Imagjinoni që gradualisht, pa e vënë re, gjithçka fillon të tingëllojë pak më ndryshe. Bisedat bëhen të lodhshme. Televizori duhet të jetë me zë më të lartë. Në takime me miqtë, nuk ndiqni më çdo fjali, por thjesht bëni sikur dëgjoni dhe buzëqeshni. Dhe nuk mendoni se diçka nuk është në rregull me ju. Thjesht mendoni se të tjerët po flasin me zë më të ulët.
Pikërisht kjo heshtje, graduale, pothuajse e padukshme, është një shenjë e një prej problemeve shëndetësore më të zakonshme në botë.

Pse e humbasim dëgjimin?

Veshët tanë ndryshojnë natyrshëm me moshën, kjo është e pashmangshme. Por, plakja nuk është shkaku i vetëm. Ekspozimi afatgjatë ndaj zhurmës (koncerte, kantiere ndërtimi, kufje me zë të lartë), infeksione të veshit, disa antibiotikë dhe ilaçe kundër kancerit, madje edhe faktorët gjenetikë, të gjitha mund ta dëmtojnë përgjithmonë dëgjimin.

Ekzistojnë dy lloje të dëmtimit të dëgjimit.

Dëmtimi sensorineural ndodh kur dëmtohet nervi dëgjimor ose qelizat e imëta të fijeve në veshin e brendshëm dhe zakonisht është i përhershëm.
Dëmtimi konduktiv është më i lehtë: tingulli thjesht nuk mund të kalojë për shkak të një pengese – dylli i veshit, infeksion i veshit ose lëngu pas membranës së veshit. Lajmi i mirë është se dëmtimi konduktiv zakonisht trajtohet me antibiotikë ose pika për veshët.

Shpesh, njerëzit rreth jush e vënë re problemin para se ju ta kuptoni vetë. Megjithatë, ata heshtin që të mos ju ofendojnë.

5 shenja të cilave duhet t’u kushtoni vëmendje

Vështirësi gjatë bisedës

Sidomos me zhurmë në sfond, në grupe, gjatë bisedave në telefon, ose kur nuk shihni lëvizje të buzëve për t’u orientuar.

Nuk e dini se nga vjen tingulli

Keni vështirësi në përcaktimin nëse tingulli vjen nga e majta, e djathta apo nga pas jush – veçanërisht në ambiente me shumë zhurmë.

Televizori në volumin maksimal

Për ju nuk nuk duket zëri shumë i lartë, por familja juaj mendon ndryshe.

Lodhje dhe stres pas një bisede

Dëgjimi i sforcuar vazhdimisht e lodh trurin. Hulumtimet e lidhin dëmtimin e patrajtuar të dëgjimit edhe me një rrezik më të lartë të demencës.

Zhurmë në veshë (tinitus)

Tinitus nuk shkakton dëmtim të dëgjimit, por të dyja gjendjet shpesh lidhen bashkë, pasi ato kanë një shkak të përbashkët: dëmtimin e veshit të brendshëm.

Pse njerëzit nuk kërkojnë ndihmë?

Hulumtimet tregojnë se njerëzit presin mesatarisht shtatë deri në dhjetë vjet para se të kërkojnë ndihmë. Turpi luan një rol të madh. Për shumë njerëz, aparatet e dëgjimit ende shoqërohen me pleqërinë dhe dobësinë, megjithëse sot ekzistojnë modele që janë praktikisht të padukshme.

Ndërsa pasojat e pritjes janë reale: izolim social, ankth, depresion. Hulumtimet tregojnë se njerëzit që e trajtojnë problemin më herët janë më të lumtur, më aktiv dhe kanë vetëbesim më të madh.

Aparatet e dëgjimit nuk do ta rikthejnë dëgjimin në gjendjen që ishte më parë, por ato mund ta ndryshojnë plotësisht cilësinë e jetës.

Si ta parandaloni?

• Bëni një kontroll mjekësor – te një specialist i ORL-së ose audiolog. Mbi moshën 55 vjeç, të paktën një herë në dy vjet.
• Mbroni dëgjimin tuaj – Përdorni tapa për veshë në koncerte dhe ambiente me zhurmë të lartë. Mbani gjithmonë kufjet me volum të moderuar.
• Tregoni të tjerëve – Mbështetja nga njerëzit e afërt e lehtëson përballimin më shumë se çdo ilaç.
• Mund të caktoni një kontroll audiologjik përmes një specialisti të ORL-së në kuadër të Fondit të Sigurimeve Shëndetësore ose me specialistë privatë. Mos prisni që të tjerët të vënë re se keni vështirësi në dëgjim, kërkoni ndihmë ndërsa trajtimi mund të jetë më efektiv.

The post Bota është më e qetë, por ju nuk jeni as të vetëdijshëm për këtë appeared first on Аптеки PlusPharma.

Në literaturën mjekësore përdoret termi sëmundja e mëlçisë së dhjamosur e lidhur me mosfunksionimin metabolik (MAFLD), i cili thekson lidhjen e ngushtë me sindromën metabolike, obezitetin, rezistencën ndaj insulinës dhe diabetin e tipit 2.

Si zhvillohet?

Mekanizmi bazë është çrregullimi i ekuilibrit midis marrjes, sintezës dhe zbërthimit të acideve yndyrore në hepatocite (qelizat e mëlçisë). Rezistenca ndaj insulinës luan një rol kyç: kur qelizat bëhen më pak të ndjeshme ndaj insulinës, rritet çlirimi i acideve yndyrore nga indi dhjamor dhe bëhet akumulimi i tyre në mëlçi.

Faktorët shtesë të rrezikut janë:

• obeziteti, veçanërisht ai abdominal
• diabeti i tipit 2
• trigliceridet e larta
• hipertensioni
• mënyra sedentare e jetesës
• predispozita gjenetike

Është e rëndësishme të theksohet se mëlçia yndyrore mund të shfaqet edhe te personat me peshë normale trupore, veçanërisht nëse ekziston mosfunksionim metabolik.

Simptomat – pse quhet sëmundje “e heshtur”?

Në shumicën e rasteve, gjendja është asimptomatike. Pacientët shpesh nuk kanë asnjë shqetësim dhe ndryshimet zbulohen rastësisht, gjatë testeve laboratorike rutinë ose ekografisë abdominale.

Kur shfaqen simptomat, ato janë jospecifike:

• një ndjenjë rëndese ose presioni nën harkun e djathtë të brinjëve
• lodhje e lehtë
• fryrje

Pikërisht për shkak të mungesës së simptomave të qarta, sëmundja mund të përparojë pa u vënë re.

Nga steatoza deri te cirroza

Steatoza e thjeshtë mund të përparojë në një formë inflamatore – steatohepatit, një gjendje që përfshin dëmtimin e hepatociteve dhe inflamacionin. Me kalimin e kohës, inflamacioni kronik mund të çojë në fibrozë (formimin e indit lidhor), kurse në rastet e avancuara, edhe në cirrozë të mëlçisë.

Cirroza paraqet një gjendje serioze, potencialisht kërcënuese për jetën dhe rrit ndjeshëm rrezikun e zhvillimit të karcinomës hepatocelulare.

Si përcaktohet diagnoza?

Zakonisht treguesi i parë është rritja e vlerave të enzimave të mëlçisë (ALT, AST). Megjithatë, vlerat mund të jenë edhe normale, gjë që nuk e përjashton sëmundjen.
Ekzaminimi me ultratinguj është metoda më e zakonshme diagnostikuese. Në raste të caktuara, përdoren edhe metoda shtesë si elastografia ose rezonanca magnetike për të vlerësuar fibrozën.

Vlerësimi laboratorik i profilit të lipideve, glicemisë dhe HbA1c është i rëndësishëm për përcaktimin e çrregullimeve metabolike shoqëruese.

Terapia dhe parandalimi

Aktualisht, nuk ekziston një terapi specifike farmakologjike e miratuar ekskluzivisht për mëlçinë e dhjamosur. Baza e trajtimit është ndryshimi në stilin e jetesës.
Të dhënat shkencore tregojnë se zvogëlimi i peshës trupore me 7-10% mund të reduktojë ndjeshëm infiltrimin yndyror dhe inflamacionin. Rekomandohet:

• ushqyerje e balancuar me një konsumim të reduktuar të karbohidrateve të përpunuara dhe yndyrave të ngopura
• aktivitet fizik i rregullt (të paktën 150 minuta në javë aktivitet me intensitet të moderuar)
• kontroll i nivelit të sheqerit dhe lipideve
• kufizim i alkoolit

Zbulimi dhe ndërhyrja e hershme janë thelbësore, pasi në fazat fillestare gjendja është e kthyeshme.

Mëlçia e dhjamosur nuk është thjesht një depozitë “beninje” e yndyrës, por një sëmundje metabolike sistemike që mund të ketë pasoja serioze nëse nuk trajtohet në kohë. Duke pasur parasysh natyrën e saj të heshtur, kontrollet e rregullta parandaluese dhe ndërgjegjësimi për faktorët e rrezikut kanë rëndësi thelbësore.

The post Mëlçia e dhjamosur – një sëmundje metabolike e heshtur me potencial serioz appeared first on Аптеки PlusPharma.

Sëmundja e Crohn-it është një gjendje që zgjat gjatë gjithë jetës dhe simptomat e saj mund të ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme. Edhe pse aktualisht nuk ka një kurë për eliminimin e përhershëm të sëmundjes, ekzistojnë trajtime efektive që mund të ndihmojnë në kontrollin e simptomave.

Çfarë është sëmundja e Crohn-it?

Sëmundja e Crohn-it është një lloj sëmundje inflamatore e zorrëve (IBD). Te kjo gjendje, sistemi imunitar gabimisht sulmon organizmin e vet, duke shkaktuar inflamacion dhe ulcera të dhimbshme në traktin tretës.

Forma të tjera të IBD-së janë koliti ulceroz dhe koliti mikroskopik. Edhe pse këto sëmundje janë të ngjashme, ato dallojnë sipas zonës ku shfaqet inflamacioni. Te koliti, inflamacioni kufizohet në zorrën e trashë dhe anus, ndërsa sëmundja e Crohn-it mund të prekë cilëndo pjesë të traktit tretës – nga goja, deri te anusi.
Sëmundja e Crohn-it dallon gjithashtu edhe nga sindroma e zorrës së irrituar (IBS), e cila paraqet një çrregullim funksional dhe jo autoimun, që nuk shkakton dëmtime të përhershme të sistemit tretës.

Lloji i sëmundjes së Crohn-it varet nga ajo se cila pjesë e zorrëve është e prekur. Më së shpeshti preket pjesa e fundit të zorrës së hollë dhe/ose zorra e trashë dhe anusi.

Cilat janë simptomat e sëmundjes së Crohn-it?

Çdo pacient mund të ketë simptoma të ndryshme, varësisht nga pjesa e traktit tretës që është prekur.
Shpesh ka periudha të shëndetit të mirë – lehtësim – dhe periudha përkeqësimi kur simptomat janë më intensive. Ndonjëherë mund të ndiheni shumë mirë, me pak ose aspak simptoma, kurse në raste të tjera sëmundja mund të jetë më e vështirë për t’u kontrolluar.

Simptomat më të zakonshme janë:

• Dhimbje të forta barku, vendndodhja e të cilave varet nga pjesa e prekur e zorrëve.
• Diarre që mund të përmbajë qelb, mukus ose gjak. Mund të paraqitet edhe ndjesia e nevojës urgjente për të shkuar në tualet.
• Anemi. Mungesa e hekurit çon në anemi, pasi trupi nuk ka mjaftueshëm qeliza të kuqe të gjakut për të transportuar oksigjen. Rreziku rritet në rast të humbjes së gjakut, marrjes së pamjaftueshme të hekurit ose përthithjes së dobët të lëndëve ushqyese.
• Humbje e oreksit dhe peshës. Inflamacioni redukton përthithjen e lëndëve ushqyese.
• Lodhje ekstreme, e cila mund të shfaqet si pasojë e vetë sëmundjes, anemisë, pagjumësisë ose humbjes së peshës.
• Ndjenjë e përgjithshme dobësie, temperaturë e lartë ose ethe.

Edhe pse sëmundja e Crohn-it është një sëmundje e zorrëve, inflamacioni kronik mund të shkaktojë edhe ndërlikime të tjera.
Sipas Crohn’s & Colitis UK, rreth gjysma e pacientëve zhvillojnë inflamacion të syve, nyjave ose lëkurës. Probleme të tjera të mundshme përfshijnë rënien e flokëve, gurët në fshikëzën e tëmthit dhe në veshka, si dhe fistulat.

Sëmundja e Crohn-it dhe shëndeti mendor

Kur jetoni me një sëmundje kronike, fokusi shpesh është vetëm te simptomat fizike, por sëmundja e Crohn-it mund të ndikojë edhe në shëndetin mendor dhe emocional.
Hulumtimet tregojnë një lidhje të rëndësishme midis IBD-së dhe çrregullimeve të shëndetit mendor. Njerëzit me sëmundjen e Crohn-it kanë dy herë më shumë gjasa të zhvillojnë probleme të shëndetit mendor.

Dhimbja e vazhdueshme, lodhja dhe nevojat e paparashikueshme për të shkuar në tualet mund të jenë shqetësuese. Disa pacientë kanë çrregullime të gjumit, humor të keq dhe frikë për të dalë nga shtëpia për shkak të situatave të mundshme të pakëndshme. Meqenëse simptomat shpesh nuk janë të dukshme, shumë njerëz i nënvlerësojnë vështirësitë e tyre.
Diagnoza shpesh mund të jetë tronditëse, veçanërisht për njerëzit që nuk kanë pasur më pare probleme gastrointestinale.
Ekspertët gjithnjë e më shumë po theksojnë se lidhja midis shëndetit mendor dhe IBD-së është e dyanshme. Mendohet se shëndeti i dobët mendor mund të rrisë rrezikun e shpërthimeve të reja inflamatore. Kjo shpjegohet nga i ashtuquajturi bosht zorrë-tru, i cili përshkruan komunikimin midis zorrëve dhe sistemit nervor qendror.

Sëmundja e Crohn-it dhe rreziku i kancerit të zorrës së trashë

Në disa raste, sëmundja e Crohn-it mund të rrisë rrezikun e zhvillimit të kancerit të zorrës së trashë, megjithëse ky rrezik është relativisht i vogël.
Rreziku rritet nëse sëmundja ka prekur pjesë të zorrës së trashë për më shumë se 8-10 vjet ose nëse ka striktura (ngushtime të traktit intestinal).
Nëse keni rrezik të shtuar, do t’ju rekomandohet të bëni kolonoskopi të rregullta. Kontrolli i mirë i simptomave gjithashtu ndihmon në reduktimin e rreziqeve afatgjata.

Cilat janë shkaqet e sëmundjes së Crohn-it?

Sëmundja e Crohn-it ndodh për shkak të përgjigjes imunitare të ndryshuar. Në vend që të sulmojë mikroorganizmat e dëmshëm, sistemi imunitar fillon të sulmojë traktin e vet tretës.
Shkaqet e sakta nuk dihen plotësisht, por mendohet se lujanë rol faktorët e mëposhtëm:

• faktorë gjenetikë – janë identifikuar mbi 200 variante gjenesh që rrisin rrezikun,
• ndryshime në mikrobiomë – mungesa e baktereve të mira,
• dëmtimi i funksionit mbrojtës të zorrëve,
• faktorë të jashtëm, siç janë stresi, pirja e duhanit dhe disa ilaçe të caktuara.

Edhe pse këta faktorë mund të ndikojnë, nuk ka prova që një person mund ta parandalojë sëmundjen.

Si diagnostikohet sëmundja e Crohn-it?

Nëse keni probleme të pashpjegueshme me tretjen ose dyshoni për sëmundjen e Crohn-it, është e rëndësishme të vizitoni mjekun tuaj amë.
Meqenëse simptomat janë të ngjashme me sëmundjet e tjera të zorrëve, nevojiten teste të ndryshme. Mjeku mund të marrë një mostër të jashtëqitjes për të përjashtuar infeksionin (për shembull, gastroenteritin). Gjithashtu, do të bëjë një ekzaminim fizik dhe do të kontrollojë ndjeshmërinë e stomakut.

Nëse dyshohet për IBD, do t’ju referojnë te një specialist, i cili mund të rekomandojë:

• Tomografi të kompjuterizuar CT ose rreze X,
• Kolonoskopi ose sigmoidoskopi,
• Marrje e një mostre nga indi (biopsi).

Cilat janë mënyrat e trajtimit?

Pasi të jetë vendosur diagnoza, pacientët ndiqen nga një specialist i cili ofron mbështetje gjatë përkeqësimit të simptomave, jep këshilla në lidhje me ushqimin, shpjegon terapinë, etj.
Edhe pse nuk ka shërim, trajtimet ndihmojnë në zvogëlimin ose kontrollin e simptomave. Lloji i trajtimit varet nga ashpërsia e sëmundjes dhe pjesa e prekur e zorrës.
Terapia mund të përfshijë:

1. Trajtim me ilaçe

Më së shpeshti përdoren:

• kortikosteroidet,
• imunosupresantët,
• formula të lëngshme speciale, të pasura me lëndë ushqyese.

2. Ndërhyrje kirurgjikale

Rekomandohet nëse ilaçet nuk veprojnë, cilësia e jetës është dëmtuar ndjeshëm ose ka komplikime.
Ndërhyrja kirurgjikale më e shpeshtë është rezeksioni – heqja e pjesës së inflamuar të zorrëve dhe lidhja e pjesëve të shëndetshme.
Disa pacientë i nënshtrohen përkohësisht një ileostomie, me një qese stome, për të lejuar që zorrët të shërohen, pas së cilës ato rilidhen.

3 Këshilla për të jetuar më lehtë me sëmundjen e Crohn-it

1. Kujdesuni për shëndetin mendor

Diagnoza mund të jetë një barrë e rëndë. Është normale të ndieni ankth, trishtim ose pasiguri. Jepni vetes kohë për të përpunuar emocionet dhe kërkoni mbështetje kur keni nevojë.

2. Zbuloni se çfarë funksionon për ju

Çdo pacient është i ndryshëm. Disa vënë re se mënyra e të ushqyerit ose stresi ndikojnë në simptomat e tyre, të tjerë jo. Disa përfitojnë nga joga, meditimi, akupunktura ose probiotikët. Mbajtja e një ditari për simptomat mund t’ju ndihmojë të identifikoni shkaktarët e tyre.

3. Ndërtoni një rrjet për mbështetje

Shumë pacientë ngurrojnë të flasin për sëmundjen e tyre, por biseda me të afërmit e lehtëson situatën, kurse grupet mbështetëse me pacientë të prekur nga sëmundja e njëjtë janë një lehtësim i vërtetë për dilemat e panumërta që do të lindin.

The post Sëmundja e Crohn-it – simptomat, trajtimi dhe mënyrat për ta përballuar më lehtë appeared first on Аптеки PlusPharma.

Në kërkim të ushqimeve më të shëndetshme dhe për të zvogëluar sasinë e sheqerit, shumë njerëz po u drejtohen ëmbëlsuesve artificialë. Ato premtojnë një shije të ëmbël pa kalori, por a janë vërtet aq të padëmshme sa duken? Hulumtimet zbulojnë se përgjigjja nuk është aq e thjeshtë.

Çfarë janë ëmbëlsuesit artificialë?

Ëmbëlsuesit artificialë janë përbërje kimike që përdoren për të ëmbëlsuar ushqimet dhe pijet, të cilat nuk kanë pothuajse asnjë vlerë ushqyese. Edhe pse kanë shije të ngjashme me sheqerin, ato janë shumë herë më të ëmbla, kështu që sasia e nevojshme është aq e vogël saqë praktikisht nuk ofron asnjë kalori.

Si funksionojnë ëmbëlsuesit?

Gjuha jonë është e mbushur me papila të shumta që përmbajnë receptorë për shije të ndryshme. Kur një molekulë përshtatet në mënyrë të përsosur në një receptor, ajo dërgon një sinjal në tru, i cili e njeh shijen. Për shembull, molekulat e sheqerit lidhen me receptorin e ëmbël, duke i lejuar trurit të identifikojë atë shije.

Molekulat e ëmbëlsuesve artificialë janë mjaft të ngjashme me ato të sheqerit për t’u njohur nga receptorët e ëmbël, por në shumicën e rasteve janë shumë të ndryshme që trupi t’i zbërthejë. Prandaj, këta ëmbëlsues krijojnë një shije të ëmbël pa shtuar asnjë kalori shtesë.

Ekziston një numër i vogël ëmbëlsuesish që trupi mund t’i zbërthejë pjesërisht në kalori, por për shkak se përdoren në sasi shumë të vogla, ato praktikisht nuk shtojnë kalori.
Disa nga ëmbëlsuesit artificialë më të zakonshëm të miratuar janë: acesulfam-K, aspartam, sakarinë, sukralozë dhe sorbitol.

Ëmbëlsuesit artificialë janë të ndryshëm nga ëmbëlsuesit ushqyes, siç janë alkoolet e sheqerit (p.sh., sorbitoli), të cilët shtojnë karbohidrate dhe kalori, por nuk përmbajnë pothuajse asnjë vitaminë ose mineral.

A janë të sigurt ëmbëlsuesit artificialë?

Si rregull, të gjithë ëmbëlsuesit artificialë duhet t’i nënshtrohen kontrolleve të rrepta të sigurisë përpara se të miratohen për përdorim. Ligji rregullon saktësisht sasinë e lejuar dhe llojin e produkteve në të cilat mund të përdoren. Prandaj, të gjithë ëmbëlsuesit e miratuar konsiderohen alternativa të sigurta dhe të pranueshme të sheqerit.

Megjithatë, ato nuk janë të përshtatshme për të gjithë. Për shembull, njerëzit me fenilketonuri (PKU) – një çrregullim i rrallë trashëgues – duhet të shmangin aspartamin, sepse përmban fenilalaninë, një aminoacid që trupi i tyre nuk mund ta metabolizojë. Nëse një produkt përmban aspartam, ai duhet të deklarohet në etiketë – me fjalën aspartame ose me numrin e tij E E951.
Hulumtimet mbi ndikimin e ëmbëlsuesve artificialë në shëndet japin rezultate të përziera, me përfitime të shumta të mundshme, por edhe rreziqe.

Ëmbëlsuesit artificialë dhe oreksi

Të dhënat se si ëmbëlsuesit artificialë ndikojnë ndaj oreksit dhe peshës janë kontradiktore.

Disa studime treguan se ata mund të rrisin oreksin dhe të kontribuojnë në shtimine peshës trupore. Një teori është se ato nuk arrijnë të aktivizojnë rrugët e shpërblimit në tru që krijojnë ndjesinë e ngopjes pas ngrënies.

Gjithashtu, për shkak se kanë shije të ëmbël, por nuk përmbajnë kalori, ata mund ta ngatërrojnë trurin dhe të shkaktojnë ndjenja të zgjatura urie, madje edhe dëshirë për sheqer.
Në një studim, njerëzit që pinin më shumë se 21 pije diete në javë, kishin dyfish më shumë gjasa të shtonin në peshë në krahasim me ata që nuk konsumonin pije të tilla. Është interesant një studim i kryer me minj laboratorikë, i cili tregoi se shumica e tyre zgjodhën ëmbëlsuesin sakarinë mbi kokainën – duke treguar një rrezik potencial të varësisë.

Nga ana tjetër, studime të tjera kanë zbuluar se ëmbëlsuesit artificialë mund të ndihmojnë në reduktimin e oreksit dhe kontrollin e dëshirës për ushqim, veçanërisht kur përdoren si zëvendësues të sheqerit. Pjesëmarrësit në një studim deklaruan se ndiheshin më pak të uritur dhe konsumonin më pak kalori pasi zëvendësuan produktet e ëmbëlsuara me produkte diete.
Bazuar në këto rezultate, ëmbëlsuesit artificialë shoqërohen me peshë më të ulët trupore, përqindje më të ulët të yndyrës dhe një bel më të hollë.

Megjithatë, zgjedhja e produkteve dietike nuk do të çojë në humbje peshe nëse personi kompenson ndryshimin me ushqime të tjera me shumë kalori. Dhe meqenëse çdo trup reagon ndryshe, është e rëndësishme të gjendet ekuilibri personal.

Ëmbëlsuesit artificialë dhe shëndeti i zorrëve

Zorra e njeriut përmban deri në 1.000 lloje bakteresh, të njohura si mikrobiota e zorrëve, të cilat luajnë një rol kyç në tretje dhe shëndetin e përgjithshëm.
Hulumtimet tregojnë se përbërja e këtyre baktereve varet nga ushqimi – duke përfshirë edhe marrjen e ëmbëlsuesve artificialë. Disa studime tregojnë se ato mund të ndikojnë negativisht në ekuilibrin e baktereve të dobishme.

Në një studim, te minjtë që konsumuan sakarinë, u vunë re ndryshime në mikrobiomë dhe një rënie në numrin e baktereve të mira. Rezultate të ngjashme u morën edhe për sukralozën. Studime të tjera kanë zbuluar se njerëzit që përdorin rregullisht ëmbëlsues artificialë kanë një profil të ndryshëm të baktereve në zorrën e tyre për dallim nga ata që nuk i përdorin.
Megjithatë, disa studime sugjerojnë se këto efekte mund të shfaqen vetëm te një pjesë e njerëzve, kështu që nevojiten studime të mëtejshme.

Disa studime paralajmërojnë se disa ëmbëlsues ushqyes, të njohur si poliolë (sorbitol, ksilitol, eritritol), mund të kenë efekt laksativ nëse konsumohen në sasi të mëdha. Sipas ligjit, nëse poliolet përbëjnë më shumë se 10% të një produkti, ai duhet të shënohet në paketim.

Ëmbëlsuesit artificialë dhe kanceri

Sipas Cancer Research UK, nuk ka prova bindëse që ëmbëlsuesit artificialë shkaktojnë kancer.

Megjithatë, disa studime tregojnë se efekti varet nga sasia e konsumuar. Marrja e tepërt mund të ketë pasoja negative.

