Состав и употреба

Власецот е широко употребувана билка, која има благо лут вкус кој најчесто зависи од условите во која е одгледувана и тоа како е одгледувана. Има долга традиција поради својот карактеристичен вкус, но и нејзините лековити својства.

Содржи етерични масла богати со сулфур, кои се причина за лутиот вкус и специфичниот мирис. Поради едноставниот начин за одгледување, како и лековитите својства, власецот треба да е дел од секоја градина. Богат е со вредни хранливи материи и содржи многу малку калории. Добар извор е на витамините А, Б, Ц и К, додека од минералите најприсутни се калциумот, магнезиумот, фосфорот и калиумот.

Лековити својства
1. Го намалува холестеролот
Поради присуството на алицин во високи концентрации, власецот влијае врз намалување на нивоата на т.н. “лош”холестерол во крвта и на тој начин потпомага во регулирање на крвниот притисок.

Важно е да се знае дека алицинот се создава веднаш по кинењето на стеблото на власецот, а по некое време се претвара во сулфурни соединенија. Затоа, потребно е да се конзумира свеж, односно додека се чувствува луткастиот мирис.

2. Го зајакнува имунитетот
Власецот содржи витамин А, кој има улога во одржување на  здрава слузница на носот, грлото, белите дробови и дигестивниот систем, како и на други органи кои се изложени на надворешни влијанија и потенцијални патогени.

Витаминот Ц, кој е присутен во власецот, го подобрува имунитетот и има антибактериски и антивирусни својства. Оттука, власецот е одличен додаток во исхраната за луѓе кои страдаат од инфекции на респираторниот тракт.

Витамините А и Ц, учествуваат во формирањето на антитела заради што го зајакнуваат имуниот систем.

3. Спречува остеоороза и атеросклероза

Власецот содржи соединенија кои го задржуваат калциумот во коските и крвта бидејќи спречуваат екскреција на калциум преку урината, со што обезбедуваат поздрави и поцврсти коски.

Витаминот К во власецот, ја подобрува апсорпцијата на калциумот во коските и на тој начин ја намалува инциденцата на посменопаузални фрактури на коските.

Со спречување на хормонална нерамнотежа која може да доведе до деминерализација на коските, виаминот К е вклучен во зачувување на цврстината и здравјето на коските.

Со редовно конзумирање на власец, може да се спречи калцификација на крвните садови, следствено и атеросклероза.

4. Учествува во спречување на појава на тумори

Научните истражувања потврдиле дека власецот има силна антиоксидативна активност. Во споредба со останатите зеленчуци од оваа фамилија, власецот има значително поголема количина на антиоксиданси во неговиот богат состав.

Оксидативниот стрес ( нарушена рамнотежа помеѓу слободните радикали и антиоксиданси во телото) е поврзан со голем број хронични заболувања, како што се дијабетес, кардиоваскуларни болести, тумори и деменција.

Антиоксидативните состојки ја намалуваат количината на слободни радикали во организмот, со што се успорува појавувањето и ширењето на канцерогените клетки.

5. Го подобрува варењето на храната

Алил суфирдот и другите карактеристични соединенија во власецот имаат корисно дејство врз дигестивниот систем.

Власецот ги отстранува штетните бактерии, квасци и габи од дигестивниот тракт кои инаку би го отежнуваат варењето на храната.

Поради синергијата на влакната и другите природни соединенија ( ниацин, тиамин, пантотенска киселниа),  доаѓа до полесно варење на храната.  Власецот овозможува подобра апсорпција на хранливите материи во дигестивниот тракт, со што се постигнува подобро искористување на истите во организмот.

6. Го заштитува видот

Каротеноидите, зеаксантин и лутеин, кои ги содржи власецот, директно се поврзани со намалување на бројот на слободни радикали кои предизвикуваат дегенеративни заболувања на очите. Тие го успоруваат и спречуваат појавувањето на окуларен едем, макуларна дегенерација и ги чуваат очите од стареење. Високата концентрација на витамин А го подобрува здравјето на очите, го зајакнува и изострува видот.

