден со оптимален внес на хранливи материи, јаглехидрати, протеини, масти, витамини, минерали и вода. Препорачливо е дневно да се земаат 5 до 6 оброци во одредени временски интервали со задолжително водење сметка за правилен распоред на скробната храна. Особено е важен последниот дневен оброк, кој се зема непосредно пред спиење за да се оневозможи пад на нивото на шеќерот во текот на ноќта. Генерално, исхраната кај лицата заболени од шеќерна болест мора да биде разновидна и да ги содржи сите видови намирници. Исклучок се, секако, шеќерот и слатките, а се ограничува и употребата на лебот и тестенините.

Често се заборава дека една лажичка брашно е еднаква на една лажица шеќер!

Леб и тестенини
Лебот, печивата и тестенините се богат извор на јаглехидрати, што е причина тие да бидат ограничени во менито на дијабетичарите.
Се препорачува на менито да се застапени леб и печива од интегрално брашно, а да се избегнува белиот леб и печива од бело брашно.
Се препорачува  и црн, ’ржан леб, бидејќи содржи диететски влакна кои спречуваат нагло паѓање на шеќерот по оброкот, што може да се случи ако се консумира бел леб. Доколку оброкот содржи компир, ориз, грав или млад грашок, не се препорачува леб.

Зеленчук
Исхраната на дијабетичарот по правило треба да содржи најмногу зеленчук.
Покрај богатиот состав од белковини, масти, минерали и витамини, зеленчукот содржи и јаглехидрати  особено присутни во гравот, грашокот, компирот, цвеклото, па поради ова нивниот внес треба да е контролиран.
Зеленчукот кој има помалку јаглехидрати може да се јаде во неограничени количини: зелје, спанаќ, блитва, лист од лоза, боранија, тиквици, пиперка, домати, краставици, разни видови зелена салата, модар патлиџан, целер, магдонос, ротквица, зелка, кељ, келераба, прокељ, печурки, праз, лук, брокула и карфиол.
Смрзнатиот зеленчук да се консумира во двојно помала количина од свежиот. Разни гурмански салати кои содржат додатоци како мајонез и павлака, по правило, треба да се избегнуваат или да се земаат во ограничени количини.

Овошје и преработки од овошје
Идеален природен десерт е најдобра алтернатива за слатки. Содржи богат состав на витамини, минерали, диететски влакна, белковини, масти и секако јаглехидрати. Според содржината на хранливи компоненти можна е поделба на три категории:

• овошје со ниска содржина на јаглехидрати може да се консумира во поголеми количини – јагоди, малини, капини, боровници, лубеница, рибизли, лимон, портокал
• овошје со поголема содржина на јаглехидрати треба да се употребува во ограничени количини – кајсии, праски и сливи.
• овошје со високи концентрации на јаглехидрати, чија употреба е ограничена – јаболка, круши, цреши, грозје, банани, смокви, манго, авокадо и ананас.

Сувото овошје и преработките во форма на компоти, џемови и слично, исто така се со ограничена употреба.

Важно е да се јаде целото овошје, нецедено, бидејќи влакната во овошјето ја намалуваат апсорпцијата на шеќерот. Во секој случај и со секоја храна, најдобро е да се јаде цело, свежо, зрело, пресно и непреработено.

Млеко и млечни производи
Овие производи се богат протеински извор и се дозволена намирница на менито на дијабетичарите.
Дозволена е употреба на сите видови млека, а најдобро е млеко со помал процент на маснотија (2,8 проценти, 1,6 проценти или 0,5 проценти).
Од млечните производи најкорисни се оние од кравјо млеко и млади сирења, бидејќи содржат белковини.
Јогуртот, диеталните овошни јогурти и кефирот имаат одредена предност над чистото млеко.
Употребата на стари и зрели сирења, како и на кашкавал, треба да се ограничи.
Дијабетичарите би требало во текот на денот да земаат околу половина литар млеко, јогурт и други млечни производи.

Месо, месни производи, риба и јајца
На менито се дозволени сите видови месо. Предност има младото и немасно месо. Месните преработки не се препорачани за употреба.
Болните од дијабетес можат да консумираат секаков вид морска храна, сопрепорака за речна и морска риба како ослич, бакалар, скуша, лосос и пастрмка. Да се избегнува консумирање пржена риба и преработки од риба.
Дијабетичарите може да јадат до 2 јајца неделно или 4-6 белки. Во диететската исхрана кајганата треба да се прави секогаш во однос 1:1 (едно јајце+една белка, две јајца+две белки) подготвени без зејтин.

Масти
Мастите се главен извор на енергија за дијабетичарите. Важен е видот на мастите, како и количeството. Предност се дава на ладно цедените масла, пред сè на маслиновото масло. Поретко може да се користат и цврсти масла како што е путерот.

„Јадењето премногу маснотии може да доведе до покачување на телесната тежина, и со тоа за подолг период може да го направи потешко контролирањето на нивото на шеќер во крвта“.

Алкохол и безалкохолни пијалаци
Алкохолот не е препорачлив, но може да биде дел од секојдневното мени под услов да се консумираат минимални количини.
Внимание: Никогаш не консумирајте алкохол на празен стомак. Алкохолот консумиран на гладно може да предизвика хипогликемија (пад на шеѓер во крвта)!
Безалкохолните пијалаци содржат различни концентрации на шеќер и имаат големо енергетско оптоварување, па поради тоа треба да се употребуваат со големо внимание.

Кафе и чаеви
Иако кафето е омилена напивка која се пие и во поголеми количини, за дијабетичарите дневно е препорачливо две шолји „средно јако“ турско кафе без шеќер.
За користење овошни и билни чаеви од нашите простори нема ограничувања. Јаките чаеви како црн, индиски и руски треба да се консумираат контролирано поради високите концентрации на кофеин!

Мотивот пред сè!
Диететската исхрана подразбира промена на животните навики во однос на изборот на храна и количината која е дозволена. Поради ова, мисијата на ваквата промена и не изгледа невозможна. Создавањето на здрави навики можеби е најтешкиот дел од работата, но ако со тоа станете господар на своето здравје, ќе имате мотив кој ќе ви помгне да истраете.

The post ДИЈАБЕТЕСОТ И ИСХРАНАТА appeared first on Аптеки PlusPharma.