Në një studim, konsumimi ditor i pijeve dietike ishte i lidhur me një rrezik 36% më të lartë të sindromës metabolike – një gjendje që përfshin pesë faktorë rreziku (tension të lartë të gjakut, kolesterol të lartë dhe sheqer në gjak), i cili shoqërohet me një rrezik më të lartë për disa lloje të kancerit.

Ëmbëlsuesit artificialë dhe shëndeti oral

Dieta e pasur me sheqer është një faktor rreziku i njohur për prishjen e dhëmbëve. Zëvendësimi i sheqerit me ëmbëlsues artificialë mund të ketë një efekt pozitiv në shëndetin e dhëmbëve.
Sipas Colgate, ndryshe nga sheqeri, ëmbëlsuesit artificialë nuk janë kariogjenikë, gjegjësisht nuk kontribuojnë në prishjen e dhëmbëve. Disa studime madje sugjerojnë se ato mund të ndihmojnë në ruajtjen e ekuilibrit të vlerave të pH-së në gojë dhe në uljen e numrit të baktereve që sulmojnë smaltin.

Megjithatë, pijet dietike përmbajnë gjithashtu acide që mund të dëmtojnë smaltin, prandaj Harvard Medical School këshillon moderim – zëvendësimi i sheqerit me ëmbëlsues artificialë nuk do të thotë që pija bëhet e shëndetshme.

Ëmbëlsuesit artificialë dhe ushqimi

Edhe pse mund të ndihmojnë në uljen e marrjes së sheqerit, përdorimi i tepërt i ëmbëlsuesve mund të ndikojë në mënyrën se si e përjetojmë shijen.
Meqenëse janë jashtëzakonisht të ëmbla, ato mund t’i bëjnë ushqimet që janë të ëmbla nga vet natyra, siç janë frutat, të duken më pak tërheqëse, kurse perimet madje të pakëndshme për t’u ngrënë. Kjo, nga ana tjetër, mund të çojë në uljen e marrjes së vitaminave, mineraleve dhe fibrave, të cilat janë thelbësore për shëndetin e zemrës dhe parandalimin e diabetit.

Ëmbëlsuesit artificialë dhe diabeti

Qëllimi kryesor i ëmbëlsuesve artificialë është të reduktojnë marrjen e sheqerit, kështu që ato mund të jenë veçanërisht të dobishëm për njerëzit me diabet – duke ofruar ëmbëlsi pa ndryshime të papritur të niveleve të sheqerit në gjak.

Hulumtimet tregojnë se ato nuk ndikojnë në nivelet e glukozës ose insulinës, por moderimi është çelësi. Një studim zbuloi se konsumimi i përditshëm i pijeve dietike ishte i lidhur me një rrezik 67% më të lartë të diabetit të tipit 2 krahasuar me njerëzit që nuk i konsumojnë.

The post Ëmbëlsuesit artificialë appeared first on Аптеки PlusPharma.

Çdo ditë e injorojmë, por në fakt urina është një nga treguesit më të mirë për gjendjen e brendshme të trupit. Pa kontrolle të shtrenjta apo pajisje, pamja, ngjyra dhe aroma e saj mund të japin sinjale të hershme për sëmundje që ende nuk kanë simptoma. Nuk është rastësi që analiza e urinës është ndër testet laboratorike më të shpeshta – ajo zbulon shumë për funksionin e veshkave, mëlçisë, metabolizmit, hormoneve, madje edhe për nivelin e hidratimit.

Pse është e rëndësishme urina?

Veshkat filtrojnë gjakun dhe largojnë mbetjet, lëngjet e tepërta, kripërat dhe kimikatet përmes urinës. Çdo devijim nga përbërja apo pamja normale mund të tregojë:

• Probleme me veshkat
• Infeksione të traktit urinar
• Dehidrim
• Diabet
• Çrregullim hormonal
• Çrregullime metabolike

Ngjyra e urinës – tregues kryesor për një sërë gjendjesh

E verdhë e çelët (e tejdukshme) Organizëm i shëndetshëm dhe i hidratuar
E verdhë e errët / ngjyrë ari Dehidrim i lehtë – pini më shumë lëngje
Ngjyrë qelibari e errët Dehidrim serioz ose probleme me mëlçinë
Rozë / e kuqërremtë Hematuri e mundshme (gjak në urinë) – kontroll urgjent mjekësor
Kafe Sëmundje e mëlçisë ose degradim i muskujve
E bardhë si qumështi Infeksion, qelb, fosfate – mund të nënkuptojë infeksion të traktit urinar
E shkumëzuar Proteina në urinë – shenjë e mosfunksionimit të veshkave

Kini parasysh që disa ushqime (si panxhari i kuq ose boronicat), vitaminat apo ilaçet, mund të ndryshojnë përkohësisht ngjyrën e urinës.

Aroma dhe frekuenca e urinimit

• Aroma e fortë, e ëmbël mund të jetë shenjë e diabetit (për shkak të ketoneve)
• Aroma e amoniakut tregon dehidrim ose infeksion bakteror
• Urinimi i shpeshtë gjatë natës (nokturia) mund të tregojë diabet, prostatë të zmadhuar ose dështim të zemrës
• Djegia gjatë urinimit pothuajse gjithmonë tregon infeksion të traktit urinar

Analiza e urinës – çfarë tregon?

Testi i zakonshëm i urinës shqyrton:

• Ngjyrën dhe dendësinë
• Vlerën pH (aciditetin)
• Proteinat – normalisht nuk duhet të ketë
• Glukozën – tregues i mundshëm për diabet
• Ketonet – shenjë për uri apo ketoza diabetike
• Leukocitet dhe nitritet – infeksione
• Eritrocitet (gjak) – traumë, gurë, tumore
• Bilirubina dhe urobilinogjeni – çrregullime të mëlçisë

Për analizë më të thelluar, pacientët udhëzohen në ekzaminim mikroskopik: qeliza, baktere, kristale (gurë), cilindra (dëmtime të veshkave).

Kur duhet të reagoni?

Nëse vëreni ndonjë nga simptomat e mëposhtme, qoftë edhe vetëm njërën, bëni një analizë laboratorike dhe vizitoni mjekun:

Gjak në urinë (hematuria)
Mund të jetë shenjë e infeksionit, gurëve, cistitit ose diçka më serioze si tumor.
Urinë me shkumë ose flluska
Prania e proteinave që mund të tregojë mosfunksionim të veshkave.
Aromë e fortë dhe e pazakontë që zgjat më shumë se disa ditë
Sidomos nëse është si amoniak, peshk ose fruta (diabet).
Djegie, dhimbje ose urinim i shpeshtë
Simptomë e zakonshme e infeksionit urinar, veçanërisht te femrat.
Urinë me ngjyrë të errët, kafe ose portokalli
Mund të jetë shenjë për probleme me mëlçinë, dehidrim ose dëmtime muskulore.

Si të ruani shëndetin e urinës dhe të veshkave?

Pini ujë mjaftueshëm – 1.5 deri në 2 litra në ditë, sipas nevojave.
Kufizoni marrjen e kripës – kripa ngarkon filtrin e veshkave.
Shmangni pijet e ëmbëlsuara – rrisin rrezikun për gurë në veshka.
Bëni aktivitet fizik – sporti përmirëson metabolizmin dhe funksionin e veshkave.
Hani ushqime të pasura me antioksidantë – brokoli, boronica, shalqi.

Këshilla që do t’ju japë çdo nefrolog!

Mos injoroni simptomat, trupi juaj po ju flet përmes tyre – është e rëndësishme ta dëgjoni në kohë.
Mos u mjekoni vetë me analgjetikë për më shumë se 3-5 ditë. Ilaçet si ibuprofeni, diklofenaku dhe disa antibiotikë mund të dëmtojnë funksionin e veshkave me përdorim të rregullt.
Mos pini shumë lëngje “me zor”. Sasia e tepërt e ujit, sidomos te njerëzit me funksion të dëmtuar të veshkave, mund të shkaktojë çrregullime elektrolitike dhe helmim me natrium.
Mos përdorni çajra “detoks” dhe suplemente pa rekomandim të mjekut. Disa bimë (si Aristolochia) janë nefrotoksike dhe mund të shkaktojnë dëmtime të përhershme.

Dhimbje që nuk harrohet: Çfarë do të thotë kur ka gurë në urinë?

Një nga problemet e shpeshta me sistemin urinar, që shpesh jep shenja përmes urinës, është guri në veshkë ose siç njihet në mjekësi, nefrolitiaza.
Çfarë janë gurët në veshka?
Ato janë depozita të forta minerale që formohen kur urina është e tejmbushur me kristale: kalcium, oksalate, fosfate dhe substanca të tjera. Në vend që të eliminohen, ato grumbullohen dhe krijojnë gurë nga disa milimetra deri në disa centimetra.

Si krijohen?

Shkaqet më të zakonshme:

• Pirja e pamjaftueshme e ujit
• Konsumim i tepërt i kripës, mishit dhe ushqimeve me oksalate (si spinaqi, arrat, çokollata)
• Predispozitë gjenetike
• Disa suplemente dhe ilaçe (p.sh., marrje e tepërt e vitaminës D, kalciumit, diuretikëve)
• Infeksione kronike ose sëmundje të veshkave

Simptomat

Ndërsa guri rri në qetësi, nuk ka simptoma. Por, kur lëviz, shkakton:

• Dhimbje intensive në pjesën e mesit, që mund të përhapet drejt ijëve.
• Të përziera dhe të vjella.
• Gjak në urinë (hematuri) – urina bëhet rozë, e kuqe ose kafe.
• Djegie gjatë urinimit, shpesh nëse ka infeksion.
• Bllokim i rrjedhjes së urinës – situatë urgjente.

Diagnoza

Analiza e urinës – tregon gjak mikroskopik, kristale, vlerën pH
EHO (ultratinguj) ose CT-skaner – zbulon vendndodhjen e saktë dhe madhësinë e gurit
Teste laboratorike – për vlerësimin e kalciumit, oksalatit dhe parametrave të tjera në gjak dhe urinë

The post Çfarë na tregon urina për shëndetin? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Mungesa e gjumit nuk duket e rrezikshme – derisa t’i ndieni pasojat si humor i keq, tension i lartë dhe plakje e përshpejtuar e trurit

Me siguri e dini se duhet të flini 7 deri në 9 orë çdo natë. Por, sa shpesh e bëni këtë në të vërtetë? Nëse përgjigjja juaj është: “Unë funksionoj shumë mirë me 6 orë”, ky artikull është pikërisht për ju! Studime të shumta tregojnë se të flesh më pak se 7 orë, veçanërisht më pak se 6, mund të ndikojë seriozisht në trupin dhe mendjen tuaj, edhe nëse gjithçka ju duket mirë.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, 1 në 3 persona të rritur vuan nga mungesa kronike e gjumit. Kurse sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, deri në 40% e amerikanëve vazhdimisht flenë më pak se sa rekomandohet.

Edhe pse kultura jonë i jep përparësi produktivitetit mbi gjumin, kjo nuk është e shëndetshme, kurse në planin afatgjatë bëhet edhe kundërproduktive.

Çfarë do të thotë gjumë i mjaftueshëm?

Nuk ekziston një numër magjik që vlen për të gjithë, por mesatarja është e qartë – rreth 7 deri në 8 orë gjatë natës. Sipas Dr. Anita Naik, pulmonologe dhe specialiste e mjekësisë së gjumit: “Gjumë i mjaftueshëm është ai që ju mundëson të jeni zgjuar dhe funksionalë, pa pasur nevojë për kafe ose një sy gjumë pasdite”.
Disa njerëz me të vërtetë funksionojnë vetëm me 6 orë gjumë, por ata janë përjashtim, jo ​​rregull. Shumica prej nesh, pa gjumë të mjaftueshëm, hyjmë në një cikël lodhjeje, imuniteti të dobët dhe humori të keq.

Nga ana tjetër, nuk është me rëndësi vetëm kohëzgjatja totale e gjumit, por edhe cilësia e tij, duke përfshirë edhe sa shpesh zgjoheni gjatë natës.
Nëse zgjoheni të freskët, aktivë dhe nuk keni nevojë të pini më shumë kafe ose të flini pak pasdite, atëherë me shumë mundësi po flini mjaftueshëm.
Ekzistojnë gjithashtu edhe mjete për matje, siç është Shkalla e Gjumit Epworth, e cila përmes disa pyetjeve (shikoni më poshtë) tregon nëse vuani nga përgjumja gjatë ditës.

Çfarë ndodh kur flini 6 orë ose më pak?

Në fillim nuk do të ndjeni ndonjë efekt dramatik (nuk do të flini në punë ose në autobus), kështu që mund të mendoni se po ia dilni mirë me më pak gjumë.
Por, sipas Fondacionit Kombëtar të Gjumit, me kalimin e kohës, mund të bëheni më nervozë, të ndieni ankth madje edhe depresion.
Përqendrimi juaj mund të reduktohet, kurse gjykimi dhe shpejtësia e reagimit të përkeqësohen. Kjo sjell rrezik për aksidente rrugore ose rezultate të dobëta në punë, thotë Dr. Anita Naik. Gjithashtu mund të filloni të bëheni të varur nga stimuluesit, si kafeina, për të qëndruar zgjuar.
Nëse gjumi juaj reduktohet nën gjashtë orë, shëndeti juaj mund të përkeqësohet.

Një studim i vitit 2023 i botuar në “The Lancet” zbuloi se më pak se gjashtë orë gjumë, i kombinuar me aktivitet fizik intensiv, mund të çojë në rënie më të shpejtë të aftësive njohëse – një rrezik më të lartë për demencë – në krahasim me ata që janë më pak aktivë, por gjithashtu flenë pak.
Gjumi është thelbësor për rikuperimin e trupit. Pa të, nivelet e testosteronit mund të bien (ai ripërtërihet gjatë natës), të rritet tensioni i gjakut dhe rreziku i sëmundjeve kardiovaskulare, thotë Dr. Naik.

Me kalimin e kohës, mungesa kronike e gjumit mund të ngadalësojë metabolizmin, të sjellë rritjen e peshës së trupit dhe të dobësojë funksionin imunitar, sipas Institutit Kombëtar të Zemrës, Mushkërive dhe Gjakut (NHLBI).

Si të krijoni dhe të ruani zakone të mira gjumi?

Nëse flini rregullisht vetëm gjashtë orë, nuk është e vështirë të organizoheni dhe të rrisni gjumin tuaj edhe për një orë.
Ja disa këshilla:

• Bini të flini dhe zgjohuni në të njëjtën orë çdo ditë, përfshirë edhe fundjavat
• Shmangni dremitjet e pasdites
• Fikni televizorin dhe telefonin të paktën një orë para gjumit
• Mos hani ose pini alkool ose kafeinë para gjumit
• Flini në një dhomë të errët dhe të freskët
• Bëni ushtrimet të paktën dy orë para gjumit nëse stërviteni natën
  Shmangni “maratonat e natës” duke u ulur para televizorit ose kompjuterit. Edhe pse ndoshta mund të mendoni se do të arrini më shumë duke qëndruar zgjuar gjithë natën, në fakt kjo do t’ju kushtojë shumë. Vetëm një natë pa gjumë mund të sjellë pasoja serioze si: të folur të paqartë, probleme me shikimin dhe dëgjimin, dridhje dhe koordinim të dobët, sipas Klinikës së Cleveland-it.

Kur duhet të kërkoni ndihmë?

Nëse keni probleme kronike me gjumin, zgjoheni shpesh natën ose ndiheni të lodhur edhe pas 8 orësh gjumë, konsultohuni me mjekun tuaj amë. Mund të keni një çrregullim të gjumit i cili mund të diagnostikohet.

Mjeku do të shqyrtojë shëndetin dhe historinë tuaj të gjumit, do të kontrollojë nëse keni zakone si gërhitja ose zgjimi me dhimbje koke, do të përcaktojë nëse ka një shkak themelor shëndetësor për këtë dhe mund t’ju rekomandojë një specialist.
Gjumi nuk është luks – është një nevojë themelore biologjike. Pa të, as energjia juaj, as hormonet, as truri, as zemra juaj nuk funksionojnë siç duhet. Prandaj, që sonte, fikni telefonin, mbyllni perdet dhe kushtoni 8 orë atij për të cilin trupi juaj ka më shumë nevojë: pushim cilësor.

The post 6 orë gjumë nuk janë të mjaftueshme! appeared first on Аптеки PlusPharma.

Si komb qëndrojmë ulur shumë, apo jo?! Ulemi në punë, ulemi para televizorit, na pëlqen shumë të rrimë ulur gjatë në kafe, të ulemi në kolltukun tonë të preferuar me një libër të mirë ose me telefonin, madje ulemi edhe kur gatuajmë – veçanërisht nëse nuk na mbajnë këmbët.

Por, qëndrimi ulur për një kohë të gjatë, edhe kur duket i padëmshëm, mund të sjellë pasoja të rënda për shëndetin e venave tona. Një prej tyre është tromboza e venave të thella (DVT) – një gjendje që shpesh vjen pa paralajmërim, por që mund të jetë kërcënuese për jetën.

Çfarë paraqet saktësisht tromboza e venave të thella?

DVT është një gjendje në të cilën formohet një mpiksje gjaku (tromb) në venat e thella, zakonisht në këmbë. Kur gjaku nuk qarkullon mjaftueshëm – siç ndodh gjatë të ndenjurit ulur ose pushimit për një kohë të gjatë – gjasat janë më të mëdha për koagulim jonormal të gjakut. Kjo mpiksje mund të bllokojë rrjedhën normale të gjakut dhe të shkaktojë dhimbje, ënjtje dhe inflamacion. Komplikacioni më serioz është nëse mpiksja shkëputet dhe shkon deri te mushkëritë – një gjendje e njohur si emboli pulmonare, e cila kërkon kujdes urgjent mjekësor.

Çfarë mund të shkaktojë tromboza e venave të thella?

Tromboza e venave të thella mund të shfaqet si rezultat i faktorëve të ndryshëm që dëmtojnë shtresën e brendshme të venave. Çdo dëmtim i kësaj shtrese, qoftë për shkak të intervenimit kirurgjik, lëndimit ose si përgjigje e sistemit imunitar, mund të shkaktojë formimin e mpiksjes.
Për më tepër, kur gjaku është i trashë ose kur qarkullon shumë ngadalë, ai bëhet i prirur ndaj mpiksjes. Kjo është veçanërisht e rrezikshme kur ndodh në një venë që tashmë është e dëmtuar. Tromboza mund të ndikohet edhe nga faktorët gjenetikë, ndryshimet hormonale ose qëndrimi i gjatë ulur në një pozicion.

Kush është i rrezikuar?

Jeni në grupin e rrezikut nëse:

• Qëndroni ulur për një kotë të gjatë pa lëvizur, siç është rasti me punonjësit e zyrës ose ata që kalojnë shumë kohë pas timonit ose para televizorit.
• Udhëtoni shpesh me aeroplan ose tren.
• Jeni mbi 60 vjeç.
• Jeni mbipeshë, keni hipertension ose probleme të tjera shëndetësore.
• Personat që kanë kancer, të cilët janë të prirur për pushim të zgjatur në shtrat për shkak të sëmundjes ose operacionit.
• Duhanpirësit.

Si dallohet kjo gjendje?

Simptomat fillestare mund të shfaqen shumë ngadalë dhe të anashkalohen lehtësisht:

• Dhimbje ose ndjeshmëri në këmbë, më shpesh te pulpa.
• Ënjtje ose ndjeshmëri në lëkurë.
• Ngrohtësi dhe skuqje në vendin ku është prezente mpiksja.
• Ndjenjë e rëndesës në këmbë.

Simptomat nuk shfaqen në të gjitha rastet, prandaj është e rëndësishme t’i kushtohet vëmendje të gjitha ndryshimeve në qarkullimin e gjakut.

Si të mbroheni?

Lëvizje të rregullta: Edhe pse mund të mos jeni më në gjendje të vraponi, shëtitjet e shkurtra ose ushtrimet e thjeshta të këmbëve ndihmojnë në ruajtjen e qarkullimit të mirë.
Çorape kompresive: Këto çorape stimulojnë qarkullimin dhe parandalojnë formimin e mpiksjes së gjakut. Janë veçanërisht të dobishme kur qëndroni ulur për periudha të gjata kohore.
Shumë ujë: Hidratimi është i rëndësishëm për qarkullimin e gjakut dhe ndihmon në parandalimin e mpiksjes.
Kontrolli i peshës: Pesha e shëndetshme zvogëlon gjasat për trombozë.
Ushtrime të rregullta: Madje edhe në punë, është e rëndësishme të ngriheni dhe të lëvizni çdo 1-2 orë.

Në cilat raste duhet të vizitoni mjekun?

Në rastin e simptomave të mëposhtme, vonesa e konsultimit me mjekun mund të ketë pasoja të rënda:

• Dhimbje ose ënjtje në njërën këmbë.
• Dhimbje të forta gjatë ecjes ose qëndrimit në këmbë.
• Ndjenjë e lodhjes dhe dobësisë, menjëherë pas uljes.
• Frymëmarrje të shkurtra ose dhimbje gjoksi (mund të ndodhë nëse tromboza kalon në emboli pulmonare).

Po sikur tromboza të jetë shfaqur tashmë?

Diagnoza zakonisht vendoset me ultratinguj të venave, kurse trajtimi përfshin:

Barna antikoagulante – hollojnë gjakun dhe ndihmojnë në parandalimin e zgjerimit të mpiksjes. Ato mund të pihen ose të merren në formë injeksioni. Antikoagulantët nuk kanë aftësinë të shpërbëjnë mpiksjen (trombin), por ata parandalojnë formimin e mpiksjeve të tjera dhe i japin trupit kohë për të shpërbërë vetë ato që tashmë ekzistojnë.
Trajtimi i trombozës së venave të thella me trombolitikë përfshin barna që kanë aftësinë të shpërbëjnë mpiksjen. Këto barna mund të shkaktojnë gjakderdhje serioze, prandaj përdoren vetëm në situata emergjente. Trombolitikët merren në mënyrë intravenoze dhe ekskluzivisht vetëm në kushte spitalore, ku pacienti mund të jetë nën mbikëqyrjen e vazhdueshme mjekësore.
Në disa raste, nëse mpiksja përhapet, ndërhyrja kirurgjike mund të jetë e nevojshme.

Efektet anësore të barnave për trajtimin e trombozës së venave të thella

Antikoagulantët, barnat që hollojnë gjakun, i bëjnë pacientët të ndjeshëm ndaj mavijosjeve dhe gjakderdhjeve më të shpeshta. Gjakderdhja e brendshme mund të jetë shumë serioze, kështu që kur përdorni antikoagulantë, është e rëndësishme që mjeku të sigurohet se gjaku juaj nuk është shumë i holluar. Disa nga antikoagulantët e rinj nuk kërkojnë mbikëqyrje të vazhdueshme mjekësore lidhur me efektin të tyre në hollimin e gjakut.
Shenjat paralajmëruese të gjakderdhjes së brendshme
Gjakderdhja e brendshme në stomak mund të dallohet nga dhimbjet e forta, të vjellat në formën e kokrrave kafe ose lëngut të kuq të ndezur. Nëse gjakderdhja ndodh në tru, mund të shkaktojë një dhimbje koke të fortë ose simptoma të goditjes në tru, të tilla si lëvizje të panatyrshme, shikim të paqartë dhe konfuzion.

Mos e nënvlerësoni rrezikun e heshtur!

Tromboza e venave të thella është një sëmundje e lidhur ngushtë me stilin e jetesës moderne – qëndrimi i vazhdueshëm ulur dhe mungesa e aktivitetit fizik rrisin gjasat për shfaqjen e saj. Prandaj, është e rëndësishme t’i kushtoni vëmendje ndryshimeve të vogla në stilin tuaj të jetesës, që megjithëse mund të duken të parëndësishme, ato mund të kenë një ndikim të madh në shëndetin tuaj. Nëse jeni më në moshë dhe nuk ndiheni mirë, është më mirë të konsultoheni me një mjek për të shmangur pasoja serioze.

Ushtrime për të stimuluar qarkullimin gjatë kohës që jeni në punë

Ndërsa qëndroni ulur në karrigen tuaj, filloni të ngrini dhe ulni njërën këmbë, pastaj tjetrën, sikur të jeni duke marshuar me këmbët tuaja nën tavolinë. Kjo do të përmirësojë qarkullimin.
Qëndroni në këmbë dhe bëni disa rrathë me kyçet e këmbëve (djathtas dhe majtas).
Ngrihuni nga karrigia juaj çdo orë dhe bëni një shëtitje të shkurtër nëpër zyrë ose në shtëpi. Këto pushime të shkurtra do të nxisin rrjedhjen e gjakut dhe do të parandalojnë mpiksjen e tij.

Tromboza e venave të thella gjatë shtatzënisë

Gratë gjatë periudhës së shtatzënisë janë më të ndjeshme ndaj trombozës së venave të thella dhe gjithashtu 4 deri në 6 javë pas lindjes. Kjo është si rezultat i niveleve më të larta të estrogjenit, gjë që e bën gjakun më të ndjeshëm ndaj mpiksjes. Për më tepër, presioni nga mitra e zgjeruar mund të ngadalësojë rrjedhën e gjakut në vena. Në disa raste, disa çrregullime të gjakut mund të rrisin më tej rrezikun e zhvillimit të trombozës.

Tromboza e venave të thella dhe udhëtimet e gjata

Udhëtimi në vende të reja dhe të largëta mund të jetë shumë emocionues, por jo edhe e ndenjura ulur në të njëjtën karrige gjatë një fluturimi të gjatë ndërkombëtar. Hulumtimet shkencore konfirmojnë se fluturimet që zgjasin më shumë se 4 orë rrisin rrezikun e zhvillimit të trombozës së venave të thella. Ky rrezik nuk vlen vetëm për fluturimet ajrore, por edhe për udhëtimet me makinë, autobus ose tren. Qëndrimi ulur për periudha të gjata pa lëvizur ngadalëson qarkullimin e gjakut dhe rrit mundësinë e formimit të mpiksjes së gjakut.