Во кулинарство

На нашите простори, власецот најчесто се користи како зачин. Власецот потсетува на вкусот на лук и кромид. Незаменлив е за посебни пикантни јадења, салати, сосови.  Доколку купувате,запомнете дека власецот во кулинарството се користи свеж! Доколу сакате да го користите наредниот ден,најдобро е да го завиткате во влажна крпа и така завиткан да го чувате во фрижидер. При употребата потребно е да го исечкате на ситни парчиња и како таков да се додаде во разни зеленчукови супи, омлет, сосови, јогурт и разни готвени јадења. Одлично се комбинира со свежо сирење и салата.

The post ВЛАСЕЦ appeared first on Аптеки PlusPharma.

Што е опстипација?

Опстипацијата, генерално, се дефинира како нарушување кое се карактеризира со постојана тешкотија или навидум нецелосна столица и/или ретки движења на дебелото црево (еднаш на 3-4 дена или поретко). Таа е симптом, а не болест.

Се карактеризира со (Rome III критериуми)
-изразена тешкотија при празнење;
-чувство на нецелосно празнење;
-тврда столица;
-помалку од 3 движења на дебелото црево, неделно.

Запекот (опстипацијата) е чест проблем во текот на детството и често се мисли дека е нормална варијанта на дефекација, која ќе се реши како што децата ќе станат постари.
Хронична опстипација: кога симптомите траат најмалку 12 недели (не последователно) во текот на 1 година и се појавуваат > 25% од столиците.

Опстипацијата во 95% од случаите се должи на функционалната опстипација, а само помалку од 5% се должи на органски нарушувања.
Во патогенезата на болеста има две различни патофизиологии кои често се преклопуваат:
-Нарушување на движењето на дебелото црево;
-Нарушено варење на храната.
Дебелото црево има функција:
-апсорпција на течност;
-бактериска ферментација;
-формација на столицата;
-елиминација на столицата.

Дијагностички пристап
Во дијагностичкиот пристап, главна цел е :

• Исклучување на органско заболување или опстипација предизвикана од лекови;
• Разликување на типот на функционална опстипација (нормално или бавно празнење или;
• Ефикасен и безбеден третман на проблемот (олеснување на дефекацијата и отстранување на поврзаните симптоми).
Опстипацијата, односно фекалната инконтиненција, во само 5% од случаите се должи на органска природа, како што се аноректалните и спиналните малформации. Таа дури во 95% се должи на функционалната природа, односно, за нејзино постоење нема вистинска болест како подлога. Водечки причини за појава на функционалната опстипација кај децата се лошата исхрана, несоодветниот тренинг за дефекација, потоа психолошката поврзаност во однос на лошото однесување со детето, неадаптација кај децата, страв од дефекација итн.
Овој тип опстипација најчесто се појавува по 2. година, не постои абдоминална дистензија, децата добро напредуваат во телесната тежина, нема малнутриција, аналниот тонус е нормален, имаме измет во ректалниот простор, и, ако се прави иригографија или ректална биопсија, тие се со уреден наод.   Во дијагностичкиот пристап кај функционалната опстипација, секогаш треба да исклучиме секакво сомнение за органска подлога на проблемот. Потоа, да направиме диференцијација дали се работи за нормално или за бавно празнење. Целно и најважно за пациентите, треба да се даде ефикасен и безбеден третман за да се реши проблемот на опстипацијата, односно, да се олесни дефекацијата и да се отстранат симптомите кои се поврзани со неа.

