Пубертет е период од животот кога децата доживуваат големи физички и емоционални промени, со што од деца полека преминуваат во возрасни личности. Растењето започнува во првата половина на пубертетот, и завршува кога завршува и пубертетот. Покрај физичкиот раст и физичките промени на телото, пубертетот претставува „бурна доба“ кога се во прашање емоционалните и психичките промени и доживувања кај адолесцентите.

Кога започнува пубертетот?

Сите деца на светот поминуваат низ пубертет. Кај девојчињата, пубертетот, вообичаено, се случува помеѓу 10. и 14. година, додека кај момчињата малку подоцна, помеѓу 12. и 16. година. Во текот на годините, годишната граница за влегување во пубертет постојано се намалува. Просечна возраст за појава на прв менструален циклус во 1900 год. била 15 години. До 1990-тите веќе се намалила на 12,5 години, и продолжува да се намалува под 10 години. Видот на исхрана, храната богата со пестициди и загаденоста на околината (воздух и почва) се главните причини за овој тренд.

На годината на појава на првите знаци влијаат и генетските фактори и семејната историја за пубертетот на родителите. Постојат случаи на прерана или на задоцнета појава на пубертет. Доколку првите знаци се појават пред 6. година (девојчиња црна раса), или 7. година (девојчиња бела раса), или пред 9. година кај момчињата се смета за преран пубертет. Доколку првите знаци се појават по 13,5 години (девојчиња) и по 14. година (момчиња), се смета за одложен пубертет. За секое двоумење, најдобро е да се консултира прво лекар, пред да се носат какви било заклучоци.

Првите промени

Пубертетот е фаза од биолошкиот развој во која децата стануваат сексуално зрели суштества подготвени за размножување. Кај момчињата, првите промени што ги предизвикуваат хормоните се во тестисите – евидентно е нивното зголемување и создавање на тестостерон и сперма. Кај девојчињата, првите промени се насочени кон зголемување на градите. Потоа, се појавуваат првите влакна под пазувите, и на и околу гениталиите. Последната физичка промена кај момчињата се влакната на лицето, т.е. брада и мустаќи. За време на тие 2-3 години, додека трае фазата пубертет, се вели дека телото расте нагло или одеднаш. Некои деца се случува да пораснат и по 10 см годишно.

Меѓутоа, телото не се менува одеднаш цело, туку дел по дел. Како резултат на создавањето на тестостеронот, кај момчињата се случуваат неколку промени во обликот на телото. Рамениците стануваат пошироки, телото повеќе мускулесто, гениталиите се зголемуваат, накратко и градите се зголемуваат, но најчесто и се повлекуваат назад на крајот на пубертетот. Момчињата стануваат мажи и кога гласот ќе им мутира и ќе им стане подлабок. Телото на девојчињата се пополнува и се заоблува. Колковите се шират, градите растат, за почеток со мал оток под брадавиците, и нерамномерно, едната града побрзо од другата, но на крај најчесто се изедначуваат. Најчесто, по 2 години откако ќе почнат да растат градите кај девојчињата, се случува уште една значајна промена – првиот менструален циклус. Циклусот вообичаено трае од 2 до 7 дена и може да биде проследен со болки со помал или со поголем интензитет. За полесно надминување на првиот циклус, од голема важност се соодветните подготовки и разговори со родителите (најчесто со мајката).

Не сите промени се пријатни

Најголемиот дел од децата поминуваат низ уште една промена – појава на акни. Кај некои, кожата сама се чисти за неколку месеци, а кај некои акните се проблем кој трае со години. Најчесто, доволно е лицето да се мие 2 пати дневно со млака вода и благ сапун или тоник, но, доколку е потребно, може да се консултира козметичар или кожен лекар. Во никој случај не е препорачливо децата сами да ги третираат и да користат препарати на своја рака. Уште една не многу пријатна промена е новиот мирис на телото, конкретно под пазувите. Под  дејство на хормоните, започнуваат со работа жлездите во кожата, вклучувајќи ги потните жлезди во пазувите. Кога потта и бактериите на површината на кожата ќе се измешаат, се создава непријатен мирис. За да се намали појавата на телесниот мирис, најдобро е децата да се тушираат секој ден, и задолжително веднаш по спортска активност, со користење на благи и природни средства за хигиена.  Сите промени во текот на пубертетот се нормални, иако се повеќе или помалку непријатни. Кај девојчињата, дополнително може да се појави бел вагинален исцедок, а кај момчињата се појавуваат ерекции. Во почетокот, ерекциите се појавуваат многу често, дури и без причина. Но, како изминуваат годините на пубертетот, така и честите ерекции се намалуваат. 