Çfarë është embolia pulmonare?

Embolia pulmonare ndodh kur një mpiksje shkëputet dhe shkon në mushkëri, ku mund të bllokojë një arterie që furnizon mushkëritë me gjak. Kjo mund të jetë fatale nëse nuk trajtohet në kohë. Simptomat përfshijnë dhimbje të forta gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, rrahje të shpejta ose të parregullta të zemrës dhe kollitje me gjak.

The post Tromboza e venave të thella appeared first on Аптеки PlusPharma.

Kolla e madhe, e njohur edhe si pertusis ose kolla e mirë, është një infeksion i frymëmarrjes shumë ngjitës që akoma paraqet një kërcënim, veçanërisht për foshnjat dhe fëmijët e vegjël. Edhe pse shumica mendojnë se kjo sëmundje i përket së shkuarës për shkak të vaksinave, pertusis ende qarkullon dhe numri i rasteve rritet periodikisht, madje edhe në vendet me shkallë të lartë vaksinimi.

Sëmundja është e njohur për serinë e saj karakteristike të kollitjeve të shpejta dhe të forta, të cilat shpesh gjatë frymëmarrjes përfundojnë me një tingull të veçantë të ngjashëm me tingullin e gomarit.

Te foshnjat, pertusis mund të shkaktojë komplikime të rrezikshme, të tilla si ndërprerja e frymëmarrjes, pneumoni dhe pasoja të rënda neurologjike.
Por, sa i zakonshëm është pertusis sot, si ta dallojmë në kohë dhe çfarë mund të bëjmë për t’u mbrojtur? Në këtë artikull, do t’u përgjigjemi pyetjeve më të rëndësishme në lidhje me këtë sëmundje.

Çfarë është pertusis dhe çka e shkakton këtë sëmundje?

Kolla e mirë (pertusis) është një sëmundje akute dhe ngjitëse e frymëmarrjes, e cila karakterizohet nga sulmet e kollitjes dhe shkaktohet nga bakteri Bordetella pertussis.

Si përhapet pertusis?

Pertusis transmetohet përmes ajrit me anë të pikave infektive (aero-pikat) dhe është shumë ngjitës. Bakteret transmetohen përmes pikave, përmes pështymës dhe aerosoleve që një i sëmurë i nxjerr jashtë kur kollitet dhe teshtin. Shkalla e infeksionit është shumë e lartë, rreth 80%.

Sa kohë nevojitet që të shfaqen simptomat pas ekspozimit ndaj baktereve?

Periudha e inkubacionit të pertusis është zakonisht 7 deri në 10 ditë, me një interval prej 4 deri në 21 ditë.

Cilat janë simptomat e pertusisit?

Pertusis zhvillohet në tri faza:

FAZA E PARË: Zgjat 1-2 javë dhe përfshin rrjedhje hundësh, teshtitje, temperaturë të ulët dhe kollë të lehtë (të ngjashme me një ftohje të zakonshme).

FAZA E DYTË: Zakonisht zgjat 1-6 javë, por mund të zgjasë edhe deri në 10 javë. Simptoma kryesore është një seri kollitjesh të shpejta dhe intensive, të cilat mund të përfundojnë me një përpjekje të gjatë për të marrë frymë të shoqëruar nga një tingull i lartë të ngjashëm me tingullin e gomarit (prandaj në gjuhën popullore njihet edhe si “kolla e gomarit”). Te foshnjat dhe fëmijët e vegjël, sulmet e kollitjes mund të shkaktojnë mavijosje të lëkurës, të vjella dhe shqetësime serioze.

FAZA E TRETË: Zakonisht zgjat 2-6 javë, por mund të zgjasë edhe disa muaj. Megjithëse kolla zhduket pas 2-3 javësh, paroksizmat mund të përsëriten gjatë një infeksioni të ardhshëm të frymëmarrjes.

Sëmundja është më e lehtë tek adoleshentët dhe të rriturit, por ata ende mund ta transmetojnë atë te të tjerët, veçanërisht te foshnjat e pavaksinuara ose të pavaksinuara mjaftueshëm.

Sa serioz është pertusis?

Pertusis mund të jetë një sëmundje shumë e rëndë, veçanërisht për foshnjat. Fëmijët më të vegjël se 6 muajsh janë më të rrezikuar ndaj komplikimeve, shtrimit në spital dhe vdekjes. Vështirësitë në frymëmarrje të shkaktuara nga kjo sëmundje mund të jenë shumë stresuese si për pacientin ashtu edhe për familjen e tyre.

Edhe pse të rriturit kanë më pak gjasa të zhvillojnë një formë të rëndë të sëmundjes, ata shpesh bëjnë vizita të shumta te mjeku dhe mungojnë në punë, veçanërisht kur kolla vazhdon për një kohë të gjatë pa u diagnostikuar pertusis. Përveç kësaj, të rriturit pa e ditur mund ta transmetojnë infeksionin te foshnjat me të cilat janë në kontakt të ngushtë.

Cilat janë ndërlikimet e mundshme nga pertusis?

Pacientët e rinj kanë një rrezik më të lartë të ndërlikimeve sesa pacientët e moshuar.
Ndërlikimi më i zakonshëm është infeksioni bakteror sekondar, i cili është shkaku kryesor i rasteve të vdekjes nga pertusis.
Pneumonia shfaqet te 1 deri 20 raste, kurse te foshnjat më të vogla se 6 muajsh kjo përqindje është edhe më e lartë.
Foshnjat kanë gjithashtu rrezik më të lartë nga ndërlikimet neurologjike, të tilla si sulme dhe ënjtje të trurit, ndoshta për shkak të mungesës së oksigjenit.
Ndërlikimet e tjera përfshijnë: inflamacionin e veshit, humbjen e oreksit dhe dehidratimin.

Te personat e rritur, ndërlikimet mund të përfshijnë:

Pneumoni (deri në 5% të rasteve).
Brinjë të thyera nga kollitja intensive (deri në 4% të rasteve).
Humbjen e vetëdijes, urinim i pakontrolluar, hernie, anginë dhe humbje peshe.

Si mund ta di nëse fëmija im ka pertusis?

Diagnoza e pertusis më së shpeshti bëhet në bazë të simptomave dhe ekzaminimit fizik. Për më tepër, testimi laboratorik mund të bëhet duke marrë një mostër nga fyti ose hunda.

A ka një kurë për pertusis?

Antibiotikët përdoren në trajtimin e pertusisit.

Sa kohë është ngjitës një person me pertusis?

Personat me pertusis janë më ngjitës në fazën e parë dhe në dy javët e para nga shfaqja e kollës (afërsisht 21 ditë).

Sa i zakonshëm është pertusis në Maqedoni?

Në vitin 2024, deri më 15 shkurt, Instituti i Shëndetit Publik të Republikës së Maqedonisë së Veriut ka regjistruar gjithsej 39 raste të kollës së mirë (pertusis), që paraqet një incidencë prej 2,1 në 100.000 banorë. Kjo është një rritje e ndjeshme krahasuar me periudhën paraardhëse pesëvjeçare (2019–2022), kur u raportuan gjithsej 9 raste. Numri më i madh i rasteve është shënuar në Shkup (84,6%), ndërsa grupmosha më e prekur janë fëmijët nën 1 vjeç.

A mund të infektoheni me pertusis më shumë se një herë?

Riinfeksioni është i rrallë, por i mundshëm. Pas infeksionit natyral, imuniteti mund të dobësohet pas 7 vjetësh, kurse riinfeksioni shpesh fillon me një kollë të zgjatur në vend të simptomave tipike të pertusisit.

Vaksinimi

Mënyra më e mirë për të parandaluar pertusis është vaksinimi.

Vaksinimi kundër pertusis në Republikën e Maqedonisë së Veriut kryhet me vaksina të kombinuara:
– Hexaxim (DTaP-IPV-Hib-HepB)
– Pentaxim (DTaP-IPV-Hib)
– Tetraxim (DTaP-IPV)

Seria e vaksinimit primar kryhet me tri doza të vaksinës së kombinuar (Hexaxim ose Pentaxim). Sipas Kalendarit të imunizimit, doza e parë e vaksinës u jepet fëmijëve në moshën dy muajshe, doza e dytë në moshën 4 muajshe dhe doza e tretë në moshën 6 muajshe.
Rivaksinimi i parë kryhet një vit pas përfundimit të vaksinimit primar, me dhënien e një doze Pentaxim në moshën 18 muajshe. Rivaksinimi i dytë jepet në klasën e dytë, pra në moshën 7 vjeçare, me dhënien e një doze të vaksinës së kombinuar Tetraxim.
Vaksina kundër “kollës së mirë” në moshën e rekomanduar për foshnjat redukton rrezikun e një forme serioze të sëmundjes.
Për më tepër, të rriturit, veçanërisht ata që janë në kontakt me të porsalindurit, duhet të konsiderojnë rivaksinimin, kurse në vendet më të zhvilluara të botës vaksinohen edhe gratë shtatzëna.
Pertusis mbetet një kërcënim serioz për shëndetin publik. Duke rritur ndërgjegjësimin, vaksinimin e rregullt dhe diagnostikimin në kohë, përhapja e saj në popullatë mund të reduktohet ndjeshëm.

Masat e mbetura parandaluese hyjnë në grupin e masave të përgjithshme parandaluese që praktikohen për të gjitha sëmundjet e rrugëve të frymëmarrjes.

Sa efektive është vaksina kundër pertusis?

Pas përfundimit të serisë primare të vaksinave DTaP ose Td/Tdap, rreth 95% e njerëzve zhvillojnë nivele mbrojtëse të antitrupave kundër difterisë dhe 100% kundër tetanosit.
Mbrojtja nga pertusisi pas vaksinimit është rreth 80-85%, por fillon të ulet pas një viti, prandaj rekomandohen doza shtesë.

Cilat janë efektet anësore të vaksinës?

Efektet anësore të zakonshme përfshijnë dhimbje, skuqje dhe ënjtje në vendin e vaksinës, si dhe temperaturë të lehtë.

A mund ta shkaktojë vaksina sëmundjen?

Jo!

The post Pertusis appeared first on Аптеки PlusPharma.

Në dekadën e fundit, shkenca po zbulon një marrëdhënie magjepsëse dhe komplekse midis mikrobiomës së zorrëve dhe shëndetit të gjithë trupit. Mikrobioma – miliarda mikroorganizma që jetojnë në zorrët tona – ka një ndikim të madh ndaj metabolizmit, imunitetit dhe madje edhe gjendjes psikologjike. Kur mikrobioma është e ekuilibruar, trupi funksionon në mënyrë optimale. Por, çfarë ndodh kur vjen deri te çekuilibri?

Mikrobioma nuk është vetëm një ndihmëse e sistemit të tretjes – është një pikë qendrore për shëndetin e të gjithë organizmit. Kuptimi i marrëdhënies midis mikrobiomës dhe sëmundjeve kronike hap mundësi të reja për parandalim dhe trajtim, të cilat jo vetëm që do të përmirësojnë jetën e individëve, por gjithashtu do të ndihmojnë në reduktimin e sëmundjeve.

Çfarë është mikrobioma dhe pse është e rëndësishme?

Mikrobioma e zorrëve është një ekosistem i përbërë nga baktere, viruse, kërpudha dhe mikroorganizma të tjerë që jetojnë në traktin tretës. Këta mikroorganizma luajnë një rol jetik në:

• Tretjen e ushqimit dhe përthithjen e lëndëve ushqyese.
• Prodhimin e vitaminave esenciale, si vitaminat B dhe vitamina K.
• Rregullimin e sistemit imunitar – më shumë se 70% e sistemit imunitar gjendet në zorrë, ku mikrobioma luan një rol thelbësor. Bakteret e dobishme i trajnojnë qelizat imune të dallojnë mikun nga armiku, duke parandaluar reagimet e tepruara ose autoimune.
• Mbrojtja nga patogjenët, nëpërmjet krijimit të një sistemi të shëndetshëm mbrojtës. Mikrobet e zorrëve prodhojnë acide yndyrore me zinxhir të shkurtër (SCFAs) si butirati, propionati dhe acetati, të cilat kanë veti anti-inflamatore dhe forcojnë funksionin e barrierës së zorrëve.
• Kontrolli i inflamacionit

Mikrobioma e zorrëve ndikon në nivelin e inflamacionit në trup. Çekuilibri në mikrobiomë mund të shkaktojë rritje të niveleve të molekulave inflamatore, që mund të përkeqësojë zhvillimin e sëmundjeve kronike si artriti, diabeti dhe sëmundjet e zemrës.

• Ruajtja e funksionit të trurit, falë lidhjes midis zorrëve dhe trurit.
  Disbioza: Kur mikrobioma është e çrregulluar!
  Çekuilibri në mikrobiomë – disbioza – mund të shkaktohet nga:
• Ushqimi jo i mirë i pasur me sheqerna dhe yndyra.
• Përdorimi i tepërt i antibiotikëve ose barnave të tjera.
• Stresi kronik.
• Mungesa e aktivitetit fizik.
• Infeksionet ose sëmundjet.
  Disbioza dobëson sistemin tretës, mundëson përhapjen e baktereve të dëmshme dhe shkakton inflamacion në të gjithë trupin.

Mikrobioma dhe sëmundjet autoimmune

Sëmundjet autoimune si lupusi, artriti reumatoid, skleroza e shumëfishtë dhe tiroiditi i Hashimotos karakterizohen me sistem imunitar që sulmon indet e shëndetshme. Cili është roli i mikrobiomës?

1. Inflamacioni si iniciator: Disbioza shkakton inflamacion kronik që mund të shkaktojë reaksione autoimune.
2. Sindroma përshkueshmërisë së zorrëve: Çekuilibri në mikrobiomë mund të shkaktojë rritjen e përshkueshmërisë së barrierës së zorrëve, duke lejuar toksinat dhe patogjenët të hyjnë në qarkullimin e gjakut. Kjo aktivizon qelizat imune dhe zmadhon reaksionet autoimune.
3. Çekuilibrimi i baktereve të dobishme: Disa baktere të mira, si Lactobacillus dhe Bifidobacterium, reduktohen, duke përkeqësuar më tej përgjigjen imune.

Mikrobioma dhe çrregullimet metabolike

Çekuilibrimi i mikrobiomës është i lidhur fort me sëmundje të tilla si diabeti i tipit 2, obeziteti dhe sindroma metabolike. Ja se si:
1. Rezistenca ndaj insulinës: Disa baktere të dëmshme prodhojnë toksina që ndikojnë në aftësinë e qelizave për të reaguar ndaj insulinës.
2. Përthithja e yndyrave: Disbioza mund të rrisë përthithjen e kalorive dhe yndyrave nga ushqimi.
3. Inflamacioni: Inflamacioni kronik i shkaktuar nga disbioza është një nga faktorët kryesorë për zhvillimin e sindromës metabolike.
Hulumtimet tregojnë se përmirësimi i mikrobiomës përmes rritjes së marrjes së probiotikëve, prebiotikëve dhe ushqimeve të fermentuara mund të ndihmojë në rregullimin e sheqerit në gjak dhe peshës trupore.

Zorrët dhe truri janë të lidhur ngushtë përmes një sistemi që quajtur boshti zorrë-tru, i cili në fakt është një rrjet neuronesh të lidhura mes vete. Prandaj, kur mikrobioma është e çekuilibruar mund të shkaktojë:

1. Ankth dhe depresion: Bakteret e dëmshme prodhojnë toksina të cilat ndikojnë në sistemin nervor dhe reduktojnë prodhimin e serotoninës – hormonit të lumturisë.
2. Funksioni njohës: Disbioza shoqërohet me mjegullën e trurit dhe vështirësi në përqendrim.
3. Stres: Disbioza rrit nivelin e kortizolit (hormoni i stresit), i cili çrregullon në mënyrë plotësuese gjendjen psikologjike.

Si të ruani një mikrobiomë të shëndetshme?

Përballja me disbiozën dhe mbajtja e një mikrobiome të shëndetshme kërkon ndryshime në stilin e jetës:

1. Ushqim i ekuilibruar:
Hani më shumë fibra nga perimet, frutat dhe drithërat e plota.
Konsumoni ushqime të fermentuara, të tilla si kos, lakër turshi, kefir.
Kufizoni sheqernat dhe yndyrat e përpunuara.
2. Probiotikë dhe prebiotikë:
Probiotikët shtojnë baktere të mira.
Prebiotikët (fibrat e patretshme) I ushqejnë bakteret e mira ekzistuese.
3. Aktiviteti i rregullt fizik: Ushtrimet ndikojnë pozitivisht në shumëllojshmërinë e mikrobiomës.
4. Reduktimi i stresit: Praktikoni teknika si meditimi, joga ose frymëmarrja e thellë.
5. Kufizimi i antibiotikëve: Përdorni ato vetëm kur është e nevojshme.

Mikrobioma dhe lëkura

Shëndeti i lëkurës është i lidhur ngushtë me gjendjen e mikrobiomës së zorrëve. Ndryshimet në mikrobiomë mund të ndikojnë në gjendjet e lëkurës si puçrrat, ekzema dhe psoriaza.
• Puçrrat: Disbioza rrit inflamacionin dhe prish ekuilibrin hormonal, i cili lidhet drejtpërdrejt me puçrrat.
• Ekzema: Reduktimi i baktereve të dobishme si Lactobacillus është vërejtur tek individët me ekzemë, duke sugjeruar një përfitim të mundshëm terapeutik nga probiotikët.

Mikrobioma dhe pesha e trupit

Hulumtimet tregojnë se shumëllojshmëria e mikrobiomës ka një ndikim të drejtpërdrejtë në rrezikun nga obeziteti.
• Efektivitet në përthithjen e kalorive: Disa lloje të baktereve, si ato të gjinisë Bacteroidetes, kanë një aftësi më të ulët për të nxjerrë kalori nga ushqimi, kështu që njerëzit që kanë më shumë nga këto baktere në zorrët e tyre mund të kenë përthithje më të ulët të kalorive, gjë që mund të çojë në mirëmbajtje më të lehtë të peshës trupore, apo edhe humbje peshe.
• Rregullimi i hormoneve të urisë dhe ngopjes: Mikrobioma ndikon në prodhimin e leptinës dhe grelinës, hormone që kontrollojnë ngopjen dhe oreksin.

Plani 3 – ditor për përmirësimin e mikrobiomës

Ky plan i shkurtër diete synon të përmirësojë shëndetin e tretjes duke rritur numrin e baktereve të dobishme në zorrën e trashë.
Qëllimi i rivendosjes së zorrëve është të rikthehet ekuilibri në mikrobiomë nëpërmjet:
• Eliminimit të ushqimit që I ushqen bakteret e dëmshme dhe shkakton inflamacion.
• Konsumimin e ushqimeve të pasura me prebiotikë, të cilët ushqejnë bakteret e dobishme.
• Pranimi i zakoneve të shëndetshme si gjumë të mjaftueshëm, aktivitet fizik dhe hidratim.

A është përmirësimi i mikrobiomës i njëjtë me detoksifikimin e zorrëve?

Detoksifikimi përdoret zakonisht për mënjanimin e toksinave dhe humbjen e peshës, ndërsa përmirësimi i mikrobiomës ka për qëllim përmirësimin e shëndetit të tretjes përmes vendosjes së baktereve të dobishme.
Megjithatë, nevojiten më shumë kërkime për të përcaktuar nëse këto ndryshime afatshkurtra ndryshojnë përgjithmonë mikrobiomën.
Megjithëse një rivendosje tre-ditore mund të ndikojë pozitivisht në mikrobiomë, ndryshimet afatgjata në mënyrën e të ushqyerit dhe stilit të jetesës janë thelbësore për përfitime të qëndrueshme.

Përgatitja për rivendosjen 3-ditore

• Hiqni nga shtëpia ushqimet që dëshironi të shmangni.
• Përgatitni menunë dhe bëni një listë blerjesh.
• Planifikoni kohën për përgatitjen e vakteve, stërvitje dhe pushim.

Dita 1: Eliminimi i ushqimit që nxit inflamacionin

Çfarë duhet shmangur:
• sheqeri i shtuar (fruktozë, glukozë)
• karbohidratet e rafinuara (makarona, brumëra)
• yndyrat e ngopura (mishi i përpunuar)

Çfarë të hani:
• perime me gjethe (spinaq, lakër jeshile)
• perime shumëngjyrëshe (speca, karrota)
• fruta me përmbajtje të ulët të sheqerit (manaferra, mollë)
• ullinj, vaj ulliri, fara, arra
• peshk dhe proteina pa yndyrë
Hidratimi: Pini shumë ujë dhe zëvendësoni kafen dhe alkoolin me çajra bimor (mente, kamomil).
Gjumi: Gjumi i rregullt është i rëndësishëm për një mikrobiomë të shëndetshme.

Dita 2: Rritja e fibrave

Çfarë të shtoni:
• perime të papërpunuara dhe sallata
• fara liri të bluara
• fasule dhe thjerrëza
Fibrat ushqejnë florën e dobishme, por marrja e menjëhershme mund të shkaktojë gazra ose fryrje.
Aktiviteti fizik: Ushtrimet e rregullta, të tilla si ecja, joga ose tai-chi, mund të përmirësojnë mikrobiomën dhe të reduktojnë stresin.

Dita 3: Ushqime të fermentuara

Çfarë të shtoni:

• lakër e thartë ose turshi,
• kos, hirrë
• kefir, tofu, gjizë
Ushqimet e fermentuara përmbajnë probiotikë që kanë përfitime shëndetësore. Nëse shfaqen gazra, zakonisht janë të përkohshme.
Relaksimi: Stresi prish ekuilibrin e mikrobiomës. Praktikoni teknika relaksimi si meditimi, banjat e ngrohta ose frymëmarrja e thellë.

Shembull i menusë
Mëngjesi:
• Kos grek me boronica dhe bajame
• Smoothie me spinaq, mollë dhe fara liri
• Qull tërshëre me mollë dhe kanellë
Dreka:
• Sallatë me rukolë, domate dhe kastravecë, me humus dhe ullinj
• Supë me perime
• Omëletë me sallatë
Darka:
• Pulë me perime në vaj kokosi
• Salmon me perime jeshile
• Kungulleshka me salcë thjerrëzash
Pijet: Pini shumë ujë, çajra bimor dhe shmangni pijet me sheqer të shtuar.

The post Mikrobioma appeared first on Аптеки PlusPharma.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), depresioni është një problem shëndetësor global që prek rreth 280 milionë njerëz të të gjitha moshave. Ky numër përfshin rreth 3.8% të popullsisë botërore, duke përfshirë 5% të të rriturve dhe rreth 5.7% të të moshuarve (mbi 60 vjeç). Kjo e bën depresionin një nga çrregullimet e shëndetit mendor më të zakonshëm në botë.

Hulumtimet tregojnë se afërsisht 50% e njerëzve që marrin terapi të përshtatshme (ilaçe, psikoterapi ose një kombinim i të dyjave) tregojnë përmirësim të dukshëm gjatë tre muajve të parë të trajtimit. Por, problemi është se një përqindje e madhe e njerëzve nuk kërkojnë ndihmë në kohë. OBSH vlerëson se rreth 75% e njerëzve në vendet me të ardhura të ulëta dhe mesatare nuk marrin asnjë formë trajtimi për depresionin për shkak të stigmatizimit, mungesës së burimeve ose mungesës së të kuptuarit të sëmundjeve mendore.

Mosha: Depresioni më së shpeshti fillon në rini ose në moshën e mesme, por mund të shfaqet në çdo moshë. Të rriturit ndërmjet moshës 18 dhe 29 vjeç kanë 2.5 herë më shumë gjasa për të zhvilluar depresion në krahasim me personat mbi 60 vjeç.

Gjinia: Femrat kanë dy herë më shumë gjasa të zhvillojnë depresion në krahasim me meshkujt. Arsyet për këtë dallim janë faktorët biologjikë, hormonalë, si dhe faktorët kulturorë dhe socialë (për shembull, presioni për të përmbushur detyrat familjare dhe shoqërore).

Profesioni: Disa profesione shoqërohen me shkallë më të lartë të depresionit, veçanërisht ata që përfshijnë stres të vazhdueshëm, orar të parregullt të punës ose kushte të rrezikshme.

Statistikat tregojnë se profesione të tilla si punonjësit e kujdesit shëndetësor, mësuesit, ushtarët dhe punonjësit e urgjencës kanë shkallë më të lartë të depresionit. Gjithashtu, papunësia është një nga faktorët themelor për shfaqjen e depresionit.

Për ta kuptuar më lehtë nëse bëhet fjalë vetëm për një fazë afatshkurtër apo një sëmundje, psikologët kanë shpikur një formulë të thjeshtë për ta identifikuar atë:

PERSON DEPRESIV = I TRISHTUAR + I DËSHPËRUAR + I PASHPRESË + I PAVLERË

Nuk janë të nevojshme udhëzimet profesionale për të identifikuar simptomat e kësaj sëmundjeje, problemi qëndron më shumë në atë se sa seriozisht i merrni dhe kërkoni ndihmë. Depresioni nuk është një gjendje e pashërueshme, në shumë raste është treguar edhe e dobishme, por 1 në 10 raste kanë përfundim fatal për shkak të mungesës së guximit për të kërkuar ndihmë.

Vetë-ekzaminimi

Rrethoni simptomat që keni. Nëse në të njëjtën kohë ndjeni 5 nga 9 prej tyre, konsideroni mundësinë e bisedës me një profesionist. Nëse kjo ju tingëllon si një hap ekstrem për momentin, provoni me një anëtar të ngushtë të familjes ose një mik. Mos e lini veten vetëm në betejën me mendimet, sepse ndonjëherë mjaftojnë dy seanca për të parë dritën në fund të tunelit.

