Невидливиот убиец со кој честопати забораваме дека сме во битка е загадениот воздух. Поради многуте проблеми со кои се соочуваме, загадувањето никако да стаса на листата приоритети. А треба! И тоа веднаш!

Според СЗО, од загаден воздух годишно во просек умираат 3.3 милиони луѓе ширум светот, што е потврда дека во современиот свет, луѓето го губат основното право – да дишат чист воздух!

Стапката на смртност не ја диктираат само големите индустриски зони. Професорот Френк Кели, раководител на секторот за здравје при Кинг Колеџот во лондон, посочува дека секојдневното патување од работа до дома, во голем сообраќаен метеж, долгорочно може да предизвика проблеми со здравјето.

Загадениот воздух изобилува со илјадници различни токсични материи, вклучувајќи гасови како нитроген диоксид и јаглерод пероксид, но најголема закана се озогласените PM 2.5 честички. Со големина колку 400-тинка од милиметар, овие честички непречно се лепат за белите дробови. Вгнездувајќи се во организмот, поттикнуваат безброј воспаленија и заболувања како астма, срцеви болести врзани со оштетување на крвните садови, па сѐ до дијабетес тип 2.
Загадениот воздух е особено фатален за бебињата кои по подолга изложеност на PM 2.5 честичките, се изложени на ризик од слаб и недоволен развиток на белите дробови и подоцнежни проблеми со дишењето. Загадениот воздух стана една од водечките причини за предвремен пораѓај и раѓање бебиња со потпросечна телесна тежина.
Постојат и докази дека загадениот воздух влијае и на плодноста, а истражувањето од Универзитетот на Јужна Калифорнија открива дека луѓето кои живеат во екстремно загадени подрачја, имаат 92 % поголеми шанси да заболат од Алцхајмер – PМ честичките се вдишуваат преку носот и патуваат до мозокот каде предизвикуваат воспаленија поврзани со појава на деменција.
Загадувањето влијае дури и на кожата, според Journal of Investigative Dermatology, луѓето кои живеат во подрачја со густ сообраќај, имаат 20 % поголема пигментација на кожата на лицето.

Сѐ повеќе докази укажуваат на тоа дека загадувањето на воздухот влијае на мозочната функција и на однесувањето. Бидејќи лесно стигнуваат до белите дробови, малите честички го намалуваат протокот на кислород во крвотокот. Истражувањата покажаа дека ова може да влијае на продуктивноста, стратешките избори, академските перформанси и менталното здравје.
Врската помеѓу загадениот воздух и менталното здравје има биолошко објаснување. Изложеноста на честичките може во голема мера да ги зголеми нивотата на цитокини – невротрансмитери произведени како одговор на инфекција или воспаление, кои исто така се поврзани со депресија. Под дејство на загадувањето доаѓа до воспалителен процес во мозокот, што може да го наруши расположението и способноста тоа да се контролира.
Индустриските и неиндустриските објекти, производните процеси, патниот сообраќај, согорувањето отпад, се само дел од факторите што го загадуваат воздухот. Но, загадувачи има и во домовите: Мувла, пластика, олово, средствата за хигиена, сите овие се извор на штетни честички што најчесто ги потценуваме. Димот од нечистите оџаци и согорувачите за греење се причинители за појава на болести и смртност кај 4.3 милиони луѓе годишно.

Што можете да сторите да се заштитите?

Следете ги бројките

Вашиот прочистувач дома и апликацијата на вашиот мобилен телефон е добар показател за нивото на загаденост, па добро е да ги следите податоците за да знаете кога е подобро да останете дома. Апликацијата AirCare го покажува измереното ниво на квалитетот на воздухот (AQI), нивото на PM10, PM 2.5 и просечното загадување во одреден временски период. Подеднакво корисна е апликацијата Plume Air Report, која ја прикажува ситуацијата ширум светот во случај да патувате. Тука ги има сите горенаведени податоци, предвидувања за идниот период, плус совети за тоа колку е безбедно да возите велосипед или да пешачите на отворено.

Внесувајте витамини

Витаминот Е помага при заштита на белите дробови од ефектите на многубројните штетници во воздухот. Сино-зелените алги како спирулина или хлорела се одлични прочистувачи на организмот, богати со антиоксиданти и витамин Е, и се врзуваат со токсините па не дозволуваат нивна апсорпција. Омета – 3 масните киселини исто така имаат силно антивоспалително дејство и го заштитуваат мозокот од оксидативно оштетување, дополнително го штитат мозокот од невротоксините.