Третман

Во однос на терапијата и мерките кои може да се преземат за справување со опстипацијата, секогаш се почнува со нефармацевтски интервенции. Тоа е пристап во кој се советува внесување течности, внесување млеко до 500 мл/24 часа, нутритивни интервенции (сокови и овошје – сливи, круши, праски, киви, портокал, цреши, смокви, избегнување адсорбентска храна), како и внесување суплементи со влакна. Меѓутоа, сите интернационални „водичи“ за оваа состојба, заклучуваат дека нефармацевтската интервенција најчесто не е доволна. Како прва линија на препарати кои се советуваат за третман на опстипацијата се осмотските лаксативи (PEG, Laktulose) CBT, BF, PPT лаксативи. Како прв избор на лаксативно средство за деца, препорачано од ESPGHAN, е PolyethyleneGlycol (PEG) или Macrogol 3350. Тој има уникатни особини и механизам на дејство кои се разликуваат од другите осмотски лаксативи. Има помалку несакани ефекти, претставува инертна супстанција – нула ефект врз микрофлората, не создава гасови. Неговиот осмотски ефект е послаб, поради што е и помал ризикот од дехидратација и од губење електролити (особено важно кај мали деца).

Долгорочно надминување на проблемот

Кога веќе ќе се реши проблемот на опстипација, односно, кога детето ќе има нормална конзистенција на столицата, се пристапува кон тренингот за дефекација. Тоа е многу важен сегмент од третманот на оваа состојба кај децата, затоа што со правилен тренинг нема да дојде до повторување. Тренингот се  изведува во домашни услови на начин што детето се остава седнато на тоалет 5-10 минути на ден, околу 30 минути по оброк/јадење. Потребно е да се води дневник за дефекацијата на детето и тој се дава на лекарот. Овој тренинг се изведува во период од 2-3 месеци, за да му се даде време на детето да стекне навика за дефекација, а без притоа да му се прави психолошка пресија.

Асс. д-р Наташа Чучкова Никчевска, специјалист педијатар, ПЗУ „Жан Митрев“

The post ФУНКЦИОНАЛНА ОПСТИПАЦИЈА КАЈ ДЕЦА appeared first on Аптеки PlusPharma.

По потекло, пиперката е од Јужна Америка, но денес е домаќин и се одгледува речиси насекаде. Во зависност од поднебјето каде се одгедува, може да има карактеристични форма и мирис, а се наоѓа и во различен колорит и тоа светлоцрвена, црвена, портокалова, зелена, бледожолта, жолта. Главната поделба можеби се однесува на тоа дали се лути или благи. Од ова зависи и каде и на кој начин ќе се консумира, и какви лековити својства поседува.

Пиперката содржи 4-5 пати поголема концентрација на витамин Ц од портокалот и лимонот. Количеството на витаминот Ц изнесува околу 100-250 мг во 100 г свежи пиперки.

The post ПИПЕРКА – скромна, а сепак важна appeared first on Аптеки PlusPharma.

Што е дијареа?
Дијареата обично се смета за состојба која се карактеризира со честа дефекација и со  промени на структурата и конзистенцијата на столицата. Дијареата е предизвикана од зголемена секреција на течност во цревата, намалена апсорпција на течност од цревата или брз премин на столицата низ цревата. Генерално при дијареа, столицата е потечна, без разлика дали фреквенцијата на движењата на дебелото црево се зголемени или не. Може да варира од мека до водена. Во основа дијареата е поделена на два вида, акутна и хронична.

• Акутната дијареа трае од неколку дена до една недела.
• Хроничната дијареа може да се дефинира на неколку начини, но обично трае повеќе од три недели.

Важно е да се направи разлика помеѓу акутна и хронична дијареа, бидејќи тие обично имаат различни причини, бараат различни дијагностички тестови и различен третман.

Симптомите кои се поврзани со дијареа зависат од причината и видот на дијареата.

Акутна дијареа
Најчесто дијареата е предизвикана од инфекции на гастроинтестиналиот тракт. Микробите кои се одговорни за овие инфекции вклучуваат:

• бактерии (Салмонела, Кампилобактер, Ешерихија коли)
• вируси (Цитомегаловирус, вирусен хепатитис, ротавирус).
• Паразити како Giardia lamblia и cryptosporidium може да предизвикаат дијареа.