• gjendje depresive në pjesën më të madhe të ditës, veçanërisht në mëngjes
• lodhje dhe mungesë energjie, pothuajse çdo ditë
• ndjenjë e pavlefshmërisë dhe fajit, pothuajse çdo ditë
• vështirësi me përqendrimin dhe pavendosmëri
• pagjumësi ose fjetje gjatë gjithë ditës
• pakënaqësi dhe reduktim i interesit për aktivitetet e përditshme
• mendime të vazhdueshme për vdekjen, skena vetëvrasëse dhe frikë
• humbje ose shtim i papritur në peshë
• shqetësim dhe ndjenjë e humbjes së mendjes

Simptomat fizike

Ekziston një mundësi e madhe që personi në depresion të fshehë ndjenjat e tij para mjedisit dhe të aktrojë sikur gjithçka është në rregull. Për ta bërë më të lehtë për prindërit të kuptojnë se çfarë po ndodh me adoleshentët e tyre, psikiatrit kanë veçuar disa manifestime fizike karakteristike për depresionin. E njëjta gjë vlen edhe për të rriturit.

Koka/qafa

• pulsim në ballë
• pagjumësi
• qafë e ngurtë
• sy të përlotur

Gjoksi

• dhimbje gjoksi
• rrahje të shpejta të zemrës

Stomaku

• diarre
• rritje ose ulje e oreksit
• shije të hidhur në gojë

Këmbët/shputat

• vena të theksuara
• kruajtje

Shpina

• kruajtje
• dhimbje
• ngurtësi

Duart/pëllëmbët

• muskuj të ngurtësuar
• nevoja për kërcitje të kockave të gishtave
• kruajtje

Përshkrimi i ekzaminimit të mjekut – çfarë të prisni?

Përveç ekzaminimeve dhe analizave laboratorike, biseda është mjeti më efektiv i mjekut për të diagnostikuar depresionin nga i cili vuani. Aspak nuk duhet të shqetësoheni se biseda juaj do t’i transmetohet dikujt. Sapo të hyni në ambientet e punës, mjeku do t’ju japë një ndjenjë sigurie dhe lirie për të folur për gjithçka që ju shqetëson dhe ju bën të palumtur. Në më shumë se gjysmën e rasteve, pacientët e kanë rikthyer vullnetin për të jetuar, pas vetëm një bisede me psikiatrin. A do t’ju duhet të ktheheni për një takim të dytë, të merrni antidepresivë ose do të mjaftojë vetëm të ndiqni ushtrime joge, varet nga lloji i depresionit që do të konstatojë mjeku.

Çfarë pyetjesh do t’ju bëhen?

• Çfarë ju shqetëson?
• Çfarë simptomash vëreni te vetja?
• A merrni ndonjë ilaç?
• A keni një histori depresioni në familjen tuaj?
• Zakonet tuaja të jetesës dhe shqetësimet?
• Çfarë ju intereson për depresionin?

Nëse turpëroheni të flisni me zë të lartë, kërkoni t’u përgjigjeni këtyre pyetjeve me shkrim.

Trajtim alternativ në shtëpi

Trajtim me bimë – bëhet fjalë për pije çaji që kanë një efekt qetësues. Dihet prej kohësh që një efekt të tillë ka çaji i kamomilit dhe së fundmi ginko biloba është konsideruar si bima me vetitë më të larta kundër depresionit (më tepër në faqen 6). Megjithatë, nuk duhet ta praktikoni këtë trajtim pa u konsultuar me mjekun.

Meditimi – ngadalëson punën e sistemit nervor simpatik, duke reduktuar djersitjen, sekretimin e kimikateve të lidhura me stresin dhe sekretimin e kortizolit (hormoni i stresit), qetëson zemrën dhe presionin e lartë të gjakut.

Masazhi – prekjet relaksojnë trupin dhe stimulojnë sekretimin e endorfinës, palarelisht me këtë stimulojnë edhe mendimet pozitive.

Refleksologjia – duke shtypur pika të caktuara në pëllëmbë dhe shputa, aktivizohet aftësia e trupit për të praktikuar harmoninë.

Stërvitja – është vërtetuar shkencërisht se sportet reduktojnë stresin dhe depresionin. Sasia shtesë e energjisë është pikërisht ajo që i nevojitet organizmit për t’u çliruar nga sëmundja.

Akupunktura – metoda e vjetër kineze që u përdor në të kaluarën për të reduktuar dhimbjet, sot besohet se stimulon sekretimin e hormoneve të lumturisë dhe aktivizon serotoninën në tru.

Terapia muzikore – trajtim pa kimikate, dhe gjithçka që ju nevojitet është një radio dhe një dhomë e zbrazët. Falë themeluesit të saj, matematikanit dhe filozofit Pitagora, kjo metodë ka ndihmuar mijëra ushtarë gjatë Luftës së Dytë Botërore.

The post appeared first on Аптеки PlusPharma.

Stresi i përditshëm është një fenomen i zakonshëm. Por, kur stresi është i tepërt? Kur jeta sjell sfida që rezultojnë me një sasi të tepërt të stresit, padyshim që do të vijë deri te rraskapitja psikofizike ose e njohur me termin modern “burnout”.

Stresi ka qenë në një rritje të vazhdueshme gjatë dekadës së fundit, e veçanërisht ka marrë vrull gjatë dhe pas pandemisë Covid, treguan analizat e vitit 2023. Në fakt, viti 2023 ishte viti i dytë me radhë i niveleve rekord të stresit.

Një atmosferë e tillë stresuese çon në rraskapitje, veçanërisht në vendin e punës. Më shumë se një e katërta e popullsisë së botës pretendon se ndonjëherë, shpesh ose vazhdimisht përjeton simptoma të rraskapitjes.

Nëse jeni ndjerë ndonjëherë të rraskapitur, atëherë e keni të njohur betejën për të qëndruar në krye të detyrave dhe pritshmërive, ndërkohë që vazhdimisht luftoni me energjinë e ulët dhe lodhjen. Ose, mund të jeni duke ngrënë më shumë se zakonisht, ose i anashkaloni vaktet.

Shpesh njerëzit e kanë të vështirë të kuptojnë nëse janë në depresion apo thjesht të rraskapitur, sepse të dyja gjendjet ndajnë simptoma të ngjashme. Ja çfarë duhet të dini për rraskapitjen për ta identifikuar më lehtë.

Çfarë është ”burnout“ ose rraskapitja?

Rraskapitja është një gjendje e lodhjes kronike fizike dhe emocionale e nxitur nga stresi që shpesh vjen nga vendi i punës dhe vlen edhe për ata që punojnë nga shtëpia. Nëse ky stres nuk kontrollohet, ai mund të shkaktojë pasoja fizike, mendore dhe njohëse.

Ndoshta e keni atë ndjenjë se duhet të bëni përpjekje shtesë për të mbajtur rezultate të kënaqshme. Në të njëjtën kohë, mund të ndiheni sikur po përpiqeni si zakonisht, por rezultatet nuk shfaqen.

Kur aktivitetet i tejkalojnë nivelet tuaja të energjisë, është normale të ndiheni të stresuar. Kur stresi i lartë është i qëndrueshëm në jetën tuaj, akumulohen simptoma që mund të çojnë në rraskapitje, sepse i vendosni nevojat e të tjerëve përpara vetes, madje edhe rolin tuaj e vendosni përpara vetes.

Cilat janë simptomat e zakonshme të rraskapitjes?

Edhe pse simptomat e rraskapitjes janë të lidhura me punën, ato shpesh shkaktojnë një efekt valëzues që gërshetohet me fusha të tjera të jetës. Ja disa nga simptomat më të zakonshme të rraskapitjes:

Pagjumësia: Çrregullim i gjumit dhe vështirësi për të fjetur dhe për të qëndruar në gjumë, të cilat gjithashtu mund të çojnë në lodhje fizike dhe nervozizëm.

Dhimbjet: Mund të përjetoni dhimbje koke, tendosje të muskujve, shqetësime të tjera fizike, madje edhe migrenë.

Probleme me tretjen: Fazat e hershme mund të përfshijnë përzierje, kapsllëk dhe diarre. Dhimbjet e barkut dhe simptomat e lidhura me IBS janë gjithashtu të zakonshme.

Vetmia: Mund të ndiheni të vetmuar ose të ndjeni impulse negative për kolegët dhe detyrat. Kjo mund të jetë veçanërisht e dëmshme për ata që punojnë në dinamikën e ekipit.

Vëmendje e reduktuar: Mjegulla e trurit është një nga mënyrat më të zakonshme të manifestimit të kësaj simptome. Mund të përjetoni gjithashtu një hapësirë ​​të reduktuar të vëmendjes ose performancë të dobësuar njohëse.

Zvogëlimi i ndjenjës së suksesit: Do të filloni të ndiheni sikur përpjekjet tuaja nuk po bëjnë ndryshim, gjë që mund të çojë në ndjenja pafuqie ose mungesë motivimi. Si rezultat i kësaj, ju mund të tërhiqeni nga detyrat tuaja ose të merrni leje mjekësore për të bërë një pushim.

Izolimi: Ndoshta mund të ndjeni nevojë për t’u tërhequr nga miqtë dhe familja dhe ata mund të ankohen për mungesat tuaja të shpeshta.

Si ta parandaloni ”burnout“ apo rraskapitjen?

Nëse jeni në një pozicion udhëheqës në kompaninë tuaj, ndërmerrni masa aktive për të krijuar një mjedis pune që do të inkurajojë të tjerët (me këtë do të inkurajoni edhe veten) për t’i dhënë përparësi mirëqenies së tyre. Për ata që nuk kanë aq shumë autoritet në vendin e punës, është me rëndësi që të mësojnë të vendosin kufij dhe të mos kenë frikë të thonë “JO”.

Natyrisht, kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet, por hapi i parë është të jeni të qartë me veten se çfarë kufijsh dëshironi të filloni të vendosni dhe të jeni konkret për nevojat tuaja kur flisni me mbikëqyrësin tuaj.

Për shembull, nëse e keni zakon të regjistroheni gjatë fundjavës për të qenë të informuar lidhur me punën tuaj, duke thënë: “Dua të punoj më pak”, do të ishte më pak efektive sesa të thoni: “Dua të jem i/e lirë në fundjavë që të mund të pushoj dhe të jem më produktiv/e nga e hëna”.

Kini parasysh se mund të duhen më shumë biseda për të arritur qëllimin, kështu që ndërkohë përpiquni të reduktoni ankthin me të gjitha masat që kanë efekt ndaj jush.

Pavarësisht nëse është joga apo meditim, kombinoni atë me vakte të rregullta dhe një pushim të plotë gjatë natës. Nëse keni nevojë për mbështetje shtesë, mos kini frikë të kontaktoni miqtë, familjen, terapistin, madje edhe kolegët tuaj.

Si trajtohet rraskapitja?

Forma më e mirë e trajtimit është parandalimi. Sapo të kuptoni se jeni të rraskapitur, filloni të kujdeseni më shumë për veten. Nëse pavarësisht kësaj, ndjenja e pafuqisë nuk largohet, mund të keni nevojë për ndihmë profesionale. Se te kush do të drejtoheni, varet nga intensiteti i simptomave me të cilat po përballeni. Nëse simptomat janë të lehta, librat për vetëndihmë ose një trajner për motivim dhe avancim mund t’ju lehtësojnë gjendjen. Nëse jeni një rast me simptoma më të rënda, kontaktoni mjekun tuaj të familjes për rekomandimet e duhura.

Çfarë ndodh nëse rraskapitja nuk trajtohet?

Nëse nuk ndërmerrni hapa për të trajtuar rraskapitjen, herët a vonë simptomat do të fillojnë të përshkallëzohen. Këto simptoma janë një mënyrë me të cilën trupi juaj përpiqet që t’ju bëjë të ndaloni, të mendoni dhe të rifilloni. Injorimi i tyre mund të çojë në disa nga gjendjet e mëposhtme:

• Sulme të panikut
• Zvogëlim të performancës së punës
• Rritje të mungesave në punë
• Shtim ose humbje peshe
• Rrezikim të marrëdhënieve personale
• Imunitet të reduktuar

Nëse rraskapitja nuk trajtohet për një periudhë më të gjatë kohore, ajo mund të transformohet në çrregullime dhe sëmundje të tjera psikiatrike si depresioni klinik.

Cili është ndryshimi midis rraskapitjes dhe depresionit?

Ndonjëherë është e vështirë të dallohen simptomat midis rraskapitjes dhe depresionit, por megjithatë ka disa karakteristika sipas të cilave ndahen.

Dallimi më i madh është se depresioni konsiderohet si çrregullim psikiatrik, kurse rraskapitja është rezultat i kushteve të vendit të punës që rezultojnë me ndryshime psikologjike.

Të dyja mund të shfaqen në formë të lehtë ose të rëndë, por depresioni nuk lidhet drejtpërdrejt me punën. Nëse rraskapitjen e trajtoni me ndryshime konkrete në karrierë, do të shihni përmirësim në cilësinë e jetës suaj. Nga ana tjetër, depresioni mund të vazhdojë pavarësisht këtyre ndryshimeve.

Nëse nuk jeni të sigurt se cilën nga këto gjendje e keni, bisedoni me një psikolog për më shumë udhëzime.

The post Rraskapitja nga puna appeared first on Аптеки PlusPharma.

A ju ka ndodhur të hyni në sallën e një kinemaje në katin e 5-të të një qendre tregtare të madhe dhe të mendoni se çfarë nëse tani, pikërisht në këtë moment, toka të dridhej fort? Të gjithë këta njerëz do të kenë një panik të madh dhe do të turren nga dera. Ose nëse dikush nga audienca e qetë ngrihet dhe fillon të qëllojë njerëzit? Vetë mendimi të jep të dridhura, apo jo? Në minutën tjetër jeni mirënjohës që jeni larg të gjitha atyre historive tronditëse që dëgjoni në lajme. Por, për një pjesë të popullsisë ky mendim është një obsesion, një frikë e vazhdueshme që pengon rrjedhën normale të jetës dhe që shkakton lodhje të madhe.

Epidemi, luftëra, sulme terroriste, vrasje masive të nxitura nga njerëz të thjeshtë, madje edhe të mitur, të gjitha këto ngjarje fatkeqe nxisin panik publik edhe në shoqëritë që janë me mijëra kilometra larg vendit të krimit. Kush është fajtor për këtë? Mediat, por akoma më shumë disponueshmëria në internet e informacioneve dhe pamjeve që nuk janë as etike dhe as të shëndetshme për t’u publikuar.

Në dekadën e fundit, udhëtimet turistike, koncertet, garat sportive, pazaret e Krishtlindjeve dhe ngjarje të tjera të gëzueshme, përveç argëtimit, shoqërimit, kënaqësisë, janë shndërruar në një sinonim për sulm masiv. Dhe në përpjesëtim të drejtë me numrin e sulmeve, lëviz edhe numri i njerëzve që jetojnë në frikë.

Të shtënat masive përkufizohen si të shtëna në të cilën janë plagosur ose vrarë 4 ose më shumë persona në një ngjarje të vetme. Ne jemi dëshmitarë të kësaj praktike pothuajse çdo të dytin muaj të vitit.

Mediat vazhdimisht na bombardojnë me tragjedi të tmerrshme që ndodhin në vende publike si stadiume, klube nate, salla koncertesh, kisha, shkolla, aeroporte. Mesazhi i fshehtë? Asnjë vend nuk është i sigurt! Tani me siguri po e pyesni veten se çfarë lidhje ka e gjithë kjo me ju? Nëse përgjigja është: “Asnjë!”, atëherë gjithçka është në rregull me ju. Në të gjitha rastet e tjera, ju jeni viktimë e ekspozimit të vazhdueshëm mediatik ndaj informacioneve negative që ziejnë në tru duke krijuar një ndjenjë të pakëndshme me pasoja të rënda.

Sipas një sondazhi, 40% e amerikanëve shqetësohen se ata ose një anëtar i familjes do të vritet nga të shtënat masive. 4 nga 10 persona shmangin ngjarjet e mëdha publike, kurse më të frikësuar janë të rinjtë e moshës 18 deri në 34 vjeç. Kjo lloj frike është padyshim e shpërndarë edhe në Ballkan, por për të heshtet.

Ekspertët thonë se receptorët kryesorë të frikës të cilët gjenden në tru dhe të cilët janë zhvilluar në të kaluarën për shkak të takimeve të shpeshta mes njerëzve dhe kafshëve të egra, nën ndikimin e lajmeve digjitale nuk janë përshtatur mjaftueshëm për të reaguar dhe përballur me situatën.

Pikërisht për këtë ndodh e ashtuquajtura trauma sekondare. Shumë njerëz, kur shohin ose dëgjojnë për ndonjë ngjarje të tmerrshme që ka ndodhur në botë, përjetojnë stres fiziologjik si përgjigje për atë lajm. Trauma sekondare është pikërisht ajo – përjetimi i ndjenjave të përshkruara nga një person që ka përjetuar një lloj traume psikologjike ose fizike.

Simptomat e traumës sekondare janë të ngjashme me ato të çrregullimit të stresit post-traumatik (pagjumësi, depresion, sulme ankthi, ndjenja negative) dhe më së shpeshti përjetohen nga njerëzit që punojnë në institucionet e kujdesit shëndetësor, punonjësit socialë dhe fëmijët e familjeve me probleme.

Trauma sekondare ekziston dhe ndodh pasi shihet ose dëgjohet një ngjarje e tmerrshme dhe manifestohet me stres fiziologjik dhe psikologjik. Ekspozimi i shpeshtë ndaj traumës sekondare na bën të jetojmë me shpinën vazhdimisht të rrëqethur, si mace të trembura, gati për të ndezur alarmin e kuq në çdo moment, duke rezultuar në ankth dhe depresion, skllavërim ndaj frikës dhe duke kufizuar shumë nga kënaqësitë e rinisë: koncerti i grupit të preferuar, ndeshje e ekipit të preferuar, e kështu me radhë. Pra, në vend që të kënaqeni, do të skanoni turmën përreth duke kërkuar persona të dyshimtë, snajperë ose kamikaze.

Zemra ju rreh fort dhe merrni frymë me vështirësi kur jeni në një turmë? Çdo trokitje e papritur apo e qeshur me zë të lartë në veshët tuaj kthehet në një tingull paralajmërues? Nuk rrini kurrë deri në fund të koncertit, nëse merrni guximin edhe për t’u shfaqur aty? Sipas Pem Ramsden, psikologe në Universitetin e Bradford, Angli, këto simptoma tregojnë çrregullime të deleguara të stresit post-traumatik. Hulumtimi i saj tregon se mesatarisht 18% e njerëzve që kanë parë imazhe të sulmeve, kamikazëve, të shtënave masive ose sulmeve terroriste, shfaqin simptoma të çrregullimit të stresit post-traumatik që rezultojnë me depresion, pagjumësi dhe keqpërdorim të ilaçeve.

Një studim tjetër tregon se një grup njerëzish që u ekspozuan më shumë se 6 orë ndaj historive mediatike rreth bombardimeve në Maratonën e Bostonit, përjetuan shumë më tepër stres sesa njerëzit që ishin në vendngjarje ose njihnin dikë që ishte aty. Ky është informacion i mirë për ata që e kanë zakon të shikojnë dokumentarë për vrasje masive.

Ne jemi të predispozuar të fiksojmë ngjarjet stresuese, sepse në këtë mënyrë paraardhësit tanë e mbronin veten. Por, ky fiksim e shqetëson trurin. Gjendja e gatishmërisë së lartë të trurit për rrezik mund të jetë e mirë nëse jeni në një situatë për të shpëtuar kokën nga grabitqarët në natyrë, por është e keqe kur bëhet një gjendje e përhershme mendore.

“Zbuluam se njerëzit që lexojnë lajme negative, sekretojnë më shumë hormonin e stresit, kortizol”, thotë Sonja Lupien, doktore shkencash dhe drejtoreshë e “Qendrës për kërkime mbi stresin njerëzor” në Montreal. Nivelet e larta të kortizolit lidhen lehtësisht me depresionin dhe dinë të jenë shkaktarë të një sërë problemesh të tjera shëndetësore.

Edhe pse të rinjtë janë të vetëdijshëm se gjasat për të vdekur në një incident të tillë janë të vogla, frika e mposht mendjen e shëndoshë kur dita fillon me lajme të këqija që në mëngjes. Kështu, truri fillon të luftojë për të llogaritur njohurinë se gjërat e përditshme që bëjmë janë shumë më të rrezikshme se ngjarjet teatrale për të cilat lexojmë në internet.

Megjithatë, është e mundur të jetosh me frikën, por pa e kontrolluar ajo funksionimin e përditshëm. Hapi i parë është të kujdesemi për veten pasi të kemi përjetuar një traumë sekondare. Flisni me veten se asgjë e keqe nuk do t’ju ndodhë. Nëse nuk e ngushëlloni veten, truri nuk do të ketë mundësinë të rivendoset nga kërcënimi fillestar. Nëse ndiheni të shqetësuar pasi keni dëgjuar lajme të këqija, bëni diçka që ju qetëson gjithmonë: bisedoni me një të afërm, lëshoni një film, bëni një shëtitje. Në vend që të mërziteni me detajet e një lajmi, kërkoni në Google të dhëna statistikore për të qetësuar trurin tuaj se ngjarja është një në një milion. Njohuria do t’ju vendosë në një pozicion fuqie dhe është vërtetuar shkencërisht se kjo ju bën të ndiheni më të sigurt. Si mjet i fundit, nëse frika zë një vend dominues në jetën tuaj të përditshme, kërkoni ndihmë profesionale.

Edhe nëse ndodh diçka e keqe, e çfarëdo përmase, mos i rezistoni turmës (shtytja nuk do t’ju ndihmojë, kurse vrapimi në drejtim të kundërt akoma më pak), lini celularin dhe harroni filmimin (jeta juaj është shumë më e rëndësishme ). Ekspertët thonë se në tru ne kemi një makineri të tërë e cila në nënvetëdije gjuan edhe shenjat më të vogla të kërcënimit. I njëjti sistem, shpesh na jep shenja paralajmëruese, por vështirë se dikush i beson ato. Ky është në fakt instinkti i mbijetesës të cilin e kemi pasur gjithmonë, por kemi zgjedhur ta heshtim.

Mos harroni: Vetëm për shkak se bota është një vend i frikshëm, nuk do të thotë që duhet të jetoni me frikë.

The post Trauma sekondare appeared first on Аптеки PlusPharma.

A ju kujtohet ndjenja kur gjeni 100 denarë të harruar në ndonjë xhep dhe gëzoheni sikur keni gjetur një pasuri të tërë? Apo kur ju thonë të premten se mund të shkoni më herët në shtëpi nga puna?

Një lumturi e tillë, e vogël në dukje, i jep kuptim jetës dhe është mirë të dini se ajo ndodh në organizmin tuaj dhe ju vetë mund ta stimuloni atë.

Ju prezantojmë nervin “endacak” – (vagus) – kujdestarin përgjegjës të mirëqenies suaj dhe luftëtarin e vijës së parë kundër stresit.

Tani pak biologji: Sistemi i përgjithshëm nervor është i ndarë në sistemin nervor periferik dhe qendror. Ndërsa ky i fundit mund të jetë më kompleks dhe merret me vendosjen e një raporti të përsosur midis organizmit dhe mjedisit të jashtëm, ai periferik ka rolin e lidhjes së sistemit nervor qendror me gjëndrat dhe organet, nëpërmjet nervave dhe ganglioneve. Sistemi periferik ndahet në sistemin nervor somatik dhe autonom. Sistemi autonom emërtohet edhe vegjetativ dhe përbëhet nga pjesa simpatike dhe parasimpatike. Meqë arritëm deri këtu, tani është e lehtë.
Këto dy pjesë paramendoni si dy personazhe nga një film të cilët funksionojnë shkëlqyeshëm së bashku, por janë krejtësisht të ndryshëm, si Betmen dhe Robin.

Pjesa simpatike ushqehet me stresin! Për dallim nga kjo, pjesa parasimpatike është përgjegjëse për ndjenjën e paqes dhe qetësisë. Funksioni i këtyre dy sistemeve është automatik, që do të thotë se ne nuk e vërejmë punën e tyre. Sistemi nervor periferik, i cili i përmban pjesët simpatike dhe parasimpatike, përbëhet nga 12-të nervat e trurit dhe 36-të ganglione (këto janë lidhjet sinaptike përmes të cilave sistemet shkëmbejnë mesazhe, por për këtë në një rast tjetër). Ajo që duhet t’ju interesojë është i 10-ti nga këto 12-të nerva të trurit ose nervi vagus i lartpërmendur.
Nga pjesa e poshtme e trurit, përmes pjesës së pasme të veshit, pranë fytit, përmes zemrës dhe mushkërive, deri në stomak dhe zorrë – aty do të gjeni këtë rrjet nervor, i cili ka funksione sensore dhe motorike. Duke marrë parasysh natyrën e tij të korrierit, bëhet fjalë për një nga nervat më të mëdhenj në trupin e njeriut i cili i përçon mesazhet midis organeve të trupit dhe trurit.
Ky nerv gëzon popullaritet të madh në mesin e shkencëtarëve që besojnë se ai mund të jetë çelësi për zgjidhjen e shumë gjendjeve bashkëkohore në thelbin e të cilave fshihet stresi: ankthi, pagjumësia, sindroma e zorrës së irrituar, depresioni, e madje edhe infertiliteti.

Megjithëse impiantet e stimulimit të nervit vagus përdoren tashmë në mjekësinë moderne për të trajtuar epilepsinë, migrenën dhe tringëllimën në vesh (tinitusin), fokusi i fuqisë frenuese të nervit vagus i përjeton 5 minutat e tij të famës.

Hulumtimi i kryer në Universitetin e Teksasit synon të shpjegojë se si stimulimi i nervit vagus do të ndihmojë në rast të çrregullimit nga stresi post-traumatik. Por, ajo që është vërtetuar është se qasjet tradicionale për vetëshërim si joga dhe meditimi kanë një efekt qetësues ndaj trupit, pikërisht falë nervit vagus.

Si funksionon kjo në praktikë? Le të themi se keni pasur një situatë stresuese dhe nën ndikimin e stresit po përballeni me: rrahje të shpejta të zemrës, nxehtësi, fytyrë të skuqur (ndjeni se po ju djegin faqet), djersitje të duarve, të përziera, të gjitha këto simptoma udhëhiqen nga sistemi nervor simpatik.