Луди години
Физичките промени можеби полесно се поднесуваат. Но, емоционалните се оние поради кои овој период го викаат „луди години“. Тинејџерите се збунети, чувствителни, лесно се вознемируваат, темпераментни се, реагираат бурно и  различно од претходно, што е збунувачки за околината и особено за родителите. Многу е важно во овие години родителите да се присутни што е можно повеќе во животот на своите деца, и покрај сите одбивања, што најверојатно ќе ги добијат, бидејќи фазата е таа, родителите не се повеќе ни авторитет, ни доволно забавни за друштво. Меѓутоа, со интензивна комуникација и некогаш и со стручна помош, доколку е неопходно, треба да им се објасни на децата за процесот во кој минуваат и за важноста од нивната адаптација кон новонастанатите промени. 

Кон крајот на пубертетот, се интензивираат и сексуалните чувства и потреби. Децата имаат многу неодговорени прашања, измешани чувства, и затоа е важно да зборуваат за тоа со родителите или со друг возрасен со кој се чувствуваат доволно слободни да разговараат на оваа тема. Важно е да ги добијат вистинските одговори. Меѓутоа, не се сите емоции лоши. Ова е време кога тинејџерите осознаваат за своите интереси и цели, и учат како да комуницираат со средината на зрел начин.

Пубертетот не започнува кај сите деца од класот или кај другарчињата од едно друштво истовремено. Кај некои порано, кај некои подоцна, но, на крајот, сите стигнуваат на истата цел. 

The post ПУБЕРТЕТ – фази во развојот кај девојчињата и момчињата  appeared first on Аптеки PlusPharma.

Никогаш не е прерано да се започне со овие разговори, затоа што децата од најмала возраст треба да знаат дека запознавањето на сопственото тело и сексуалноста се нормален дел од животот. И колку подобра основа поставите, толку полесни ќе ви бидат вам како родител сите подоцнежни и посериозни разговори на овие теми.

Отворени за сите прашања
Најважната работа што треба детето да ја научи е дека вам може да ви се обрати за било каква информација, без да почувствува срам или страв затоа што темата е малку скокотлива. Важно е да бидете подготвени да одговорите на нивните прашања, па дури и “не знам” е подобро од одбегнување на темата. И сигурно нема да биде само еден разговор, во кој сте успеале или можеби не, да дадете правилни одговори. Како детето расте и се развива, така ќе се развиваат и вашите разговори за сексуалноста. Важно е да запамтите дека секусалноста не е поврзана само со секс. Сексуалноста е поврзана со чувствата на детето за сопственото тело што се менува постојано, за тоа како детето ги разбира и изразува чувствата на интимност, приврзаност и љубов за и кон другите, врз основа на што развива и одржува нормални односи со луѓето.

Кога да се започне?
Зависно од возраста на детето, еве неколку совети за што, кога и како да разговарате за да бидете што повеќе разбрани.

0-2 години
Заборавете на бебешкиот говор. Со употреба на вистинските зборови од најмала возраст во секојдневните ситуации (на пр. за време на капење или при облекување) постепено запознавајте го детето со сите делови на телото, вклучително и гениталиите.

2-3 години
После 2-рата година поголемиот број деца стануваат љубопитни за своето тело и за телото на другите деца. Забележуваат дека телата на момчињата и девојчињата се разликуваат, и почнуваат со прашањата Зошто? и Што е тоа?. Можеби ќе ви биде полесно доколку се послужите со книга со слики преку кои ќе им ги покажете разликите во телото, како се викаат различните делови и која им е основната функција.