Покрај ова постојат и други причини за појава на акутна дијареа:

• Интолеранција на некој вид храна
• Труење со храња
• Интолеранција на лактоза
• Некоја хируршка интервенција
• Дијареа при патување
• Лекови – многу лекови како антибиотиците, можат да предизвикаат дијареа. Антибиотиците ги уништуваат и добрите и лошите бактерии што може да го уништи природниот баланс на бактерии во вашите црева. Други лекови кои најчесто можат да доведат до појава на дијареа се антациди и магнезуим, диуретици, лекови за намалување на нивото на холестерол во крвта, хемотерапевтици, тироидни хормони, антиаритмици, нестероидни антиинфламаторни лекови.
• Алкохол
• Секојдневен стрес и нервоза

Најчести причини за акутната дијареа (околу 90%) се вирусни и батериски инфекции и паразити.

Симптоми на дијареа
Дијареата може да варира од блага до многу тешка. Благи симптоми се грчеви и надуеност, придружени со многу мека до течна столица, неколку празнења на цревата во текот на денот.
Потешки симптоми претставуваат мачнина и повраќање кои се појавуваат покрај дијареата, а самата дијареа е изразито течна и трае неколку дена.
Кај тешките и опасни дијареи, покрај останатите симптоми, се појавува и грозница,покачена телесна температура и  во самата столица може да се најде слуз, крв и необработена храна.

Кога треба да му се обратите на вашиот лекар:
Иако вообичаено не е сериозен здравствен проблем, дијареата може да стане опасна или да сигнализира кон нешто посериозно. Лекарска помош е неопходна доколку го имате:

• Знаци на дехидратација
• Дијареа повеќе од 2 дена, ако сте возрасен
• За деца, ако трае повеќе од 24 часа
• Тешка болка во стомакот или ректумот (за возрасни)
• Треска од 38⁰ или повисока
• Столица која содржи крв или гној
• Столици кои се црни.

Дали може да се превенира дијареата?
Неколку основни работи можат да бидат корисни во насока да се превенира појава на дијареа. Ова вклучува прттпазливост кон внесување на храна ( особено при високи летни температури) и хигиена. Во таа насока при патувања и посети на други земји:

• Користете само флаширана или прочистена вода за пиење.
• Ако користите вода од чешма, превријте ја.
• Бидете сигурни дека варената храна што ја јадете е целосно подготвена и се сервира топла.
• Избегнувајте масна храна, сосови (особено мајонез), сладоледи и сл
• Избегнувајте да конзумирате немиено  овошје и зеленчук.

Исхрана при дијареа:
За време на дијареа многу е важно  што јадете и пиете. Дехидратацијата од дијареа може да биде дури и фатална. Затоа многу е битно да останете хидрирани и да пиете и да консумирате храна кoja содржи многу течности, а во исто време нема да ги зголеми симптомите на дијареата туку напротив да ги редуцира.

Каква храна и пијалоци не се препорачани за консумирање за време на дијареа?

• алкохол
• млеко
• кафе
• сокови и газирани сокови
• пржена и мaсна храна
• зелка
• брокули
• грав
• грашок
• пченка
• пиперки
•  некои млечни производи

Што треба да се консумира додека имате дијареа:

• Додека се опоравувате од дијареа, треба да се јаде едноставна храна што лесно може да се обработи, и ќе помогне да се апсорбира малку вода од столицата:⎫ житарици, како што се овес,
• пченица или каша од ориз
• банани
• јаболка
• леб или тост
• варен компир
• незачинети крекери
• боровинки

Оваа храна може да биде особено корисна на првиот ден од справувањето со дијареата. Јадењето многу мали оброци во текот на денот може да помогне во зачувувањето на нормалната функција на дигестивниот систем.

Пробиотици
Храната богата со пробиотици, како јогурт и кефир, може да помогне во некои случаи, но во други, пробиотиците може уште повеќе да го иритираат дигестивниот систем. Пробиотиците помагаат во варењето преку подобрување на балансот на добри и лоши бактерии во цревата.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

The post АКУТНА ДИЈАРЕА – непријател во летните патувања appeared first on Аптеки PlusPharma.