Pas një momenti kaq stresues, me siguri po kërkoni ngushëllim në një vakt të ngrohtë e të shijshëm me ëmbëlsirë të përfshirë. Zbrazëtia në bark nuk është më, në skenë del nervi “endacak”. Ai regjistron aktivitetin në stomak, dërgon sinjale në tru dhe qetëson rrahjet e zemrës, e normalizon presionin e gjakut dhe ju vë në një gjendje paqeje dhe qetësie.

Se nervi vagus rregullon stresin, u zbulua nga fiziologu gjerman, fitues i çmimit Nobel, Oto Levi, qysh në vitin 1921. Oto Levi tregoi se me stimulimin elektrik të nervit vagus zvogëlohet edhe pulsimi i zemrës. Ai gjithashtu zbuloi se stimulon lirimin e një substance të quajtur acetilkolinë, e cila më vonë u vërtetua se ishte një neurotransmetues që luan një rol kryesor në relaksimin e muskujve dhe gjumin.

Kjo hap derën për trajtimin e gjendjeve që karakterizohen me inflamacion akut ose kronik (si artriti reumatoid ose sëmundja e zorrëve të inflamuara) me ndihmën e stimulimit të nervit vagus.
Një studim i fundit i publikuar në “The Journal of Clinical Psychiatry”, tregon se njerëzit me depresion kanë nivele për 46% më të larta të treguesve të inflamacionit në gjakun e tyre për dallim nga personat e shëndetshëm. Profesori Edvard Bullmor, neuroshkencëtar i Universitetit të Kembrixhit dhe autor i librit “The Inflamed Mind”, e trajton epideminë e sotme të depresionit si një inflamacion të shkaktuar nga stresi kronik.

Pra, nëse e dimë se nervi vagus redukton efektet e stresit dhe na bën të ndihemi më mirë, ku qëndron problemi? Fatkeqësisht, “endacaku” nuk arrin të kompensojë stresin ndaj të cilit e ekspozojmë.

“Ka një mospërputhje midis trashëgimisë evolucionare të gjenetikës njerëzore dhe mjedisit tonë modern”, thotë Dr. Rangan Çitarxhi, mjek i përgjithshëm dhe autor i “The 4 Pillar Plan“.

“Mekanizmi instinktiv – lufto ose mbathja – ndodh në një situatë rreziku, por jeta moderne dhe ritmi me të cilin jetojmë na bëjnë të ndihemi sikur jemi vazhdimisht nën ndonjë kërcënim. Ndërsa gjuetarët prisnin prenë e tyre, të nevojshme për të siguruar ushqim në tryezë, truri i tyre endej. Ne nuk mund ta lejojmë atë luks sot. Edhe kur gjoja pushojmë, përsëri thurim plane. Plus, ne shpenzojmë shumë kohë të ngjitur pas ekraneve dhe kjo sjell pasoja: si ju, ashtu edhe nervi “endacak” jeni shumë të lodhur nga puna”.

Nëse nervi vagus nuk e kryen mjaft mirë funksionin e tij, do të thotë se ai nuk funksionon ose funksionon me një kapacitet të ulët dhe nuk mund të qetësojë përgjigjen stresuese të organizmit”, thotë Dr. Magdalena Bak-Majer, neuroshkencëtare.
“Kur jeni në gjendje frike ose paniku dhe nuk mund të dilni nga ajo situatë, nervi vagus është nën një presion të madh për të rivendosur ekuilibrin. Pikërisht për këtë arsye stresi kronik është kaq i dëmshëm. Vetëm të kujtuarit e një ngjarjeje të frikshme dhe stresuese mund të dobësojë nervin vagus”.

Ekspertët rekomandojnë ushtrime të rregullta dhe stërvitje për nervin “endacak”.

“Si fillim, provoni atë “OM”-në klasike që vjen nga joga. Lëshimi i gjatë i këtij tingulli reflektohet në pjesën e sipërme të gojës dhe në pjesën e pasme të fytit ku fillon nervi vagus”, shpjegon Mercedes Zif, trajnere e jogës dhe psikologjisë pozitive.

Nervi “endacak” reagon në tinguj me frekuencë të ulët siç janë dridhjet, kështu që ato që krijohen në pjesën e pasme të fytit dhe gjoksit mund të kenë një efekt qetësues ndaj tij.
Hulumtimi i profesorit të psikologjisë dhe neurologjisë në Universitetin e Bostonit, Dr. Kris Striter, tregon se praktikimi i jogës ndikon shumë në çrregullimet e lidhura me stresin, sepse rrit aktivitetin e nervit vagus.

Për pacientët që vuajnë nga ankthi dhe sindroma e zorrës së irrituar, Dr. Çitarxhi e rekomandon teknikën e frymëmarrjes 3, 4, 5 (thith për 3 sekonda, mbaje 4 sekonda, nxirrni frymën për 5 sekonda).

“Nëse jeni në ankth, frymëmarrja juaj është e cekët, ndërsa frymëmarrja e thellë dhe relaksimi stimulojnë endacakun”, thotë ai. “Sigurisht, nuk ka asgjë të keqe të vizitoni një psikolog në lidhje me ankthin, por ky është trajtimi i trurit, kurse frymëmarrja është trajtimi i trupit”.

Nuk është patjetër të vuani nga ndonjë çrregullim ose gjendje specifike për të stimuluar funksionin e nervit vagus. Ekspertët e infertilitetit sqarojnë se stimulimi i nervit vagus nëpërmjet akupunkturës së veshëve mund të relaksojë trurin, trupin dhe funksionin e zorrëve.

Stimulimi i vagusit mund të jetë i dobishëm në një farë mase edhe në jetën seksuale. Impotenca te të rinjtë në të 20-at dhe të 30-at është një fenomen gjithnjë e më i zakonshëm dhe shfaqet si rezultat i stresit të vazhdueshëm. Stresi aktivizon sistemin nervor simpatik, i cili nga ana tjetër parandalon ereksionin. Kjo shkakton reagim në sistemin nervor parasimpatik ku ndodhet nervi vagus i cili relakson trupin duke i mundësuar të arrijë ereksion.

Ndjenja e sigurisë është çelësi për një nerv “endacak” të shëndoshë. Kur ndiheni të sigurt dhe përjetoni raporte sociale pozitive, vagusi juaj u komunikon organeve të trupit se gjithçka është në rregull, duke ulur presionin e gjakut dhe duke ngadalësuar rrahjet e zemrës. Kjo mund të stimulohet përmes buzëqeshjes, një fytyre miqësore, bashkëveprimit me kafshët dhe natyrën, dhe më e çuditshmja nga të gjitha, përmes një bisede me tonalitet të bebeve. Njerëzit janë të ndjeshëm ndaj vokalizimit melodik të ngjashëm me ninullën e nënës, dhe kjo qetëson sistemin nervor.
Ky rrjet i madh i zgjeruar në brendinë e trupit ende mbetet për t’u zbuluar. Ekspertët besojnë se pikërisht stimulimi i nervit vagus do të jetë një zgjidhje alternative kryesore për shumë gjendje kur njerëzit nuk mund të pranojnë terapi mjekësore.

Derisa të zbulohen prova të besueshme për këtë mënyrë të trajtimit të murtajës të shekullit të 21-të, S T R E S I T, ja edhe disa sugjerime se si të stimuloni nervin vagus, veçanërisht kur ndiheni sikur telat tuaj janë gati të bashkohen, kurse lotët gati t’ju pikojnë. Filloni të meditoni. Një lloj specifik i meditimit budist ishte baza për hulumtimin e shkencëtarëve në Universitetin e Karolinës së Veriut në vitin 2013, i cili tregoi se emocionet pozitive dhe ndjenja e lidhjes sociale kanë një raport në ngushtë me nervin vagus. Lëshoni pak muzikë të qetë budiste dhe imagjinoni njerëzit që doni dhe që ju duan, se si ju dërgojnë ngrohtësi dhe dashuri dhe se si ju po ua ktheni në të njëjtën masë.

Një mundësi tjetër është edhe dushi i ftohtë, pasi larja e fytyrës me ujë të ftohtë aktivizon refleksin e zhytjes i cili stimulon nervin vagus. Është vërtetuar se duke ulur temperaturën e trupit, ai qetësohet. Pra, ndoshta pas disa sekondash jashtëzakonisht të ftohta, do të përjetoni atë ndjenjë “zen”.

The post Stimulimi bredharak appeared first on Аптеки PlusPharma.

Vetë fjala osteoporozë vjen nga termi “kocka poroze”, dhe paraqet formën më të zakonshme të sëmundjes së kockave e cila vjen me moshën.

Është vlerësuar se rreth 8% e popullsisë në botë vuan nga osteoporoza. Rreth 80% e pacientëve me osteoporozë janë femra, kurse rreth 20% janë meshkuj.

Llojet e osteoporozës

Osteoporoza zhvillohet si gjendje primare ose sekondare.

OSTEOPOROZA PRIMARE

Osteoporozën primare e përbëjnë rreth 95% të rasteve dhe dallohen 3 forma të saj:

Osteoporoza idiopatike është e rrallë, kurse shkaqet e paraqitjes janë të panjohura. Shfaqet te fëmijët dhe të rinjtë që kanë nivele normale të hormoneve dhe vitaminave, te të cilët nuk ekziston një arsye e dukshme për dobësimin e kockave.

Osteoporoza e tipit 1 është pasojë e rritjes së aktivitetit të osteoklasteve. Është 6 herë më e zakonshme te femrat dhe shkaktohet nga mungesa e estrogjenit, hormonit seksual femëror, i cili ndihmon në rregullimin e kalciumit te kockat e femrave. Shfaqet nga mosha 51 deri në 75 vjeç.

Niveli i ulët i testosteronit te meshkujt rrit aktivitetin e osteklasteve, kështu që përsëri shfaqet osteoporoza e tipit 1. Te kjo formë e osteoporozës, shpesh ndodhin fraktura kompresive të shtyllës kurrizore ose thyerje tipike të kyçit dhe ashtit rrezor.

Osteoporoza e tipit 2 (senile) shfaqet si pasojë e një zvogëlimi normal, gradual të numrit dhe aktivitetit të osteoblasteve. Ajo paraqitet si rezultat i plakjes. Shfaqet te njerëzit pas moshës 60 vjeçare dhe është 2 herë më e shpeshtë te gratë. Gratë e moshuara shpesh kanë një kombinim të osteoporozës së tipit 1 dhe 2. Te ato vjen deri në fraktura kompresive të shtyllës kurrizore, fraktura të qafës, femurit, kockës së krahut sipër bërrylit dhe legenit.

OSTEOPOROZA SEKONDARE

Osteoporoza sekondare është përgjegjëse për rreth 5% të të gjitha rasteve të kësaj sëmundjeje, si dhe lidhet me sëmundje të tjera ose ilaçe. Shfaqjen e saj mund ta shkaktojnë sëmundjet endokrine, sëmundjet e palcës së eshtrave, sëmundjet kronike, gjendjet deficitare, çrregullimet e lindura të metabolizmit, ilaçet dhe disa substanca të tjera.

Faktorët e rrezikut

Një numër i madh i faktorëve të rrezikut mund të rrisin gjasat e zhvillimit të osteoporozës, të tilla si mosha, mënyra e jetesës, gjendjet mjekësore, barnat, etj.

FAKTORËT E PANDRYSHUESHËM TË RREZIKUT

Disa nga faktorët e rrezikut për osteoporozën janë jashtë kontrollit tonë:

• Gjinia – femrat kanë një rrezik më të lartë të zhvillimit të osteoporozës.
• Mosha – sa më i moshuar të jeni, aq më i lartë është rreziku i osteoporozës.
• Historia familjare e osteoporozës – nëse keni prindër ose të afërm me osteoporozë, jeni të ekspozuar ndaj një rreziku më të lartë.
• Pesha e trupit – personat që kanë peshë trupore më të vogël, janë të ekspozuar ndaj rrezikut më të lartë nga kjo sëmundje.

HORMONET

Osteoporoza paraqitet më shpesh te personat që kanë më tepër ose më pak hormone të caktuara në trup.

Hormonet seksuale – Ulja e niveleve të estrogjenit në menopauzë është një nga faktorët më të fuqishëm të rrezikut për zhvillimin e osteoporozës te gratë. Disa terapi për trajtimin e kancerit mund të shkaktojnë ulje të niveleve të estrogjenit te gratë. Plakja dhe disa terapi për kancerin e prostatës mund të ulin nivelet e testosteronit te meshkujt. Niveli i zvogëluar i hormoneve seksuale shkakton dobësimin e eshtrave.

Problemet me gjëndrën tiroide – Rritja e niveleve të hormoneve tiroide mund të shkaktojë humbje të masës kockore.
Gjëndrat e tjera – Osteoporoza lidhet gjithashtu me hiperaktivitetin e gjëndrës paratiroide dhe gjëndrës mbiveshkore.

MUNGESA E MATERIEVE USHQYESE

Osteoporoza është më e zakonshme te personat që kanë:

Mungesë të kalciumit – Mungesa e kalciumit luan një rol të rëndësishëm në zhvillimin e osteoporozës, gjegjësisht marrja e pamjaftueshme e kalciumit kontribuon në reduktimin e masës kockore dhe rrit rrezikun e thyerjes së kockave.

Çrregullimi i të ushqyerit – Personat me mungesë oreksi kanë një rrezik më të lartë për zhvillimin e osteoporozës.

BARNAT

Përdorimi afatgjatë i barnave kortikosteroide mund të pengojë procesin e rigjenerimit të kockave.

MËNYRA E JETESËS

Disa zakone të këqija të jetesës mund të rrisin rrezikun e zhvillimit të osteoporozës:

• Aktiviteti fizik i pamjaftueshëm dhe i papërshtatshëm
• Konsumimi i tepërt i alkoolit dhe kafesë
• Pirja e duhanit

Pse femrat janë më të prirura ndaj osteoporozës?

Rreziku i shfaqjes së osteoporozës te femrat është më i lartë, për arsye se femrat kanë kocka më të vogla dhe më të holla se meshkujt. Por, ekzistojnë edhe faktorë të tjerë që i bëjnë ata më të ndjeshme ndaj kësaj sëmundje, si dështimi i parakohshëm i vezoreve dhe menopauza.

Kur vezoret nuk e kryejnë rregullisht funksionin e tyre dhe gruaja nuk i ka mbushur ende 40 vjeç, kjo konsiderohet si dështim i parakohshëm i funksionit të tyre. Menopauza mbetet një nga shkaktarët më të shpeshtë të osteoporozës, sepse në këtë periudhë të jetës së gruas ulet niveli i estrogjenit dhe si pasojë intensifikohet procesi i zbërthimit të indit kockor.

Simptomat

Nuk ka simptoma shumë të dukshme për osteoporozën dhe shenja më e zakonshme që tregon ekzistencën e osteoporozës, është në fakt thyerja e kockave edhe gjatë një dëmtimi joserioz, siç është një rrëzim i thjeshtë.

Simptomat shoqëruese:

• Zvogëlim gradual i lartësisë së trupit
• Dhimbje shpine
• Dhimbje që i ngjan dhimbjeve të muskujve ose kyçeve, por në fakt është si rezultat i çarjeve të vogla në kocka për të cilat njerëzit shpesh nuk janë të vetëdijshëm.

Diagnoza

Diagnoza e osteoporozës përcaktohet në bazë të historisë ekzistuese mjekësore në kombinim me një ekzaminim fizik nga mjeku dhe kryerjen e një testi për të përcaktuar densitetin mineral të kockave. Është shumë e rëndësishme që gratë të shkojnë për ekzaminim edhe para se të hyjnë në menopauzë.

Një metodë e sigurt për zbulimin e osteoporozës është densitometria, gjegjësisht matja e densitetit mineral të kockave. Ndryshimet në shtyllën kurrizore zbulohen më herët sesa në ijë, por te personat e moshuar, ijët janë tregues më i mirë sepse spondiloza mund të fshehë osteoporozën.

Ekzaminimi densitometrik rekomandohet për gratë mbi moshën 65 vjeç, si dhe për gratë me faktorë rreziku për osteoporozë të cilat janë midis moshës 50 dhe 65 vjeç.

Mjekimi

Nuk ka një kurë specifike për osteoporozën, kështu që trajtimi është një kombinim i barnave dhe ndryshimit të stilit të jetesës. Në varësi të moshës, gjinisë dhe historisë mjekësore, për çdo pacient duhet të përcaktohet trajtimi më i përshtatshëm. Qëllimi është të forcohen kockat në mënyrë që ato të bëhen më pak të prirura për t’u thyer.
Ndryshimi i parë që duhet të bëni është të aktivizoheni – filloni me shëtitjet e përditshme. Nëse vendosni të ushtroni, zgjidhni një profesionist për t’ju udhëhequr, siç është një fizioterapist me përvojë.

Për pacientët që vuajnë nga osteoporoza, si alternativë më e mirë konsiderohet stërvitja që përfshin ngritjen e peshave ose ushtrimet për forcimin e muskujve duke përdorur peshën e trupit.

Ecja e shpejtë, vrapimi, tenisi dhe volejbolli, si dhe ushtrimet për të përmirësuar ekuilibrin janë zgjedhje po aq të mira, veçanërisht ato për ekuilibër pasi mund të zvogëlojnë rrezikun e rrëzimit në të ardhmen.

Disa nga ushtrimet më të mira për të përmirësuar ekuilibrin janë:

• Tai chi
• Qëndrimi me këmbë të bashkuara
• Qëndrimi në njërën këmbë
• Ecja praptas

Ruajtja e një peshe normale trupore si dhe zvogëlimi i peshës së tepërt është një hap i domosdoshëm në menaxhimin me sukses të osteoporozës.

Është më mirë që alkooli të shmanget krejtësisht, megjithëse hulumtimet tregojnë se nëse konsumi i alkoolit reduktohet në vetëm 2 pije në ditë, nuk do të ishte i rrezikshëm për fortësinë e kockave.

Ndërkohë, përpiquni të mos rrëzoheni, ashtu që do ta rregulloni shtëpinë tuaj që të mund të lëvizni lirshëm, të vishni këpucë të rehatshme dhe të mbani syze nëse është e nevojshme.

Pse artriti reumatoid rrit rrezikun e osteoporozës?

Njerëzit që vuajnë nga artriti reumatoid përballen me nyje të dhimbshme ose të ngurtësuara, dhe kjo gradualisht i dobëson kockat duke i bërë ato të prirura ndaj frakturave.

Arsyet konkrete se pse artriti reumatoid rrit rrezikun e osteoporozës janë:

Inflamacioni: Kur keni AR, keni inflamacion në të gjithë trupin tuaj, veçanërisht në nyje. Ato mund të ënjten dhe plasariten. Kjo mund të dobësojë kockat rreth nyjeve të prekura nga AR, si p.sh. kyçet e dorës. Trupat tanë janë krijuar posaçërisht për të qenë në gjendje të prodhojnë masë kockore me të cilën do të zëvendësohet kocka e dëmtuar. Por, inflamacioni i artritit reumatoid e ndërpret këtë cikël, madje edhe përshpejton humbjen e masës kockore. Për shkak të kësaj, kockat bëhen më të dobëta dhe kjo rezulton me osteoporozë. Inflamacioni gjithashtu mund ta vështirësojë përthithjen e materieve ushqyese për të cilat kockat kanë nevojë që të qëndrojnë të forta, si kalciumi ose vitamina D.

Dhimbja: Artriti reumatoid shkakton ngurtësi, dhimbje dhe lodhje, madje edhe ngritja nga shtrati bëhet e vështirë. Nëse nuk jeni fizikisht aktiv, kockat tuaja do të fillojnë të dobësohen me kalimin e kohës. Nëse artriti reumatoid është ai që ju pengon të jeni aktiv, atëherë padyshim që jeni të ekspozuar ndaj një rreziku më të lartë nga osteoporoza.

Barnat steroide: Barnat kortikosteroide si prednizoni, mund të dobësojnë eshtrat tuaja nëse i merrni për një kohë të gjatë. Disa njerëz me artrit reumatoid detyrohen të marrin këto barna për të kontrolluar inflamacionin. Barnat mund të lehtësojnë shpejt dhimbjen dhe ënjtjen në mënyrë që të mund të lëvizni përsëri. Por, ato gjithashtu mund t’ia vështirësojnë trupit tuaj përthithjen e kalciumit dhe vitaminës D që merrni përmes ushqimit, diellit ose suplementeve, të cilat janë të nevojshme për të ndërtuar një skelet të shëndetshëm dhe të qëndrueshëm.

Rreziku nga osteoporoza është akoma më i lartë nëse jeni një grua në menopauzë dhe keni marrë steroide në periudhë prej 6 muajsh ose më shumë.

The post Fakte më pak të njohura për osteoporozën appeared first on Аптеки PlusPharma.

Pneumonia përfshin infeksion dhe inflamacion në qeset e ajrit të mushkërive, ndërsa bronkiti prek tubat bronkial që transportojnë ajrin deri në mushkëri.
Pneumonia shpesh shkaktohet nga infeksionet bakteriale, virusore ose kërpudhore, ndërsa bronkiti shpesh aktivizohet nga infeksionet virusore ose ngacmues të jashtëm si tymi i cigares ose ajri i ndotur.

Pneumonia mund të ndryshojë nga e lehtë në të rëndë, me potencial për shtrim në spital, ndërsa bronkiti është zakonisht pak më i lehtë dhe ka tendecë të shërohet vetë në afat prej disa javësh.

Mbani mend!

Bronkiti dhe pneumonia janë infeksione serioze të frymëmarrjes që shkaktojnë simptoma të pakëndshme dhe komplikime potencialisht serioze. Kuptimi i shkaqeve të shfaqjes së tyre, njohja e simptomave dhe marrja e masave parandaluese për mbrojtje, janë thelbësore për menaxhimin efektiv të këtyre gjendjeve, të cilat janë veçanërisht aktuale në dimër.

Bronkiti

Shkaqet, simptomat, trajtimi

Bronkiti është një gjendje mjaft e përhapur e frymëmarrjes e cila çdo vit prek miliona njerëz në mbarë botën. Kjo sëmundje në fakt nënkupton inflamacion të tubave bronkial, ose rrugëve ajrore që transportojnë ajrin në dhe nga mushkëritë. Bronkiti shkakton parehati, kollë të vazhdueshme dhe frymëmarrje të vështirësuar. Sa më mirë ta kuptoni këtë gjendje, aq më lehtë do të kontrolloni simptomat e saj dhe të kërkoni në kohë trajtimin e duhur mjekësor.

Llojet e bronkitit

1. Bronkiti akut

Bronkiti akut është një inflamacion i përkohshëm i tubave bronkial, i shkaktuar zakonisht nga infeksione virusore, siç janë virusi i gripit ose rinovirusi (i cili shkakton ftohjen e zakonshme). Shpesh vjen pas një ftohjeje ose gripi dhe zakonisht zgjat disa javë. Edhe pse i pakëndshëm, bronkiti akut zakonisht nuk është i rëndë dhe mund të trajtohet në kushte shtëpiake, pa mbikëqyrje mjekësore.

2. Bronkiti kronik

Bronkiti kronik është një gjendje më serioze që karakterizohet nga inflamacioni afatgjatë i tubave bronkial. Shpesh shoqërohet me ekspozim të vazhdueshëm ndaj ngacmuesve si tymi i cigares, ajri i ndotur ose faktorë të tjerë mjedisorë. Bronkiti kronik konsiderohet një lloj i sëmundjes kronike obstruktive të mushkërive (COPD) dhe mund të rezultojë në komplikime më serioze nëse nuk mjekohet.

Shkaqet e paraqitjes së sëmundjes

• Infeksionet virusore Shkaku më i zakonshëm i bronkitit akut janë infeksionet virusore, të cilat shpesh vijnë nga të njëjtat viruse që shkaktojnë ftohjen dhe gripin.
• Infeksionet bakteriale Edhe pse janë më të rralla, infeksionet bakteriale gjithashtu mund të shkaktojnë edhe bronkit.
• Faktorët mjedisorë Bronkiti kronik shoqërohet shpesh me ekspozimin afatgjatë ndaj ngacmuesve si tymi i cigares, ajri i ndotur ose kimikatet në vendin e punës.

Simptomat

Simptomat e bronkitit mund të ndryshojnë në varësi të llojit dhe ashpërsisë së gjendjes.

Kollë e vazhdueshme Simptoma kryesore e bronkitit akut dhe kronik është kolla e vazhdueshme e cila mund të prodhojë sekrecion të pastër, të verdhë ose të gjelbër.

Frymëmarrje e shkurtër dhe e vështirësuar Individët me bronkit mund të përjetojnë vështirësi gjatë frymëmarrjes, të shoqëruar me frymëmarrje të rënduar ose ndjenjë shtrëngimi në kraharor.

Lodhje dhe ethe të lehta Ndjenja e lodhjes dhe ethet e lehta herë pas here, janë gjithashtu simptoma të zakonshme.

Diagnoza

Nëse ekziston dyshimi për bronkit, është e nevojshme të kërkoni ndihmë mjekësore. Sipas të gjitha gjasave, mjeku do të kryejë një ekzaminim fizik dhe mund të rekomandojë analiza plotësuese, të tilla si radiografi të kraharorit ose analizën e pështymës (sekrecionit), për të vërtetuar shkakun e bronkitit.

Trajtimi

Për bronkitin akut, trajtimi fokusohet kryesisht në lehtësimin e simptomave. Kjo mund të përfshijë pushim, hidratim dhe ilaçe pa recetë për të lehtësuar shqetësimin.
Trajtimi i bronkitit kronik përfshin ndryshime në stilin e jetës, si lënia e duhanit, shmangia e ngacmuesve dhe përdorimi i barnave të tilla si bronkodilatorët ose steroidet për të hapur rrugët e frymëmarrjes dhe për të reduktuar inflamacionin.