4-5 години
На оваа возраст почнуваат со прашањата за бебињата. Ако детето праша од каде дојдов јас? Можете да прашате какво е твоето мислење за ова? За да разберете што всушност сака да праша и колку разбира. Секогаш е добро да давате што поедноставни одговори со вистинските зборови.

6-8 години
Откако одговоривте од каде доаѓаат бебињата, следното можеби најчесто прашање на оваа возраст е како бебињата се најдоа таму? Колку и да ви звучи чудно или претерано, најдобро е ако им ја кажете вистината веднаш. Секој ваш одговор што нема да биде директен и едноставен, само ќе ја влоши ситуацијата, ќе ги остави збунети со повеќе прашања што чекаат на ред.

Воведување во пубертет
Пожелно е, без да ги чекате првите прашања од детето, да го запознаете со следниот период на промени – пубертетот. Детето треба спремно да ги дочека промените: како првиот менструален циклус, појавата на срамните влакна, зголемување на градите, продлабочување на гласот итн. И да му се објасни дека порано или подоцна сите деца поминуваат низ овие промени, и дека ако е меѓу првите во неговото одделение, не треба да се срами, но да биде спремно да ги дочека закачките од другарите.

Децата денес се постојано изложени на влијание од медиумите, и позитивно и негативно. Не сите пораки за сексот се негативни. Родителите наместо само да го забранат или ограничат пристапот до овие пораки, треба да ги искористат како можност и да ги запознаат децата со вистинските, семејните вредности на врските и обврските што ги носи со себе самата сексуалност.

Што е нормално, а што не?
Деца од една до три години – нормално сексуално однесување
Можеби ќе биде малку збунувачки кога ќе го видите за прв пат, но следново е сепак нормално за оваа возраст:

• – да ги допира или трие гениталиите
• – да ги покажува гениталиите на некој друг
• – да ги гледа или допира гениталиите на другарчињата за време на игра, заедничко капење или во тоалет
• – да ги кажува на глас и повторува имињата на гениталиите
• – обожава да биде голо
• – покажува интерес за делови од телото и како функционираат.

Особено е важно како ќе реагирате првиот пат кога ќе го видите своето дете како се допира или трие. На смирен начин треба да му објасните што прави, каде и кога тоа може да го прави. Дека одредени делови од телото како гениталиите се приватни делови и не треба да ги покажува било каде. Не можете и не треба да го одвикнувате од допирањето или триењето на гениталиите, но треба да му објасните дека доколку тоа го прави често, на крај може да заврши со болка и црвенило.

Деца на предучилишна возраст – нормално сексуално однесување

– допирањето може да премине во мастурбирање, иако за детето постои само чувството на задоволство поради кое го прави истото, без да знае што тоа значи

– се држи за рака со другарчињата, споделува по некој бакнеж

– игра „Покажи ми го твоето и јас ќе ти го покажам моето“ со што ги споредува гениталиите со другарчињата

– игра мајка и татко, или доктори и сестри

Сето ова го прави затоа што се чувствува добро, затоа што репродуцира тоа што слуша и гледа, и така ја запознава средината, а со тоа ги тестира и границите на своите родители и околината.

И повторно, вашата реакција треба да биде смирена со многу разбирање и објаснување, и одвлекување на вниманието на детето со друга игра.

Деца на училишна возраст – нормално сексуално однесување
Допирањето и мастурбирањето останува, но се појавува срам кај детето (особено ако го фатат на дело), се повлекува повеќе во својата соба, не сака никој да го види голо, а споредбата со другарчињата се сведува на големина или облик на органите, не само на присуство. Некои родители се среќни со ваквото однесување на детето, но некои не се, иако сето ова во умерена количина е нормална појава и не треба да се негира.

The post ПОЛОВА ЗРЕЛОСТ – Што децата треба да знаат и кога е најдобро време да им се каже appeared first on Аптеки PlusPharma.