Прочистете го домот

Освен прочистувач, набавете есенцијални масла за прочистување на просториите од токсини и така ќе ги заштитите дишните патишта од воспланија. Друга опција се цвеќињата како фикус, алое вера и хризантема.

Обрнете внимание на храната

Околу 80% од преработените хемикалии кои ги внесуваме во организмот доаѓаат од храната. Пестицидите се главни сојузници на канцерогените клетки, а ризикот расте правопропорционално на озложеноста – по 1 човек умира на секои 30 минути како резултат на загаденоста на почвата. Голема улога играат и антибиотиците и хормоните присутни во намирниците. Со секое јадење месо или млечни производи, ги апсорбираме и хоромните со кои се третирани животните, а тоа води до нарушување на хормоналниот баланс во организмот (зголемен ризик од неплодност и канцерогени заболувања). Масната риба може да содржи високо ниво на жива и полихлорирани бифеноли со кои е загадена водата во која пливаат.

За да избегнете високи дози пестициди, најдобро е да консумирате производи од пониските редови на синџирот на исхрана како зеленчук. Кај месото, огромна е веројатноста дека животното претходно било хрането со трева прекриена со пестициди, а тука биоакумулацијата е уште поголема, бидејќи животните во текот на животниот век складирале високо ниво на хемикалии.

Избирајте органско

Органските производи се произведени без употреба на хемикалии, хормони и антибиотици. И затоа се доста поскаппи. Експертите советуваат намирниците што ги консумирате во поголеми количини, добро е да се органски. Тестенините и оризот се добар избор исто и млекото. Агенцијата за храна во Обединетото кралство откри дека најзагадени се агрумите, зеленчуците скриеносеменици, грозјето, јаболката и крушите, затоа тие нека бидат органски. Ако нема назнака, не залетувајте се по најголемото јаболко или компир со совршен изглед. Органското не изгледа сочно и примамливо.

Јадете свежо

Избегнувајте брза храна по секоја цена и готови јадења исто така. Храната може да е изложена на хемикалии ако е изведувана во фабрика или пакувана. Користете колку што е можно повеќе свежи производи наместо онакви пакувани во пластика или конзерва.

The post Аерозагадување appeared first on Аптеки PlusPharma.

Не постои безбедно ниво на изложеност на пасивно пушење

Безбедна средина е средината во која не се пуши воопшто, а таква средина за непушачите единствено може да се обезбеди со закон. Пасивното пушење треба да биде право на избор исто како и активното пушење. „Пушењето е штетно за вас и за луѓето околу вас“ – пишува на амбалажите, но тоа е само излитена фраза што ретко кој ја сфаќа сериозно. Целиот чад од согорувањето на никотинските производи содржи штетни токсини. Дури и чадот што го издишува пушачот содржи токсични супстанци што лесно завршуваат во организмот на пасивниот пушач. Најштетен е чадот од крајот на цигарата, пурата или лулето, бидејќи е нефилтриран. Токму тој чад содржи највисока концентрација на штетни токсини, речиси двојно повеќе од чадот што некој го издишува.

Повеќе од 7.000 токсични материи се идентификувани во чадот од тутунот, како амонијак, бензен, кадмиум, цијанид, формалдехид.

Како пасивното пушење влијае на непушачите? – Пасивното пушење го оштетува телото на многу различни начини.

Возрасните изложени на пасивно ппушење може да се соочат со:

1. Кардиоваскуларни заболувања, висок крвен притисок, атеросклероза, срцев удар или мозочен удар.
2. Проблеми со белите дробови, како хронично опструктивно белодробно нарушување (ХОББ) и астма.
3. Зголемен ризик од рак на белите дробови и рак на мозокот, мочниот меур, желудникот, рак на дојка и многу повеќе.

Децата изложени на пасивно пушење е поверојатно да се соочат со:

1. Често кашлање, кивање, отежнато дишење или други проблеми со дишењето.
2. Чести инфекции на увото.
3. Чести и потешки напади на астма.
4. Респираторни инфекции, како бронхитис или пневмонија.
5. Оштетување на очите и расипување на забите.
6. Проблеми со учењето и однесувањето.
7. СИДС (Синдром на ненадејна смрт на доенче).