Parandalimi

Parandalimi i bronkitit përfshin zbatimin e zakoneve të shëndetshme dhe minimizimin e ekspozimit ndaj ngacmuesve të mundshëm.
Higjiena e mirë Praktikimi i higjenës së duhur të duarve dhe shmangia e kontaktit të afërt me personat e sëmurë mund të ndihmojë në parandalimin e përhapjes së viruseve që shkaktojnë bronkit.
Shmangia e ngacmuesve Minimizoni ekspozimin ndaj tymit të duhanit, ndotësve të ajrit dhe ngacmuesve të tjerë të frymëmarrjes.
Imunizimi Vaksinimi kundër gripit mund të zvogëlojë ndjeshëm rrezikun e infeksioneve virusore që shpesh sjellin bronkit.

Kur të kërkoni ndihmë mjekësore?

Ndërsa shumica e rasteve të bronkitit kalojnë pa komplikime, disa simptoma të caktuara kërkojnë ndihmë të menjëhershme mjekësore:

• Frymëmarrje e rëndë dhe e vështirësuar që bëhet gjithnjë e më serioze.
• Dhimbje e vazhdueshme ose presion në kraharor.
• Temperaturë e lartë e trupit (mbi 38°C) e shoqëruar me ethe.

Pneumonia

Shkaqet, simptomat, trajtimi

Pneumonia është një infeksion i shpeshtë i frymëmarrjes që prek individët e të gjitha moshave në mbarë botën. Shfaqet kur qeset e ajrit në mushkëri inflamohen dhe mbushen me lëng ose qelb, duke shkaktuar vështirësi në frymëmarrje, kollë dhe shqetësime të tjera. Të kuptuarit e shkaqeve, simptomave dhe trajtimeve të disponueshme për pneumoninë është e një rëndësie thelbësore për kontrollin efektiv dhe shërimin nga kjo sëmundje.

Llojet e pneumonisë

1. Pneumonia e fituar nga komuniteti

Ky është lloji më i zakonshëm i pneumonisë dhe merret jashtë ambienteve të institucioneve shëndetësore. Mund të shkaktohet nga baktere, viruse dhe kërpudha të ndryshme.

2. Pneumonia spitalore (nozokomiale)

Paraqitet gjatë qëndrimit në spital ose vizitave të kujdesit shëndetësor. Ka tendencë të jetë më e rëndë dhe mund të shkaktohet nga bakteret që janë rezistente ndaj antibiotikëve.

3. Pneumonia virusore

Shkaktohet nga viruse të ndryshme, duke përfshirë virusin e gripit, virusin sincicial të frymëmarrjes (RSV), koronavirusin (COVID-19) dhe të tjerë. Pneumonia virusore mund të ndryshojë nga e lehtë në të rëndë.

Shkaqet e pneumonisë

Infeksionet bakteriale Bakteret si Streptococcus pneumoniae janë shkaktarët e zakonshëm të pneumonisë.
Infeksionet virusore Gripi, RSV dhe koronavirusi janë ndër viruset që mund të shkaktojnë pneumoni.
Infeksionet kërpudhore Disa kërpudha, të tilla si Pneumocystis jirovecii, mund të shkaktojnë pneumoni, veçanërisht te personat me sistem imunitar të dobësuar.
Aspirimi Thithja e ushqimit, lëngjeve ose të vjellave në mushkëri mund të shkaktojë një lloj pneumonie të njohur si pneumoni aspiruese.

Si transmetohet?

Mikroorganizmat patogjene mund të depërtojnë deri në mushkëri përmes:

Futjes së mikroorganizmave nga orofaringu. Aspirimi i patogjenëve pulmonar është mekanizmi më i zakonshëm për paraqitjen e pneumonisë.

Thithjes së aerosoleve infektive. Këto janë grimca më të vogla se 3-5 mikron që përmbajnë mikrobe. Këto aerosole infektive janë shumë të vogla, prandaj mund të depërtojnë thellë në rrugët e frymëmarrjes dhe të shkaktojnë infeksion. Vetëm një grimcë infektive mund të jetë e mjaftueshme për të shkaktuar inflamacion.

Transmetimit të infeksionit nëpërmjet gjakut. Shpërndarja e mikroorganizmave patogjenë në mushkëri përmes gjakut më së shpeshti ndodh te personat e varur nga droga, pacientët me kateter venoz, pacientët me endokardit.

Marrjes së infeksionit nga plagët e shpuarjes në mushkëri ose gjatë ndërhyrjeve të caktuara mjekësore. Ndërhyrjet mjekësore si intubimi trakeal dhe lëndimet traumatike të mushkërive mund të jenë shkak për zhvillimin e pneumonisë.

Përhapjes së infeksionit nga indet përreth. Nëse ekziston një vatër inflamacioni të organeve dhe strukturave organike anatomikisht pranë mushkërive, mund të ndodhë transmetimi i drejtpërdrejtë i infeksionit dhe të zhvillohet pneumonia.

Simptomat

Simptomat mund të ndryshojnë në varësi të shkakut, moshës dhe shëndetit të përgjithshëm të individit, por shenjat e zakonshme përfshijnë:

• Kollë Shpesh prodhon sekrecion të gjelbër, të verdhë ose të përgjakur.
• Ethe Temperatura e lartë e shoqëruar me djersitje ose ethe.
• Frymëmarrje të shpeshta Vështirësi në frymëmarrje, veçanërisht gjatë kryerjes së aktiviteteve të përditshme.
• Dhimbje në kraharor Dhimbje e mprehtë ose therëse në kraharor, e përkeqësuar nga kollitja ose frymëmarrja e thellë.
• Lodhje Ndjenjë e lodhjes ose dobësisë së pazakontë.

Diagnoza

Kërkimi i këshillës mjekësore është me rëndësi thelbësore nëse ekziston dyshimi për pneumoni. Mjeku mund të kryejë teste të ndryshme, duke përfshirë:

• Ekzaminimin fizik Vlerësimi i simptomave dhe dëgjimi i mushkërive me ndihmën e një stetoskopi.
• Radiografia e kraharorit Për të parë se sa janë pushtuar mushkëritë dhe a ka lëngje në to.
• Analiza e gjakut Për të kontrolluar praninë e infeksionit dhe për të përcaktuar shkakun specifik.

Trajtimi

Antibiotikë ose barna antivirusore Të përshkruara për trajtimin e pneumonisë bakteriale ose virusore, përkatësisht.
Trajtimi në shtëpi Shumë pushim, lëngje dhe barna OTC për dhimbjen dhe për të ulur temperaturën e lartë trupore.
Shtrimi në spital Rastet e rënda ose personat me gjendje shëndetësore kronike mund të kërkojnë shtrimin në spital për antibiotikë intravenozë dhe terapi me oksigjen.

Parandalimi

Parandalimi i pneumonisë përfshin disa masa:

Vaksinimi Vaksinimi kundër gripit dhe sëmundjeve të tjera të cilat mund të parandalohen, mund të zvogëlojë ndjeshëm rrezikun e pneumonisë.
Higjiena e mirë Praktikimi i larjes së duhur të duarve dhe shmangia e kontaktit të afërt me personat e sëmurë mund të parandalojë përhapjen e infeksioneve të frymëmarrjes.
Mënyra e shëndetshme e të jetuarit Lënia e duhanit, ruajtja e shëndetit të përgjithshëm dhe të ushqyerit e balancuar, mund të forcojë sistemin imunitar dhe të zvogëlojë rrezikun e infeksioneve.

Kur të kërkoni ndihmë mjekësore?

Disa shenja tregojnë nevojën për ndihmë urgjente mjekësore:

• Vështirësi në frymëmarrje, mbetje pa frymë ose frymëmarrje e shpeshtuar.
• Dhimbje e vazhdueshme ose presion në kraharor.
• Konfuzion ose çorientim i papritur.

The post Bronkiti vs. Pneumonia appeared first on Аптеки PlusPharma.

Ka shumë mundësi që të keni dëgjuar për endometriozën, veçanërisht nëse jeni femër. Nëse e zgjoni pak më shumë kureshtjen dhe u drejtoheni forumeve të internetit, do të gjeni qindra femra nga rrethina juaj të cilat në një mënyrë apo tjetër, janë ose kanë qenë të prekura nga endometrioza. Endometrioza është e vështirë dhe e komplikuar për t’u diagnostikuar, sepse simptomat për zbulimin e saj janë shumë të ngjashme me ato menstruale, si ngërçe, dhimbje barku, ndryshime të humorit, rritje të oreksit.

Endometrioza është një sëmundje në të cilën shtresa e brendshme e cila e mbështjell mitrën e quajtur endometrium (shtresa që, nëse shtatzënia nuk ndodh, hidhet nga trupi së bashku me gjakun dhe pjesën e mbetur të mukozës), rritet në vendet ku nuk duhet të rritet, si te vezoret, vezëpërçuesit, legeni, madje edhe te fshikëza dhe stomaku.

Endometriumi te një grua e shëndetshme, i cili ndodhet në brendi të mitrës, nën ndikimin e estrogjenit – i cili arrin kulmin gjatë ovulacionit – bymehet, më pas shpërbëhet dhe në fund hidhet jashtë trupit nëpërmjet gjakderdhjes gjatë menstruacioneve. Por, indi jashtë mitrës që mbetet i bllokuar shkakton inflamacion, gjakderdhje të brendshme dhe dhimbje ekstreme.

Meqenëse dhimbjet dhe ngërçet karakteristike të menstruacioneve janë një reflektim i simptomave të endometriozës, askush nuk ngre një panik të madh dhe pikërisht për këtë bëhet shumë e vështirë për të diagnostikuar sëmundjen. Mesatarisht, procesi i zbulimit të endometriozës zgjat 7 vjet.

Sipas hulumtimeve të fundit, çdo e 10-ta grua në botë ka endometriozë, që nënkupton se rreth 176 milionë gra në mbarë botën vuajnë nga dhimbje të padurueshme. Shifrat e tilla janë një tregues se endometrioza qëndron krah për krah me diabetin dhe astmën.

Kontrolli rutinë te një gjinekolog mund të tregojë një cist specifik në ekzaminimin me eko, i cili analizohet më tej me ndihmën e markerëve të tumorit. Megjithatë, e vetmja mënyrë për të qenë të sigurt se a bëhet fjalë për endometriozën, është të kryeni një laparoskopi – një ndërhyrje e vogël kirurgjikale në të cilën bëhet një hapje minimale në bark me ndihmën e një laparoskopi, me të cilin kontrollohet nëse ka qeliza ose inde në formë të rritjeve. Bëhet biopsi për analiza të mëtejshme ose hiqet me kirurgji konservatore. Në rastet më të rënda, kur ka dëmtim të plotë të njërit prej organeve riprodhuese, për shkak se indi i endometrit i gërryen disi skajet e organeve të cilave nuk u përket, kërkohet një operacion më kompleks, veçanërisht nëse organizmi nuk reagon ndaj terapisë lazerike.

Përderisa të gjitha operacionet që lidhen me endometriozën kanë për qëllim heqjen e indit, histerektomia nënkupton heqjen e plotë të mitrës, kurse oforektomia edhe heqjen e vezoreve. Varësisht shkallës së problemit, mund të hiqen të dyja ose njëra nga vezoret.

Një problem tjetër me endometriozën është origjina e panjohur e saj. Bëhet fjalë edhe për një tjetër nga seria e sëmundjeve të heshtura dhe të padukshme me pasoja fatale. Një sërë teorish shkencore përpiqen të shpjegojnë se pse dhe si endometriumi nga muret e brendshme të mitrës përfundon në organe të tjera. Një mundësi shkencëtarët e shohin tek menstruacionet retrograde – gjak menstrual i cili kthehet në trupin e gruas gjatë periudhës së ciklit. Në këtë mënyrë ekziston mundësia që endometriumi të përfundojë në tubat fallopiane (vezëpërçuesit), legenin e vogël dhe zgavrat e barkut.

Skaku se pse shfaqen menstruacionet retrograde është i panjohur, por dihet se ky nuk është shkaktari i vetëm i paraqitjes së endometriozës, sepse jo të gjitha gratë me menstruacione retrograde zhvillojnë endometriozë.

Ndryshimi jonormal në natyrën e qelizave është një tjetër shkak. Vetë shtresa që mbulon organet e legenit përmban në vete qeliza amë që kanë aftësinë të zhvillohen në forma të tjera të indeve siç është endometriumi. Ekziston një teori sipas së cilës qelizat e shtresës së brendshme të mitrës udhëtojnë përmes qarkullimit të gjakut dhe kështu arrijnë në organe të ndryshme të trupit.

Studiuesit nuk përjashtojnë as gjenetikën si shkaktar të endometriozës. Nëse ka një histori familjare të femrave me endometriozë, ajo shfaqet në çdo brez të ri.
Ekzistojnë të dhëna që tregojnë se disa femra me endometriozë kanë imunitet të dëmtuar, kështu që ai nuk regjistron gjendjen anormale, gjegjësisht që indet endometriale nuk i përkasin organeve të caktuara.

Endometrioza klasifikohet në 4 shkallë në varësi të vendndodhjes së saktë, thellësisë së përhapjes, si dhe pranisë dhe ashpërsisë së të ashtuquajturit korozion ose dëmtim të indeve. Numri më i madh i rasteve bëjnë pjesë në dy kategoritë e para, ndërsa dy të dytat karakterizohen nga ciste të mëdha dhe dëmtime serioze. Shkalla e endometriozës nuk lidhet me madhësinë dhe shpeshtësinë e simptomave, por infertiliteti është një simptomë shumë e zakonshme e endometriozës së shkallës së katërt.

Sëmundjes i duhet shumë kohë derisa t’i shfaqë simptomat. Disa prej tyre, si dhimbjet dhe ngërçet, janë të njëjta me ato gjatë ciklit menstrual dhe nuk zbulojnë shumë. Marrëdhënia e dhimbshme seksuale është simptoma e dytë që duhet t’i drejtojë gratë te gjinekologu. Megjithatë, arsyeja më e shpeshtë që i bën mjekët të fillojnë të dyshojnë për endometriozë është problemi me shtatzaninë. Gratë që kanë vështirësi për të mbetur shtatzënë, kanë shumë më shumë gjasa të kenë endometriozë sesa ato që kanë mbetur tashmë shtatzënë. Megjithatë, shumë gra të diagnostikuara me endometriozë kanë arritur të mbeten shtatzënë, veçanërisht nëse sëmundja është në fazën e dytë ose të tretë. Supozohet se 70% e këtyre grave do të mbeten shtatzënë gjatë tre viteve të para të trajtimit të sëmundjes. Pavarësisht kësaj, mjekët rekomandojnë shtatzëni gjatë vitit të parë pas laparoskopisë.

Një nga pyetjet që bëhet më shpesh është se a ekziston një lidhje midis endometriozës dhe kancerit. Si fillim, emëruesi i përbashkët i kancerit dhe endometriozës është estrogjeni, i cili stimulon ndarjen e qelizave në vezore dhe në gji. Me kalimin e kohës, qelizat që ndahen vazhdimisht mund të bëjnë gabim, gjegjësisht, të vijë deri te ndarja e pakontrolluar e qelizave ose kancer.

Endometrioza, nga ana tjetër, është indi që mbështjell mitrën dhe që rritet në një vend të pazakontë. Ai rritet nën ndikimin e estrogjenit, kështu që vetë sëmundja varet nga estrogjeni.
Një studim i gjerë që përfshin të dhëna nga 114 mijë femra në një spital në Danimarkë, zbuloi se femrat e diagnostikuara me endometriozë nën moshën 40 vjeç kishin një rrezik të reduktuar për kancer në gji, ndërsa ato të diagnostikuara midis 40 dhe 50 vjeç kanë 14% më shumë gjasa për t’u prekur nga kanceri i gjirit. Për femrat mbi 50 vjeç, gjasat janë të njëjta pavarësisht nëse kanë qenë apo jo të diagnostikuara me endometriozë.

Disa kërkime bazohen në teorinë se gratë me endometriozë kanë më shumë mundësi për të zhvilluar disa lloje të kancerit të vezoreve. Rreziku është më i madh te gratë që kanë pasur endometriozë dhe probleme gjatë shtatzënisë primare (mbarsjes së parë). Megjithatë, kombinimet e pilulave kontraceptive orale, të cilat ndonjëherë përdoren si terapi për endometriozën, e reduktojnë ndjeshëm këtë rrezik.

Simptomat

• Cikle të dhimbshme. Dhimbje legeni, ngërçe dhe ndonjëherë dhimbje në pjesën e poshtme të shpinës dhe barkut, të cilat zakonisht shfaqen gjatë periudhës së ciklit menstrual. Ndonjëherë ato mund të fillojnë para ose të vazhdojnë për disa ditë pas përfundimit të tij.
• Gjakderdhje e shtuar. Gratë me endometriozë zakonisht kanë perioda menstruale të rënda dhe ndonjëherë gjakosen ndërmjet cikleve menstruale (gjakderdhje depërtuese).
• Dhimbje gjatë jashtëqitjes ose urinimit
• Dhimbje gjatë ose pas marrëdhënies seksuale
• Vështirësi gastrointestinale ose digjestive
• Sterilitet
• Lodhje dhe mungesë energjie

Faktorët e rrezikut

Faktorët e zakonshëm që mund të rrisin rrezikun e endometriozës janë:

• Të mos pasurit fëmijë
• Historia familjare: Një anëtar i familjes me endometriozë
• Fillimi i ciklit menstrual para moshës 11 vjeç
• Cikle menstruale të shkurtra
• Cikle menstruale të rënda më të gjata se 7 ditë

Si mund të ndihmojë ushqimi?

Zakonet e jetesës së shëndetshme mund të zvogëlojnë rrezikun e endometriozës dhe të lehtësojnë ndjeshëm simptomat te gratë që tashmë vuajnë nga kjo sëmundje.
Shmangni:

• Glutenin ose të gjitha produktet e grurit si buka dhe makaronat për të reduktuar fryrjen dhe dhimbjen e legenit, për të paktën 4 deri në 6 javë.
• Ksenoestrogjenet, substancat kimike të pranishme në pesticide, herbicide, ambalazhe plastike, të cilat në organizëm sillen si hormoni estrogjen, por me një efekt shumë më të fortë.
• Alkoolin, studimet tregojnë se konsumimi i tepërt i alkoolit mund të rrisë nivelet e estrogjenit, gjë që rrit rrezikun e endometriozës.
• Kafeinën, sipas një studimi, dozat e tepërta të kafeinës të konsumuara përmes kafesë, çajit jeshil, pijeve të gazuara rrisin estrogjenin te disa femra.

Aplikoni:

Aktivitet fizik, i rëndësishëm për zbutjen e simptomave të endometriozës. Aktiviteti i rregullt fizik mund të rrisë nivelet e metabolitëve të mirë të estrogjenit (përbërës që krijohen kur estrogjeni shpërbëhet) dhe të ulë nivelet e atyre jo të mirë, por kjo tezë akoma nuk është vërtetuar plotësisht.

Konsumimi i rregullt i produkteve të fermentuara si kosi, kefiri, perimet e fermentuara me qëllim të rregullimit të tretjes.

Konsumimi i rregullt i acideve yndyrore omega-3, vajit të aguliçes, vitaminës C, vitaminës E, zinkut dhe kompleksit B (vitaminat e kontrollojnë ekuilibrin e prostaglandinës dhe kanë një efekt anti inflamator), magnezit (pothuajse te të gjitha gratë me endometriozë vërehet se kanë mungesë të mineralit magnez), aminoacidit L-metioninë, pasi nxit detoksifikimin e estrogjenit të tepërt në mëlçi. Dozën e duhur të këtyre suplementeve ushqimore e cakton mjeku gjinekolog amë.

The post Endometrioza appeared first on Аптеки PlusPharma.

Tiroiditi i Hashimotos është një inflamacion autoimun i gjëndrës tiroide. Gjëndra tiroide është një gjëndër në formën e fluturës e vendosur në bazën e qafës, poshtë “Mollës së Adamit”. Ajo është përgjegjëse për prodhimin e hormoneve që rregullojnë një sërë funksionesh dhe procesesh metabolike.

Emri sëmundjes i është dhënë në bazë të meritës së mjekut japonez Hakaru Hashimoto, i cili e diagnostikoi i pari këtë gjendje. Në vitin 1912, Hashimoto ishte i pari që parashtroi tezën e strumës limfomatoze me karakter beninj dhe shpëtoi shumë njerëz me tiroiditin Hashimoto nga operacionet e panevojshme për heqjen e gjëndrës tiroide.

Nën ndikimin e proceseve komplekse autoimune, sistemi imunitar krijon antitrupa që sulmojnë në mënyrë selektive gjëndrën tiroide. Sëmundja zakonisht rezulton me zvogëlimin e prodhimit të hormoneve – hipotiroidizëm. Hipotiroidizmi do të thotë që gjëndra tiroide nuk prodhon mjaftueshëm nga hormonet e saj për të plotësuar nevojat e organizmit. Ajo paraqet një gjendje kronike e cila mund të zhvillohet gradualisht me kalimin e viteve dhe të shkaktojë dëmtim të gjëndrës tiroide.

Megjithëse secili mund të zhvillojë sëmundjen e Hashimotos, ajo është më e zakonshme tek gratë e moshës së mesme. Trajtimi kryesor është zëvendësimi i hormoneve tiroide.

Sëmundja e Hashimotos njihet edhe si tiroiditi i Hashimotos (Hashimoto tiroiditis), tiroiditi limfocitar kronik dhe tiroiditi kronik autoimun.

Simptomat

Sëmundja e Hashimotos përparon ngadalë, me kalimin e viteve. Ka shumë të ngjarë që pacienti të mos vërejë shenja dhe simptoma të sëmundjes derisa ulja e hormoneve tiroide të rezultojë në ndonjërin nga ndryshimet e mëposhtme:

• Lodhje dhe plogështi
• Rritje e ndjeshmërisë ndaj të ftohtit
• Përgjumje e shtuar
• Lëkurë e thatë
• Kapsllëk
• Dobësi muskulore
• Dhimbje dhe ngërçe muskulore
• Dhimbje dhe ngurtësi në kyçe
• Gjakderdhje menstruale të parregullta ose të shtuara
• Depresion
• Probleme me kujtesën ose përqendrimin
• Ënjtje e gjëndrës tiroide (mbytje)
• Fytyrë e fryrë
• Thonj të brishtë
• Renie e flokeve
• Zmadhimi i gjuhës

Sëmundja shfaqet me simptoma të hipertiroidizmit (rritje e funksionit të gjëndrës tiroide). Shfaqen djersitje të shtuara, rrahje të shpejta të zemrës, humbje peshe, lodhje, dridhje, lëkurë të yndyrshme, memorie dhe përqendrim të dobët. Simptomat zakonisht zgjasin disa ditë, por mund të zgjasin edhe deri në disa javë.

Më pas shfaqen simptomat e hipotiroidizmit (aktivitet i zvogëluar i gjëndrës tiroide). Shfaqet lodhja, letargjia, harresa, përgjumja, përqendrimi shumë i dobët, të folurit dhe lëvizjet e ngadalësuara, si dhe shtimi i menjëhershëm i peshës trupore, kapsllëk dhe ulje e oreksit. Në këtë fazë të sëmundjes, zemra fillon të punojë më ngadalë, lëkura është e zbehtë dhe e thatë dhe pacienti ndjen dobësi muskulore.

Shumë shpesh, pacientët përballen edhe me ndryshime psikologjike të shkaktuara nga plogështia e tyre, kështu që ata kanë luhatje të shpeshta të disponimit. Tek meshkujt ulet dëshira seksuale, ndërsa tek femrat shfaqen çrregullime të ciklit menstrual.

Simptomat karakteristike që duhet të ngjallin dyshime për këtë gjendje përfshijnë intolerancën ndaj të ftohtit, ënjtjen e fytyrës dhe pjesës rreth syve, kapsllëkun, zërin e ngjirur, vështirësi në të folur dhe frymëmarrje për shkak të zmadhimit të gjëndrës.

Në fillim të sëmundjes, simptomat janë të lehta, mezi të dukshme ose mungojnë plotësisht. Shumë rrallë ndodh që pacientët të ndjejnë ndonjë shqetësim në qafë. Simptomat e sëmundjes së Hashimotos ndryshojnë nga personi në person dhe nuk janë specifike vetëm për këtë çrregullim, përkundrazi, ato mund të vijnë nga një sërë çrregullimesh të tjera. Prandaj, është shumë e rëndësishme që të shkoni sa më shpejt te mjeku, për një diagnozë të saktë dhe në kohë.

Shkaqet e paraqitjes së sëmundjes

Nuk ka shkaqe konkrete, sepse Hashimoto është një çrregullim autoimun. Sistemi imunitar krijon antitrupa të cilat i sulmojnë qelizat e tiroidës sikur të ishin baktere, viruse ose ndonjë trup tjetër i huaj. Sistemi imunitar lufton kundër një sëmundjeje që nuk ekziston dhe kështu shkakton vdekjen qelizore të qelizave krejtësisht të shëndetshme.

Faktorët e rrezikut

Faktorët e mëposhtëm lidhen me një rrezik të shtuar nga Hashimoto:

Gjinia. Gratë kanë më shumë gjasa të zhvillojnë Hashimoto.

Mosha. Sëmundja e Hashimotos mund të shfaqet në çdo moshë, por më shpesh shfaqet në moshën e mesme (kryesisht mes 30 dhe 50 vjeç).

Sëmundje të tjera autoimune. Gjendjet autoimune si artriti reumatoid, diabeti i tipit 1 ose lupus, e rrisin rrezikun për zhvillim të Hashimotos.

Gjenetika dhe historia familjare. Personi është i ekspozuar ndaj rrezikut më të madh nga Hashimoto, nëse anëtarët e tjerë të familjes kanë çrregullime të gjëndrës tiroide ose vuajnë nga sëmundje të tjera autoimune.

Shtatzënia. Ndryshimet tipike në funksionin imunitar gjatë shtatzënisë mund të jenë shkaku i sëmundjes së Hashimotos e cila fillon pas shtatzënisë.

Marrja e tepërt e jodit. Jodi i tepërt në ushqim mund të veprojë si shkas për zhvillimin e Hashimotos, por vetëm te njerëzit që tashmë janë ekspozuar ndaj rrezikut të sëmundjes.

Ekspozimi ndaj rrezatimit. Njerëzit që janë të ekspozuar ndaj niveleve të larta të rrezatimit janë shumë më të prirur ndaj sëmundjes së Hashimotos.

Diagnoza

Sëmundja zakonisht zbulohet rastësisht, gjatë një ekzaminimi rutinë, kur konstatohet se gjëndra tiroide është e zmadhuar. Zhvillimi i sëmundjes është shumë i ngadalshëm. Diagnoza arrihet me analizën e antitrupave specifikë kundër peroksidazës tiroide (ATPO) në gjak, si dhe me anë të vlerave të hormoneve tiroide. Gjithashtu rekomandohet kryerja e një ekografie (eko) të gjëndrës tiroide, sepse pacientët me Hashimoto tiroiditis kanë rezultate specifike ekografike. Terapia përshkruhet nga mjeku në bazë të gjendjes dhe rezultateve të ekzaminimit.

Mjekimi

Trajtimi varet nga faza në të cilën është diagnostikuar tiroiditi i Hashimotos. Në disa raste, gjendja e Hashimotos nuk shkakton hipotiroidizëm. Tek pacientët me hipotiroidizëm të konstatuar, terapia fillon me zëvendësues hormonal. Pasi endokrinologu të vendosë terapinë, është e nevojshme që të monitorohet sipas nevojave.

Përveç kësaj, disa ndryshime në mënyrën e të ushqyerit mund të jenë të dobishme.

Inflamacionet nuk e ndihmojnë sëmundjen, prandaj duhet të shmangen ushqimet e pasura me sheqer të shtuar të rafinuar, ushqimet e skuqura, ushqimet me yndyra trans dhe të gjitha vaktet shumë të përpunuara që rrisin rrezikun e sëmundjes.

Për disa pacientë edhe eliminimi i glutenit nga ushqimi bën një ndryshim të madh pozitiv, veçanërisht në reduktimin e simptomave si fryrje, kapsllëk, ngërçe, diarre, madje edhe dhimbje koke.

Komplikimet

Hormonet tiroide janë të domosdoshme për funksionimin normal të shumë sistemeve në organizëm. Prandaj, kur sëmundja e Hashimotos dhe hipotiroidizmi nuk trajtohen, mund të shfaqen shumë komplikime. Ata përfshijnë:

Asfiksimin. Asfiksimi është në fakt një zmadhim i gjëndrës tiroide dhe konsiderohet si një nga simptomat e para të sëmundjes. Gjatë një sulmi të vazhdueshëm ndaj gjëndrës nga sistemi imunitar, ajo bëhet shumë aktive duke u përpjekur të mbrohet dhe të vazhdojë të funksionojë normalisht, kështu që si rezultat shfaqet hipertrofia. Ky cikël mund të rezultojë në mbytje. Në përgjithësi nuk është e pakëndshme, por zmadhimi i gjëndrës tiroide mund të ndikojë në pamje dhe mund të pengojë gëlltitjen ose frymëmarrjen. Me kalimin e kohës, gjëndra konsumohet, bëhet jofunksionale, fillon të tkurret dhe në fund vjen deri tek atrofia.

Problemet me zemrën. Hipotiroidizmi mund të rezultojë me një dobësim të punës së zemrës, një zemër të zmadhuar dhe me rrahje të parregullta. Mund të rezultojë gjithashtu me nivele të larta të kolesterolit të lipoproteinës me densitet të ulët (LDL) – kolesteroli “i keq” – i cili është një faktor rreziku për sëmundjet kardiovaskulare dhe dobësimin e zemrës.

Problemet me shëndetin mendor. Depresioni ose çrregullime të tjera të shëndetit mendor mund të shfaqen në fillimet e sëmundjes së Hashimotos dhe mund të bëhen më të rënda me kalimin e kohës.

Mosfunksionimin seksual dhe riprodhues. Tek gratë, hipotiroidizmi mund të rezultojë me ulje të dëshirës seksuale (epshit), paaftësi për të ovuluar dhe gjakderdhje të parregullt dhe të zmadhuar menstruale. Meshkujt me hipotiroidizëm mund të kenë ulje të dëshirës seksuale, mosfunksionim erektil dhe zvogëlim të numrit të spermatozoidëve.

Rezultat të dobët të shtatzënisë. Hipotiroidizmi gjatë shtatzënisë mund të rrisë rrezikun e abortit spontan ose lindjes së parakohshme. Foshnjat e lindura nga gratë me hipotiroidizëm të patrajtuar janë të ekspozuara ndaj rrezikut të uljes së aftësive intelektuale, autizmit, vonesave në të folur dhe çrregullimeve të tjera të zhvillimit.

Koma miksedematike. Kjo gjendje e rrallë, kërcënuese për jetën, mund të zhvillohet për shkak të hipotiroidizmit afatgjatë, të rëndë dhe të patrajtuar. Shenjat dhe simptomat e tij përfshijnë përgjumje të shoqëruar nga një letargji e thellë dhe pavetëdije. Koma miksedematike mund të shkaktohet nga ekspozimi ndaj të ftohtit, qetësuesve, infeksionit ose ndonjë stresi tjetër në trup. Kjo gjendje kërkon trajtim të menjëhershëm mjekësor, pasi mund të rezultojë me vdekje.

Pacientët vërejnë efekte pozitive me marrjen e rregullt të vitaminës D dhe mineralit të selenit në kombinim me një ushqim të shëndetshëm.

The post Tiroiditi i Hashimotos appeared first on Аптеки PlusPharma.

Me siguri edhe në mjedisin tuaj ekziston një person i cili e shmang glutenin nga ushqimi i tij. Duket se dieta pa gluten është një tendencë aktuale dhe njerëzit e përdorin atë për arsye të ndryshme: për të zvogëluar peshën trupore, për të përmirësuar përqendrimin, disponimin dhe gjendjen e përgjithshme shëndetësore.

Ndoshta në këto çaste edhe ju mund të jeni duke menduar të eliminoni glutenin nga ushqimi juaj, prandaj është mirë të dini se nuk ka fakte që vërtetojnë se gluteni në vetvete nuk është i shëndetshëm! Ai është i rrezikshëm vetëm për një kategori të caktuar njerëzish që kanë sëmundje celiake – sëmundje e cila aktivizohet në prani të glutenit.

Çfarë është gluteni?

Përpara se të gjykoni glutenin, është mirë të mësoni se çfarë përfaqëson ai saktësisht, në mënyrë që të eliminoni çdo dyshim që lind nga tendenca e quajtur dieta pa gluten.

Megjithëse shumica e njerëzve mendojnë për diçka specifike kur thonë “gluten”, ai në fakt është një term që përdoret për një grup proteinash (prolaminat) të cilat mund të gjenden në grurë, thekër, elb dhe tërshërë.

Prolaminat të cilat gjenden më shpesh në drithëra janë glutenina, gliadina dhe hordeina. Proteinat e glutenit janë shumë rezistente ndaj proteazës – enzimës proteolitike në traktin tonë tretës. Për shkak të zbërthimit jo të plotë të këtyre proteinave, njësitë e mëdha të aminoacideve të glutenit kalojnë përmes murit të zorrës së hollë, ku mund të shkaktojnë një reaksion imunitar, si në rastin e sëmundjes celiake.

Ku gjendet gluteni?

Grurë, speltë, elb, thekër, tërshërë!

Zëvendësoni këto kokrra me thjerrëza, misër, mel, kinoa, amarant ose oriz.

Mënyra se si ruhen këto ushqime është shumë e rëndësishme, pasi kontaminimi me gluten është i mundur edhe nëpërmjet ajrit apo pakujdesisë gjatë përgatitjes së ushqimeve të tjera në kuzhinë. Rekomandohet që produktet pa gluten të mbahen në një vend të veçantë në kuzhinë ku do të ketë vetëm produkte pa gluten. Gjithashtu, përgatitja e ushqimit pa gluten nuk duhet të bëhet paralelisht me përgatitjen e një ushqimi tjetër që mund të përmbajë gluten.

Pse gluteni është i dëmshëm?

Shpesh diskutohet në lidhje me atë se sa i dëmshëm është gluteni dhe favorizohen produktet pa gluten. Nuk duhet të harrojmë se, nëse vërtet nuk ka asnjë arsye për këtë (sëmundja celiake ose gjendja e dobët gjenetike e florës intestinale), nuk është e nevojshme të reduktohet gluteni nga ushqimi.

Zëvendësimi i glutenit me oriz, misër, niseshte misri dhe patate, nënkupton një rritje të marrjes së ushqimeve me indeks të lartë glicemik që mund të shkaktojnë probleme tek pacientët me diabet dhe tek ata të cilët duan të zvogëlojnë masën trupore.

Nga ana tjetër, tek drithërat ka një sasi të madhe fibrash të cilat sigurojnë ushqim për bakteret e mira në florën e zorrëve, të cilat e pengojnë përthithjen e yndyrave dhe ndikojnë në ruajtjen e masës ideale trupore dhe rregullimin e statusit të lipideve.

Çfarë është sëmundja celiake?

Celiakia është një sëmundje kronike, sistematike e cila aktivizohet kur personi i prekur konsumon gluten përmes ushqimit. Konsiderohet si një sëmundje inflamatore, autoimune që prek rreth 1% të popullsisë së botës. Në Evropë, 1 në 130, deri në 1 në 300 njerëz në vende të ndryshme e kanë këtë sëmundje. Rreziku i sëmundjes tek anëtarët a familjes, ku ka të sëmurë me celiaki, është për 10 herë më i lartë.

Së pari, reaksioni autoimun lokalizohet në zorrën e hollë. Me kalimin e kohës, dëmtohet mukoza e zorrës së hollë si pasojë e inflamacionit dhe ulet aftësia për të përthithur materiet ushqyese. Dëmtimi i zorrëve mund të shkaktojë diarre, lodhje, humbje peshe, fryrje dhe anemi, por mund të shfaqen edhe komplikime serioze.

Ekzistojnë forma tipike dhe atipike të sëmundjes dhe meqenëse tek fëmijët janë më të shpeshta format tipike të cilat më lehtë diagnostikohen, më parë mendohej se ishte një sëmundje e cila fillon që në fëmijëri.

Sot është vërtetuar se është njëlloj e përfaqësuar tek të dyja gjinitë, por tek të rriturit mbizotërojnë format atipike të sëmundjes, për këtë arsye diagnostikohet më rrallë. Supozohet se në një të diagnostikuar me sëmundje celiake, ka 7 që nuk janë të diagnostikuar.

Nga shfaqja e simptomave të para deri në paraqitjen e diagnozës së enteropatisë glutenike duhen mesatarisht 10 vite. Sëmundja prek shumë organe dhe sisteme, kështu që sot celiakia përkufizohet si një sëmundje multi-sistemike.

Simptomat:

• diarre kronike ose kapsllëk;
• jashtëqitje e zbehtë, me erë karakteristike;
• ngërçe dhe dhimbje në stomak;
• fryrje dhe gazra;
• të përziera dhe të vjella;
• ulçera aftoze në gojë;
• molisje;
• humbje peshe

Përveç problemeve gastroenterologjike që shoqërojnë sëmundjen celiake, mund të shfaqen edhe simptoma që nuk kanë lidhje me traktin digjestiv dhe që manifestohen edhe në organe të tjera:

• anemi;
• mungesë e vitaminave dhe mineraleve;
• humbje e masës kockore (osteoporozë);
• dëmtimi i smaltit të dhëmbëve;
• dhimbje në kyçe;
• kruajtje dhe skuqje në lëkurë (dermatitis herpetiformis);
• depresion;
• ankth;
• dhimbje koke;
• rritje e ulët tek fëmijët ose ngecje e rritjes;
• probleme me zhvillimin e pubertetit (pubertet i vonuar)

Diagnoza

Ekzistojnë dy lloje të testeve që ndihmojnë në diagnostikimin e kësaj sëmundjeje:

Testi serologjik – merret një mostër gjaku dhe kontrollohet prania e disa antitrupave në serum që tregojnë një përgjigje imune ndaj glutenit. Është e rëndësishme të theksohet se niveli i këtyre antitrupave bie relativisht shpejt gjatë një dietë pa gluten dhe për këtë arsye personi nuk duhet të eliminojë glutenin nga dieta para testit, sepse në atë rast rezultatet në shikim të parë mund të duken normale.

Analiza gjenetike – merret një mostër gjaku dhe analizohet nëse personi është bartës i gjeneve që kanë predispozicion për zhvillimin e sëmundjes celiake. Nëse sëmundja celiake zbulohet me anë të këtyre testeve, veçanërisht nëse personi ka një serologji pak të rritur ose negative me një rezultat pozitiv nga testimi gjenetik, mjeku shpesh e referon pacientin në endoskopi dhe biopsi për të përcaktuar shkallën e dëmtimit të mukozës së zorrës së hollë.

Disa grupe njerëzish kanë një rrezik më të lartë të zhvillimit të sëmundjes celiake nga popullata e përgjithshme, duke përfshirë:

Anëtarët e familjes së personit të prekur – për shkak të predispozicionit gjenetik, mundësia e shfaqjes së sëmundjes celiake rritet shumë herë; Pacientët që vuajnë nga sëmundje të tjera autoimune (diabeti i tipit 1, tiroiditi autoimun, sëmundjet inflamatore të zorrëve, etj.); Personat që vuajnë nga çrregullime kromozomale (sindroma Down, sindroma Turner, sindroma Williams, etj.).

Trajtimi mjekësor

I vetmi trajtim i mundshëm, i cili u mundëson njerëzve që vuajnë nga sëmundja celiake të bëjnë një jetë normale, është një dietë e rreptë pa gluten gjatë gjithë jetës. Nëse të sëmurët nuk i përmbahen asaj diete, mund të vijë deri te dëmtimi i mukozës së zorrës së hollë, si dhe një numër komplikimesh që vijnë nga çrregullime të tretjes dhe përthithjes së materieve ushqyese, madje edhe deri në malignitet. Edhe prania e sasive të vogla të glutenit në ushqim, e cila nuk shkakton simptoma të sëmundjes celiake aktive, gjithashtu mund të shkaktojë inflamacion dhe dëmtim të traktit digjestiv.

Gluteni është i pranishëm pothuajse në të gjitha produktet industriale, madje edhe tek ato ku nuk pritet prania e tij – në shumicën e ilaçeve, në suplemente, pasta dhëmbësh, produkte kozmetike, pije, kafe, çokollatë, karamele.

Eliminimi i plotë i glutenit nga ushqimi do të zvogëlojë gradualisht inflamacionin në zorrën e hollë, për shkak të të cilit simptomat do të zhduken shpejt dhe personi do të ndihet më mirë, kurse dëmtimet ekzistuese do të fillojnë të shërohen. Tek fëmijët, procesi i rikuperimit është akoma më i shpejtë sesa tek të rriturit.

Nëse një person që vuan nga sëmundja celiake ka mungesë të materieve ushqyese, mjeku do të përshkruajë suplemente orale të vitaminave dhe mineraleve që mungojnë. Nëse përthithja është e rrezikur te këta pacientë, suplementimi mund të jetë edhe në formën e injeksioneve.

Si të filloni përdorimin e glutenit tek foshnjat?

Sipas rekomandimeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, deri në muajin e gjashtë, foshnjave u mjafton vetëm qumështi i nënës i cili nuk përmban gluten, pasi, pavarësisht se nëna e konsumon, ai nuk arrin deri te qumështi i saj.

Me aplikimin e një diete pa produkte qumështi, nuk është e nevojshme të përjashtohet gluteni nga drithërat për foshnjat, përveç nëse ekziston tashmë dyshimi për sëmundje celiake, e cila nuk mund të diagnostikohet para muajve 9-18, kurse diagnoza e alergjisë ndaj glutenit shpesh ngatërrohet me probleme të tjera të tretjes.

Kur filloni përdorimin e drithërave, filloni fillimisht me orizin dhe polentën, e më pas filloni ngadalë ushqimet me gluten një nga një, jo para muajit të gjashtë apo të shtatë.

Është vërtetuar se gluteni që gjendet në 1/48 pjesë të një fete të zakonshme buke me gluten mund të jetë shkaku i mbajtjes së sëmundjes aktive.

Në botë është pranuar se të gjitha produkteve që nuk përmbajnë gluten, gjatë certifikimit të tyre, u vendoset një shenjë me kalli gruri e cila ka një vijë të pjerrët në mes.

The post Celiakia appeared first on Аптеки PlusPharma.

Simptomat

SZI mund të shfaqet me disa ose të gjitha simptomat e mëposhtme:
• Fryrje
• Dhimbje stomaku
• Gazra
• Diarre
• Kapsllëk
Simptomat e kësaj gjendjeje nuk janë konstante, shfaqen dhe zhduken nga dita në ditë ose ndryshojnë nga java në javë. Disa njerëz vërejnë një reduktim të dhimbjes së barkut gjatë aktivitetit të zorrëve, kurse tek të tjerët dhimbja mund të përkeqësohet.
Për shkak se ekzistojnë shumë variacione në llojin dhe frekuencën e simptomave, trajtimet përshtaten sipas nevojave individuale të pacientit. Ajo që ka efekt tek një person mund të mos ketë efekt tek tjetri.

Diagnostifikimi

Jo çdo dhimbje, ngërç, fryrje, shtrëngim stomaku nënkupton SZI. Nëse simptomat përsëriten dhe shfaqen të paktën një herë në javë për një periudhë prej 12 javësh, ekziston mundësia e SZI. Përveç kësaj, dhimbja abdominale duhet të jetë e pranishme së bashku me dy ose më shumë nga simptomat e mëposhtme:
• Tkurrja e zorrës së trashë (peristaltika)
• Ndryshim në frekuencën e jashtëqitjes
• Ndryshimi i formës së jashtëqitjes
Tek disa persona sindroma e zorrës së irrituar shoqërohet me diarre të shpeshta, tek të tjerët dominon kapsllëku, kurse ka edhe nga ata të cilët përballen reciprokisht me të dyja.

Faktorët e rrezikut:

• Sindroma e zorrëve të përshkueshme
• Ndjeshmëri ndaj produkteve të qumështit ose intolerancë ndaj laktozës
• Ndjeshmëri ndaj grurit/glutenit
• Përdorimi i ëmbëlsuesve artificialë
• Përdorimi i tepërt i antibiotikëve
• Histori familjare të SZI

Gjendjet mjekësore të lidhura me SZI

SZI nuk vjen e izoluar, disa gjendje të caktuara vijnë së bashku me simptomat e theksuara më lartë në këtë artikull. Një numër i ekspertëve mjekësorë thonë se gjendjet e përmendura më poshtë paraqiten për shkak të shëndetit të dobët të zorrëve. Praktika tregon se përmirësimi i shëndetit të sistemit tretës nënkupton njëkohësisht edhe përmirësimin e këtyre gjendjeve.
• Fibromialgji
• Refluksi i acidit
• Sindroma e lodhjes kronike
• Dhimbjet migrenoze të kokës
• Gjendje autoimune
• Depresion
• Ankth
• Pagjumësi
• Hipotiroidizëm

Përqendrohuni në këto pika për të përmirësuar shëndetin e përgjithshëm të sistemit tretës:

1. Mënjanoni nxitësit e simptomave
Largoni organizmat patogjenë dhe ushqimet e dëmshme ndaj të cilave jeni të ndjeshëm. Për shumicën, këto janë zakonisht produktet e qumështit, gruri (gluteni) dhe shpesh edhe produkte misri për shkak të përqindjes së lartë të fruktozës. Sheqeri dhe alkooli i tepërt dëmtojnë gjithashtu mjedisin e zorrëve dhe nxisin një sërë inflamacionesh.
Largoni ëmbëlsuesit artificialë (aspartami, sukraloza) nga të ushqyerit tuaj, pasi ato ndryshojnë bakteret e zorrëve dhe mund të shkaktojnë diarre, të vështirësojnë tretjen dhe kjo i lë hapësirë ​​baktereve të dëmshme të shumohen. Përveç kësaj, ëmbëlsuesit artificialë si sorbitoli, ksilitoli dhe manitoli mund të shkaktojnë gazra dhe diarre.
2. Bëni përshtatjet e duhura në ushqim
• Hani supë me lëng kockash çdo ditë
• Konsumoni kefir dhe/ose kos
• Pini çaj kombuça
• Hani më shumë perime të fermentuara, si lakër turshi
• Gatuani me vaj kokosi
• Eliminoni drithërat dhe ushqimet e përpunuara
• Konsumoni fara si chia, fara liri dhe kërpi
• Rrisni konsumin e fibrave vegjetale

3. Bëni ndryshime në stilin e jetës
Angazhohuni në aktivitete të cilat reduktojnë stresin, si meditimi, joga, shëtitjet në natyrë dhe ushtrimet e përditshme. Flini të paktën 8 orë, duke shtuar orët nëse është e nevojshme. Bëjeni zakon të pini çaj bimor me efekt qetësues para gjumit, si çaj sanëz ose çaj kamomili.

Suplementet si plotësues

Fibra vegjetale

Konsumimi i fibrave është çelësi për lehtësim nga kapsllëku. Rekomandohet të paktën 25 gramë fibra në ditë, gjë që mund të arrihet duke ngrënë pesë deri në nëntë racione me perime dhe fruta.
Për shembull, një avokado ka 13 gramë fibra, një mollë me madhësi mesatare përmban rreth 4 gramë fibra, ndërsa një banane me madhësi mesatare përmban 3 gramë. Boronicat jo vetëm që janë të pasura me fibra, por gjithashtu ndihmojnë në mbrojtjen kundër kancerit të zorrës së trashë. Farat Chia janë gjithashtu një opsion i mirë – vetëm një lugë çaji përmban pothuajse 6 gramë fibra. Një filxhan me fasule të zeza përmban 15 gramë fibra.
Ushqimet me prejardhje bimore ndihmojnë në sigurimin e shkarkimit të rregullt të zorrëve dhe për një sistem të shëndetshëm tretës. Ato gjithashtu ofrojnë shumë lëndë ushqyese të tjera – vitamina si A, K dhe E, vitaminë C dhe fitonutrientë të tjerë si dhe antioksidantë.
Një studim i vitit 2015 zbuloi se fibrat ishin efektive tek personat me kapsllëk të lehtë deri në mesatar dhe tek ata me kapsllëk si pasojë e SZI. Ushqimi i pasur me bimë lidhet me një rrezik të reduktuar të kancerit të zorrës së trashë dhe ka një efekt të dobishëm ndaj baktereve të zorrëve. Një studim i vitit 2012 në „World Journal of Gastroenterology“ zbuloi se fibrat ndihmojnë në rritjen e shpeshtësisë së jashtëqitjes tek të rriturit me kapsllëk.

Magnezi

Si një mineral i përfshirë në mbi 350 reaksione biokimike në të gjithë trupin, mungesa e tij, ndër të tjera, nxit ngërçet ose kapsllëkun.
Një studim i vitit 2014 në Gastroenterologjinë Klinike dhe Hepatologjinë, u fokusua te gratë me kapsllëk, me prejardhje nga Franca. Studiuesit zbuluan se kur uji mineral i pasur me magnez konsumohet çdo ditë, simptomat e kapsllëkut përmirësohen dukshëm. Doza e rekomanduar: 125 deri në 500 mg në ditë.
Shënim: Nëse shfaqet jashtëqitje e lëngshme, doza duhet të reduktohet. Ata me sëmundje të avancuar të veshkave, veçanërisht në fazën e 4 ose 5, duhet të konsultohen fillimisht me mjekun e tyre përpara se të marrin një suplement magnezi.

Probiotik

Kur bëhet fjalë për zgjedhjen e probiotikut, lehtë mund të ngatërroheni sepse ekzistojnë shumë lloje në treg. Megjithëse njohuritë rreth probiotikëve janë rritur dukshëm në dekadën e kaluar – më shumë se 20,000 raporte shkencore mbi këtë temë janë botuar gjatë 10 viteve të fundit – ka ende shumë për të hulumtuar në lidhje me përfitimet e tyre.
Për t’u rikthyer ekuilibri tek ata me simptoma SZI, rekomandohet që të marrin një probiotik që përmban prej 10 deri në 30 miliardë njësi, dy herë në ditë. Ndryshimi i ushqimit tuaj është veprimi më i rëndësishëm që mund të ndërmerrni për të përmirësuar shëndetin e zorrëve. Kur hamë, i ushqejmë edhe bakteret e zorrëve tona.
Probiotikët janë të disponueshëm në kapsula, pluhur, ndonjëherë edhe në formula të përtypshme. Ata konsiderohen të sigurt për të gjitha moshat dhe për çdo individ me një sistem imunitar të shëndetshëm dhe funksional. Ata që kanë imunitet të dobësuar ose janë të ekspozuar ndaj kimioterapisë, duhet të konsultohen me mjekun e tyre përpara se të marrin një suplement probiotik.

Prebiotik

Duke pasur parasysh popullaritetin e madh të probiotikëve, prebiotikët duket sikur ranë në hije, edhe pse janë po aq të rëndësishëm. Prebiotikët janë substanca (të disponueshme në ushqime të caktuara) të cilat janë të dobishme për bakteret e zorrëve. Prebiotikët janë në fakt ushqim për bakteret e mira.
Ushqimi prebiotik është i pasur me një lloj të veçantë karbohidratesh të quajtura oligosaharide. Oligosaharidet gjenden midis karbohidrateve të thjeshta dhe karbohidrateve komplekse sipas madhësisë, që do të thotë se ato zakonisht janë të gjata tri deri në 10 molekula sheqeri. Bakteret e mira të zorrëve i hanë këto sheqerna të fermentueshme për të ndihmuar në sigurimin e një shumëllojshmërie mikrobesh në zorrë. Disa ushqime të caktuara, duke përfshirë mollët dhe bananet, konsiderohen si prebiotikë. Megjithatë, ka edhe suplemente prebiotike që duhet të konsumohen sipas udhëzimeve në paketim dhe në konsultim paraprak me mjekun.