Штетните токсични материи од чадот се лепат на честичките прашина во домот или директно на самите површини. Малите деца имаат особено голем ризик од ваквата изложеност, поради нивниот чест контакт со површините низ домот.

Кога пасивното пушење станува штетно?

Истражувањата покажаа дека после 5 минути пасивно пушење се случуваат промеи.

По 5 минути: Артериите стануваат се помалку флексибилни, истото им се случува и на пушачите.

По 20-30 минути: Крвта почнува да се згрутчува, а масните наслаги во крвните садови го зголемуваат ризикот од срцев и мозочен удар.

По 2 часа: Срцето почнува неправилно да чука (аритмија) и може да предизвика срцев удар или други срцеви проблеми.

Како се дијагностицира изложеноста на пасивно пушење?

Ако редовно вдишувате туѓ чад и забележувате дека тоа се одразува на вашето дишење или срцева работа, можете да го проверите количеството на вдишан никотин преку плунката, урината или преку крвна слика. Единствен начин да го сочувате вашето здравје од штетниот чад од тутунот е да ги избегнувате задимените простории по секоја цена, дури и кога само една цигара чади и загадува.

The post Кои опасности ги предизвикува пасивното пушење? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Одговорни за штетите предизвикани од слободните радикали, плус се примарна причина за стареење на кожата. Обврзете се да нанесувате СПФ секој ден, без разлика дали има сонце или врне или сте излегле на 5 минути.

Инфрацрвена радијација

Топлината што ја чувствувате додека сте во сауна или додека ја сушите косата со фен – токму таа предизвикува пигментација и безживотен тен. Но, не мора да ги избегнувате овие навики, едноставно заштитете ја кожата со формула која содржи антиоксиданти.

Сина светлина

Истражувањата покажуваат дека долгото изложување на светлината што ја емитуваат паметните телефони, може да предизвика воспаление, темни дамки и брчки. Не ви треба дигитален детоск, туку комбинација од СПФ и минерали.

Загадување

Микроскопските честички – ѓубре, прашина, смог, саѓи – се доволно мали за да продрат во порите и да предизвикаат воспаление. Потребни ви се витамински формули – Ц или Б3 кои се борат со слободните радикали.

Воспалението во служба на кожата

Што имаат заедничко ласерските третмани, хемиските пилинзи и мезотерапијата? Тие предизвикуваат воспаление, на контролиран начин, за да ја подобрат текстурата на кожата. Овие третмани креираат акутни, таргетирани микроповреди во кожата, со цел да поттикнат обновување на клетките и продукција на колаген.

ВО СЛЕДНИОТ БРОЈ – Прочитајте за поттикнувач број 2, тоа сте ВИЕ самите!

The post Воспалена кожа – Поттикнувач број 1 – НАДВОРЕШНАТА СРЕДИНА appeared first on Аптеки PlusPharma.

Адаптабилноста на човековиот организам не може и не смее да биде оправдување за живот во средина со висока загаденост, која за жал веќе ни претставува секојдневие. Главниот град на државата –Скопје, како и многу други градови во Македонија, традиционално секоја година, се присутни на листата на топ 10 најзагадени градови во светот. Да, да, во светот! Тоа,секако претставува сериозно загрижувачки податок. Од направените анализи за тоа од каде потекнува загадувањето, утврдено е дека во најголема мера тоа се должи на греењето со несоодветен материјал за огрев, односно тој фактор е застапен со 34 отсто од вкупното загадување. На непопуларното второ место е сообраќајот, кој придонесува со 20 отсто за вкупното загадување на воздухот. Потоа, со свој „придонес“ во загадувањето од 19 отсто, доаѓа правот кој се создава од градежните активности, правта на улиците како и онаа од неуредените површини. Учеството на индустријата во севкупното загадување изнесува сѐ уште високи 18 отсто. Сите овие фактори влијаат првенствено за загадување на воздухот, но и на целата животна средина.

Што сѐ можеме да примениме за да се заштитиме од загадувањето? Дали воопшто може да се заштитиме?

Прво,мора да се потенцира дека загадувањето е присутно во текот на целата година. Највисокиот степен на загаденост (т.н. пик), односно најголемите измерени количини вообичаено се во време на грејната сезона, односно во периодот од месецот октомври до март. Во тој период,препораките за децата, старите лица и бремените жени –да не се изложуваат многу на надворешната средина, односно да избегнуваат движење на отворено –речиси се со постојана важност. Сепак, таквите препораки не се целосно решение со кое може да се елиминира влијанието на загадувањето, па и покрај тоа се препорачува носење заштитна маска што содржи филтер кој може да ги врзе штетните честички. Најефикасни се оние маски кои во филтерот содржат и слој со јаглен, за кој е познато дека има својство да ги врзува штетните честички.

Што се всушност штетните честички?

Фамозните ПМ-честички се наречени по кратенката PM која значи particulate matter (или particle pollution), а всушност претставуваат смеса од цврсти честички и течни капки кои се присутни во воздухот. Некои честички,како што се правта, нечистотоијата, саѓите или чадот,се доволно големи и темно обоени така што се видливи со голо око. Но други честички се толку мали што можат да бидат детектирани само со електронски микроскоп. Најпознатите се ПМ 10 и ПМ 2,5, односно честички со дијаметар од 10 односно 2,5 микрометри. Само за споредба, влакната на косата имаат дијаметар од 50-150 микрометри.

Извори на ПМ-честички

Овие честички можат да бидат со најразлични форми и големини и се составени од различни хемиски соединенија. Некои директно се емитуваат од градежните места, неасфалтираните патишта, полињата, депониите или од места зафатени со пожар. Повеќето честички се формираат во атмосферата како реултат на комплексни хемиски реакции помеѓу сулфур диоксидот и азотните оксиди, полутанти (загадувачи) кои потекнуваат од централите, индустриите и автомобилите. Овие честички се толку мали што може да бидат вдишани и да предизвикаат сериозни здравствени проблеми. Честичките со дијаметар од 2,5 микрометри се исклучително минијатурнииуспеваат да стигнат длабоко во белите дробови, па дури и во крвотокот.

Што да се преземе за заштита од штетните честички ?

1. Користење аеромаска –На пазарот се присутни голем број видови маски за коиво декларацијата стои дека заштитуваат од загадувањето. Во зависност од материјалот на изработка, филтерот како и можноста за приспособување на лицето, маските се ефикасни само во филтрирање на возхудот, односно не дозволуваат штетните честички да стигнат до нашите дишни патишта. Принципот на заштита е формирање механичка бариера меѓу водухот и нашите дишни органи, носот и устата. Сите маски содржат филтри кои повеќе или помалку ги задржуваат штетните честички од воздухот, не дозволувајќи им да стигнат до нашите дишни органи. На повеќето маски ја има ознаката N95, што значи дека таа маска не дозволува поминување низ филтерот на минимум 95% од сите честички во воздухот кои се поголеми од 0,3 микрометри. За оптимална заштита,доволен е овој филтер, но за многу чуствителни луѓе се препорачува маска со ознака N99. Филтерот на повеќето маски е збогатен и со слој од карбонски влакна кои имаат својство на врзување на штетните честички од воздухот.

2. Избегнување движење на отворено во периоди кога е најголемо загадувањето, обично од 11 до 19 часот. Препорачливо е да ги организирате своите дневни обврски, така што ќе имате многу малку активности во овој период од денот. За домашниот простор може да се користипрочистувач на воздух. На пазарот се достапни голем број прочистувачи кои гарантираат околу 99 отсто филтрирање на честичките. Најчесто користени се прочистувачите кои имаат ХЕПА-филтри кои отстрануваат дури 99,97% од честичките со големина од 0,3 микрометри.

3. Во овој годишен период на големо аерозагадување, препорачливо е сопственото возило да се користи само кога е најнеопходно. Возилата се третите по ред причинители на аерозагадувањето, па во тој контекст сите треба да се потрудиме да покажеме свесност за проблемот и да го минимизираме користењето барем на нашето возило.Споделувајте едно возило со колегите од работа. Оваа мерка е позитивна од повеќе аспекти. Намалувајќи го загадувањето, истовремено штедите за гориво со тоа што го делите своето возило со колегите од работа, но и неформално се дружите надвор од работното место.

4. Искористете го секој слободен ден или викенд за прошетка во природа, нанекоја планина или на езеро. Македонија изобилува со локалитети каде има недопрена природа, далку од градската средина и загадените области. Одвојте време барем еднаш неделно да излезете од градовите и да поминете малку повеќе време на некоја планина, ритче, езеро, река и слично.

The post СВЕСНОСТА ЗА ЗАГАДУВАЊЕТО НАЈГОЛЕМА ПРЕВЕНЦИЈА! appeared first on Аптеки PlusPharma.