L-glutamine

L-glutamina është një aminoacid që ndihmon në sigurimin e energjisë për qelizat e zorrëve. Një studim i vitit 2019 i pacientëve me SZI (me diarre dominuese) dhe rritje të përshkueshmërisë së zorrëve, ose zorrëve rrjedhëse, arriti në përfundimin se L-glutamina është e dobishme në reduktimin e simptomave të SZI. L-glutamina vjen në formë të pluhurit që duhet të shtohet në lëng dhe rekomandimi më i zakonshëm është 5 gramë, një deri në tri herë në ditë sipas nevojës dhe sipas rekomandimit të mjekut.

Bimët dhe çajrat për mbështetje shtesë

Hulumtimet kanë treguar se bimët e tilla si balsami i limonit, menta dhe kamomili kanë ndihmuar në lehtësimin e simptomave të SZI. Speci i kuq, gjithashtu duket se është i dobishëm. Një studim i vitit 2011 konstatoi se pluhuri i piperit të kuq mund të ndihmojë në reduktimin e simptomave të dhimbjes dhe fryrjes tek personat me SZI.

70% e të sëmurëve me SZI janë gra
Sindroma e zorrës së irrituar është një gjendje kronike dhe stresi vetëm i përkeqëson simptomat.
Pacientët mund të përjetojnë periudha më të qeta, e pastaj një përkeqësim të papritur të simptomave. Por, me kalimin e kohës, simptomat e SZI zakonisht nuk përkeqësohen.
Për të zbuluar shkaktarët e fshehur të SZI, ose ata që përkeqësojnë papritur gjendjen me të cilën keni jetuar në paqe deri para ca kohësh, mbani një ditar. Shkruani çfarë hani, si është disponimi juaj dhe cilat simptoma i ndjeni më shumë në ato momente.
Lajmi i mirë është se kjo sindromë nuk paraqet një gjendje kërcënuese për jetën dhe nuk çon drejt gjendjeve më serioze, si koliti ulçeroz, sëmundja e Crohn-it ose sëmundjet malinje të zorrës së trashë.

The post SZI -Sindroma e zorrës së irrituar appeared first on Аптеки PlusPharma.

Fibroza cistike është një sëmundje e trashëguar e cila shkakton dëmtime serioze në mushkëri, sistemin tretës dhe organet e tjera të trupit.

Fibroza cistike ndikon te qelizat të cilat prodhojnë sekrecion, djersë dhe lëngje tretëse. Këto sekrecione janë zakonisht të holla dhe të rrëshqitshme. Por, te personat me fibrozë cistike, nën ndikimin e një gjeni të ndryshuar (mutuar), sekrecionet bëhen të trasha dhe ngjitëse.

Në vend që të veprojnë si lubrifikantë, sekrecionet i bllokojnë gypat, kanalet dhe rrugët, veçanërisht në mushkëritë e bardha dhe pankreas.

Megjithëse fibroza cistike është një sëmundje progresive që kërkon mbikëqyrje dhe kujdes të përditshëm, njerëzit me fibrozë cistike zakonisht janë të aftë të shkojnë në shkollë dhe të punojnë.

Sot, pacientët kanë një cilësi shumë më të mirë të jetës për dallim nga disa dekada më parë, natyrisht, nëse u sigurohen kushtet e nevojshme për të jetuar me sëmundjen.

Përmirësimet në ekzaminim dhe trajtim kanë çuar në një rritje të jetëgjatësisë për këta njerëz, kështu që sot të sëmurët me fibrozë cistike jetojnë mesatarisht edhe deri në 50 vjet.

Simptomat

Në vendet ku praktikohet ekzaminim gjithëpërfshirës i të porsalindurve, fibroza cistike mund të diagnostikohet që në muajin e parë të jetës, përpara se të shfaqen simptomat. Te pjesa tjetër e popullsisë, kjo sëmundje e tmerrshme zakonisht diagnostikohet pas shfaqjes së simptomave.

Shenjat dhe simptomat e fibrozës cistike ndryshojnë në varësi të ashpërsisë së sëmundjes. Te një pacient, simptomat mund të përkeqësohen ose përmirësohen me kalimin e kohës. Disa njerëz mund të mos përjetojnë asnjë simptomë deri në adoleshencë ose moshë madhore.

Njerëzit të cilët nuk janë diagnostikuar me sëmundjen deri në moshën madhore, kanë një paraqitje më të lehtë dhe ka më shumë gjasa të kenë simptoma atipike si sulme të përsëritura infektive të pankreasit, infertilitet dhe pneumoni të shpeshta.

Njerëzit me fibrozë cistike kanë një sasi më të madhe kripe në djersën e tyre. Prindërit madje mund ta shijojnë kripën duke puthur fëmijët e tyre. Shumica e simptomave të tjera të fibrozës cistike përfshijnë sistemin e frymëmarrjes dhe atë të tretjes.

Simptomat e frymëmarrjes

Mukoza e trashë dhe ngjitëse, e nxitur nga fibroza cistike, bllokon kanalet që e transportojnë ajrin brenda dhe jashtë mushkërive të bardha. Kjo mund të shkaktojë simptoma të tilla si:

• Kollë të vazhdueshme e shoqëruar me sekrecione të dendura
• Frymëmarrje të rënduar
• Vështirësi gjatë sportit dhe aktivitete sportive
• Infeksione të përsëritura të mushkërive të bardha
• Inflamacion i zgavrave të hundës dhe hundë të bllokuar
• Sinusit kronik

Simptomat e tretjes

Sekrecioni i trashë gjithashtu mund të bllokojë kanalet që i bartin enzimat tretëse nga pankreasi në zorrën e hollë. Pa këto enzima tretëse, zorrët nuk janë në gjendje të thithin plotësisht materiet ushqyese nga ushqimi që e konsumoni. Pasojat zakonisht janë si më poshtë:
• Jashtëqitje e yndyrshme dhe me erë të keqe
• Rritje dhe shtim i ulët në peshën trupore
• Bllokimi i zorrëve, veçanërisht tek të sapolindurit (ileus meconium)
• Kapsllëk kronik ose i rëndë, i cili mund të përfshijë tendosje të shpeshtë gjatë defekimit që në fund rezulton në daljen e një pjese të rektumit jashtë anusit (prolapsi rektal)

Shkaqet e paraqitjes së sëmundjes

Fibroza cistike (FC) është një sëmundje e shkaktuar nga mutacioni i gjenit “rregullatori i përcjellshmërisë transmembranore të fibrozës cistike” (CFTR).

Rezultati është një mukozë e trashë dhe ngjitëse në të gjitha pjesët e trupit ku ekzistojnë gjëndrat me sekrecion të jashtëm, veçanërisht në mushkëri, pankreas, organet e tretjes, kanalet biliare (të tëmthit) kanalet riprodhuese dhe gjëndrat e djersës.

Mund të paraqiten shumë mutacione të ndryshme në një gjen. Lloji i mutacionit të gjenit lidhet me seriozitetin e gjendjes.

Fëmijët duhet të trashëgojnë nga një kopje të gjenit prej secilit prind që ta kenë sëmundjen. Nëse fëmijët trashëgojnë vetëm një kopje, ata nuk do të zhvillojnë fibrozë cistike. Megjithatë, ata do të jenë bartës dhe mund t’ua përcjellin gjenin fëmijëve të tyre.

Nga dy prindër të cilët janë bartës të gjenit FC, probabiliteti që një foshnjë të lindë me FC është 25%. Probabiliteti që foshnja të jetë bartëse e gjenit të Fibrozës Cistike është 50%, ndërsa probabiliteti që të lindë një foshnjë e shëndetshme është 25%. Por rezultati i çdo shtatzënie nuk mund të parashikohet. Incidenca e sëmundjes klinike është 1 pacient për 2500 banorë.

Fibroza cistike nuk është sëmundje ngjitëse!

Kur duhet të vizitoni mjekun?

Nëse ju ose fëmija juaj keni simptoma të fibrozës cistike, ose nëse dikush në familjen tuaj ka FC, bisedoni me mjekun tuaj për t’u testuar në lidhje me sëmundjen.

Fibroza cistike kërkon mbikëqyrje të vazhdueshme dhe të rregullt nga mjeku, të paktën në çdo tre muaj. Kontaktoni mjekun tuaj nëse ndjeni simptoma të reja ose të përkeqësuara, të tilla si më shumë sekrecion se zakonisht ose ndryshim në ngjyrën e sekrecionit, mungesë energjie, humbje peshe ose kapsllëk të rëndë.

Kërkoni ndihmë urgjente mjekësore nëse kolliteni me gjak, keni dhimbje gjoksi ose vështirësi në frymëmarrje, ose keni fryrje dhe dhimbje të forta stomaku.

Komplikimet

Komplikimet e fibrozës cistike mund të prekin sistemin e frymëmarrjes, të tretjes dhe riprodhimit, si dhe organe të tjera.

Komplikimet e sistemit të frymëmarrjes

Rrugë të dëmtuara të frymëmarrjes (bronkektazi). Fibroza cistike është një nga shkaqet kryesore të bronkektazisë, një gjendje kronike e mushkërive të bardha me zgjerim anormal dhe shenja në rrugët e frymëmarrjes (kanalet bronkiale). Kjo e vështirëson lëvizjen e ajrit brenda dhe jashtë mushkërive dhe pastrimin e sekrecionit nga kanalet bronkiale.

Infeksionet kronike. Mukoza e trashë në mushkëri dhe sinuse siguron një terren ideal për shumimin e baktereve dhe kërpudhave. Njerëzit me fibrozë cistike shpesh mund të kenë infeksione të sinusit, bronkit ose pneumoni. Është i shpeshtë infeksioni me baktere të cilat janë rezistente ndaj antibiotikëve dhe të vështira për t’u trajtuar.

Rritje në hundë (polipet nazale). Për shkak të inflamacionit dhe ënjtjes së shtresës së brendshme të hundës, ajo mund të zhvillojë rritje të buta dhe të mishta (polipe).

Kollitja me gjak (hemoptizë). Bronkektazitë mund të paraqiten pranë enëve të gjakut në mushkëri. Kombinimi i dëmtimit të rrugëve të frymëmarrjes dhe infeksionit mund të rezultojë në kollitjen të gjakosur. Shpesh kjo është vetëm një sasi e vogël gjaku, por mund të jetë e rrezikshme për jetën.

Pneumotoraks. Në këtë gjendje, ajri rrjedh në hapësirën që i ndan mushkëritë nga muri i kraharorit, duke bërë që një pjesë ose i gjithë krahu i mushkërisë të dëmtohet. Kjo është një gjendje më e zakonshme tek të rriturit me fibrozë cistike. Pneumotoraksi mund të shkaktojë dhimbje të papritur në gjoks dhe gulçim. Njerëzit shpesh kanë ndjesinë e flluskave dhe gurgullimës në gjoks.

Insuficienca respiratore. Me kalimin e kohës, fibroza cistike mund ta dëmtojë indin e mushkërive të bardha deri në atë shkallë sa të mos funksionojë më. Funksioni i mushkërive zakonisht përkeqësohet gradualisht dhe në fund mund të bëhet kërcënues për jetën. Insuficienca respiratore (dështimi i frymëmarrjes) është shkaku më i zakonshëm i vdekjes.

Përkeqësimet akute. Njerëzit me fibrozë cistike mund të përjetojnë përkeqësim të simptomave të tyre të frymëmarrjes, të tilla si kollitja me sasi më të madhe të sekrecionit dhe gulçim. Ky quhet përkeqësim akut dhe kërkon trajtim me antibiotikë. Ndonjëherë trajtimi mund të bëhet në shtëpi, në të kundërt, pacienti duhet të shtrohet në spital. Rënia e energjisë dhe humbja e peshës janë gjithashtu simptoma shoqëruese të kësaj gjendjeje.

Komplikimet e sistemit të tretjes

Mungesa e materieve ushqyese. Mukoza e trashë mund të bllokojë kanalet që i bartin enzimat tretëse nga pankreasi tek zorrët. Pa këto enzima, trupi juaj nuk mund të përthithë proteina, yndyra ose vitamina të tretshme në yndyrë, kështu që nuk mund të merrni mjaftueshëm materie ushqyese. Kjo mund të rezultojë me ngecje të rritjes, humbje peshe ose inflamacion të pankreasit.

Diabeti. Fibroza cistike rrit rrezikun e diabetit. Rreth 20% e adoleshentëve dhe 40% deri në 50% e të rriturve me fibrozë cistike zhvillojnë diabet.

Sëmundja e mëlçisë. Kanali që bart biliare nga mëlçia dhe fshikëza e tëmthit në zorrën e hollë mund të bllokohet dhe të inflamohet. Kjo mund të çojë në probleme të mëlçisë si verdhëza, yndyrosja e mëlçisë dhe cirroza – dhe ndonjëherë edhe gurë në tëmth.

Problemet gastrointestinale. Sindroma obstruktive distale e zorrëve (DIOS) ose gjakderdhja intestinale (hematemeza dhe melena).

Komplikimet e sistemit riprodhues

Steriliteti tek meshkujt. Pothuajse të gjithë meshkujt me fibrozë cistike janë sterilë sepse kanali që lidh testikujt me gjëndrën e prostatës (vas deferens) ose është i bllokuar me sekrecion ose tërësisht mungon. Disa trajtime të fertilitetit dhe procedurat kirurgjikale ndonjëherë u mundësojnë meshkujve me FC të bëhen baballarë biologjikë.

Ulja e fertilitetit tek femrat. Megjithëse femrat me fibrozë cistike janë më pak fertile se femrat e tjera, është e mundur që ato të mbesin shtatzënë dhe të kenë një shtatzëni të suksesshme. Megjithatë, shtatzënia mund t’i përkeqësojë shenjat dhe simptomat e FC, prandaj mos harroni të diskutoni për rreziqet e mundshme me mjekun tuaj.
Komplikime të tjera
Ulja e densitetit të eshtrave (osteoporoza). Njerëzit me fibrozë cistike janë më të rrezikuar për të zhvilluar një dobësim të rrezikshëm të eshtrave. Ata gjithashtu mund të përjetojnë dhimbje të kyçeve, artrit dhe dhimbje të muskujve.

Mosbalancimi i elektroliteve dhe dehidrimi. Për shkak se njerëzit me fibrozë cistike kanë djersë më të kripur, ekuilibri i mineraleve në gjakun e tyre mund të çrregullohet. Kjo i bën ata të më prirur ndaj dehidrimit, veçanërisht gjatë stërvitjes ose motit të nxehtë. Shenjat dhe simptomat përfshijnë rritje të rrahjeve të zemrës, lodhje, dobësi dhe presion të ulët të gjakut.

Probleme të shëndetit mendor. Përballja me një sëmundje kronike e cila nuk ka shërim mund të shkaktojë frikë, depresion dhe ankth.

Parandalimi

Nëse ju ose partneri juaj keni të afërm të ngushtë me fibrozë cistike, të dy mund të zgjidhni të bëni analiza gjenetike para se të keni fëmijë. Testimi, i cili kryhet në laborator nëpërmjet gjakut, mund të ndihmojë në përcaktimin e rrezikut të lindjes së një fëmije me FC.

Nëse tashmë jeni shtatzënë dhe analiza gjenetike tregon se fëmija juaj mund të jetë e rrezikuar nga fibroza cistike, mjeku juaj mund të kryejë analiza shtesë për fëmijën tuaj në zhvillim.

The post Fibroza cistike appeared first on Аптеки PlusPharma.

Kolla e thatë më lehtë qetësohet me mjete natyrale. Ilaçet natyrale kundër kollës janë: mëllaga e bardhë, liken islandez, Oman, glikanxo (anason), qimnon (veçanërisht vaji i tij esencial), mjaltë (veçanërisht nga akacia, bliri ose çaj mali nga pylli i pishave), aguliçe, jamball, trumzë, yarrow (milefolio), sherebelë, hudhër, finok, xhenxhefil, etj. Avantazhi i ilaçeve natyrale është se ato nuk kanë aditivë dhe sheqer, gjë që është veçanërisht e dobishme për njerëzit me diabet.

Efektet e dobishme të disa prej bimëve të lartpërmendura janë:

• Mëllaga e bardhë – i mbështjell membranat mukoziale të organeve të frymëmarrjes, duke parandaluar kështu acarimin e mëtejshëm. Ndoshta është ilaçi natyral më i njohur kundër kollës së thatë.
• Liken islandez – ka një efekt të ngjashëm me mëllagën e bardhë, përmban një sasi të madhe mukusi që mbulon, mbron dhe hidraton mukozën e acaruar dhe të thatë të gojës dhe fytit, e në këtë mënyrë qetëson kollën e thatë.
• Omani – prej kohësh njihet si një ilaç natyral kundër kollës, astmës, bronkitit dhe pneumonisë.
• Finoku – janë të njohura efektet e tij të dobishme në organet e sipërme të frymëmarrjes.
• Vaji esencial i qimnonit – një ilaç natyral për bronkitin dhe kollën.
• Dredhka – disa shekuj më parë ka rezultuar se është një aleat i shkëlqyer për qetësimin e kollës së vazhdueshme dhe gjithashtu vepron si një antispazmatik (zgjeron bronket dhe i relakson ato).
• Aguliçe – lehtëson vështirësitë nga kollitja dhe ka efekt mukolitik (zbërthen sekrecionet).

The post Si të qetësoni një kollë të thatë? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Një aritmi është një ritëm jonormal i zemrës ose rrahje zemre. Mund të ndihet si një zemër që fluturon ose që nxiton, sikur të vraponi.

Ekzistojnë dy lloje themelore të aritmive:

• Bradikardia – rrahjet e zemrës janë shumë të ngadalta, duke rezultuar në më pak se 60 rrahje në minutë.
• Takikardia – rrahjet e zemrës janë shumë të shpejta, duke rezultuar në më shumë se 100 rrahje në minutë.
Fibrilacioni atrial është lloji më i zakonshëm i aritmisë. Bëhet fjalë për një rrahje të çrregullt të zemrës që ndonjëherë ndjehet si rrahje në gjoks, dhimbje gjoksi, gulçim, por mund të mos ndihet fare.
Disa aritmi janë të padëmshme dhe mund të mos kenë simptoma të dukshme. Në disa raste, ritmet jonormale ose të parregullta të zemrës mund të bëjnë që zemra të ndalojë së rrahuri.

Shenjat dhe simptomat e aritmisë

Shumë aritmi nuk kanë simptoma. Por nëse shfaqen, më së shpeshti janë këto:
• Palpitacione (mund të ndiheni sikur gjoksi juaj po fluturon, zemra juaj po kalon një rrahje, ose po rreh shumë fort ose shumë shpejt)
• Ndjenja e pauzave midis rrahjeve të zemrës ose një model i parregullt
• Lodhje, dobësi, marramendje
• Rrahje të ngadalta të zemrës
Disa aritmi janë urgjenca mjekësore. Ndodh gjatë aritmisë që zemra nuk mund të pompojë mjaftueshëm gjak në trup dhe thjesht ndalon së punuari.
Nëse keni simptomat e mëposhtme, veproni menjëherë:
• Dobësi, marramendje ose shushatje
• Të fikët
• Frymëmarrje e shkurtër
• Dhimbje gjoksi
• Shikim i turbullt

Shkaqet dhe faktorët e rrezikut për shfaqjen e aritmive

Aritmitë ndodhin kur sinjalet elektrike që kontrollojnë rrahjet e zemrës nuk funksionojnë siç duhet.
Kjo mund të ndodhë nëse qelizat e specializuara të zemrës që dërgojnë sinjale elektrike dëmtohen ose nëse sinjalet elektrike nuk udhëtojnë siç duhet nëpër zemër.
Një rrahje normale e zemrës gjithashtu mund të ndërpritet nëse zemra prodhon shumë sinjale elektrike.
Ndonjëherë shkaku i aritmisë është i panjohur.Aritmitë janë të zakonshme tek të moshuarit, të cilët kanë më shumë gjasa të kenë sëmundje të zemrës, presion të lartë të gjakut dhe kushte të tjera shëndetësore që mund të shkaktojnë aritmi.
Disa medikamente gjithashtu mund të shkaktojnë aritmi si efekt anësor, duke përfshirë ilaqet kundër depresionit, antihistaminet dhe beta-bllokuesit.
Përveç kësaj, drogat ilegale si kokaina, metamfetaminat dhe stimuluesit, përfshirë kafeinën dhe nikotinën, mund të shkaktojnë aritmi.
Faktorët e zakonshëm të rrezikut përfshijnë:
• Atak ne zemer
• Dështimi i zemrës ose kardiomiopatia
• Valvulat jonormale të zemrës
• Defekte të lindura (të pranishme në lindje) të zemrës
• Presioni i lartë i gjakut.
• Apnea obstruktive e gjumit
• Pirja e duhanit
• Probleme me gjëndrën tiroide
• Stresi ose zemërimi ekstrem emocional

Si diagnostikohet aritmia?

Një numër testesh dhe pajisjesh përdoren për të zbuluar aritminë.
Diagnoza zakonisht kërkon regjistrimin e aktivitetit elektrik të zemrës duke përdorur një elektrokardiogram ose EKG.
Një monitor Holter – , një EKG portativ, 24 ose 48 orësh – mund të përdoret nëse mjeku dëshiron të kontrollojë se si funksionon zemra për një periudhë më të gjatë kohore.
Gjatë një EKG, leukoplastë të vogjël ose ngjitëse të quajtura elektroda ngjiten në disa pika në gjoks dhe trup.

Këto elektroda do të gjenerojnë një pamje të aktivitetit elektrik të zemrës suaj në mënyrë që mjekët të mund të shohin se ku mund të ndodhin ndonjë parregullsi.
Ekokardiogrami – një lloj ultratingulli që përdor valët e zërit për të prodhuar fotografi të zemrës suaj. Mund të përdoret gjithashtu për të diagnostikuar problemet e zemrës që mund të çojnë në aritmi.
Testet e stresit, të cilat përdorin sforcim fizik (si vrapimi në një rutine) ose ilaçe për të simuluar stërvitjen, mund të shkaktojnë një aritmi dhe të ndihmojnë mjekun të bëjë një diagnozë të saktë.
Mjeku juaj mund të urdhërojë gjithashtu një radiografi të gjoksit për të parë nëse zemra është më e madhe se normalja. Shpesh bëhet një test gjaku për të kontrolluar nivelet e tiroides për të përjashtuar shkakun e aritmisë.

Kohëzgjatja e aritmisë

Kohëzgjatja e aritmisë varet nga arsyeja që e ka shkaktuar atë. Për shembull, kur aritmia shkaktohet nga një gjendje e trajtueshme, siç është një gjëndër tiroide tepër aktive, rrahjet e parregullta të zemrës mund të largohen kur trajtohet problemi i tiroides. Aritmitë e shkaktuara nga dëmtimi progresiv ose i përhershëm i zemrës, megjithatë, priren të jenë probleme afatgjata dhe mund të kenë nevojë të kontrollohen me ilaçe ose të trajtohen me kirurgji.

Trajtimi

Aritmitë mund të trajtohen me ilaçe, procedura mjekësore ose kirurgji.
Ilaçet mund të ngadalësojnë rrahjet e shpejta të zemrës. Ato mund të përdoren gjithashtu për të barazuar ose stabilizuar ritmet jonormale të zemrës.
Disa aritmi, duke përfshirë rrahjet shumë të ngadalta të zemrës, mund të trajtohen me një stimulues kardiak. Një stimulues kardiak është një pajisje mjekësore që vendoset nën lëkurën e gjoksit. Pajisja monitoron në mënyrë elektronike dhe, duke dërguar impulse elektrike në zemër, ngadalëson rrahjet e zemrës.
Nëse aritmia është kërcënuese për jetën, si takikardia ventrikulare ose fibrilacioni ventrikular, mjeku mund të rekomandojë implantimin e një kardioverter-defibrilatori (ICD). Është një pajisje me bateri e lidhur me zemrën me tela të hollë për të monitoruar rrahjet e zemrës. Nëse pajisja zbulon një trokitje jonormale, ajo do t’i japë zemrës një goditje elektrike për të rivendosur ritmin normal të zemrës.
Pavarësisht nga ndërhyrjet mjekësore të rekomanduara për trajtimin e aritmisë, trajtimi i saj i suksesshëm varet kryesisht nga një mënyrë jetese e shëndetshme:
• Dietë e shëndetshme me pak yndyrë dhe kripë
• Ushtrime të rregullta
• Lënia e duhanit
• Humbja e peshës për të shmangur dhjamosjen
Përveç kësaj, disa aritmi mund të trajtohen me ushtrime të thjeshta në shtëpi që ndihmojnë për të vendosur kontrollin mbi ritmin e zemrës.
• Palosja e gojës me pëllëmbë ose kollitje
• Duke mbajtur frymën
• Masazh i butë me qepallat – shtypje e butë poshtë
• Zhytje e fytyrës në ujë të ftohtë
Ky lloj ushtrimi nuk është i përshtatshëm për të gjithë dhe vepron vetëm për disa lloje të aritmive. Fol me mjekun tënd para se të provosh ndonjë prej tyre.

Parandalimi

Jo të gjitha aritmitë e zemrës mund të parandalohen. Megjithatë, ka disa hapa që mund të ndërmerrni për të zvogëluar faktorët e rrezikut.
Ju mund të zvogëloni rrezikun e aritmisë të shkaktuar nga sëmundjet arteriale koronare me:
• Dietë e shëndetshme e pasur me fruta dhe perime dhe duke shmangur yndyrnat e ngopura dhe trans
• Ta mbash peshën të shëndetshme
• Ushtrime të rregullta
• Kontrolli i tensionit të lartë të gjakut dhe kolesterolit
• Lënia e duhanit
Për të minimizuar mundësinë e aritmive të shkaktuara nga ndërveprimet e ilaçeve, duhet të bisedoni me mjekun ose farmacistin tuaj për ilaçet e ndryshme që pini. Mund të duhet pakësimi i dozës ose zëvendësimi me një ilaç tjetër për të eliminuar aritminë.

Komplikimet

Ndërlikimet e aritmive mund të përfshijnë:

Goditje në tru

Aritmitë, të tilla si fibrilacioni arial, shoqërohen me një rrezik të rritur të mpiksjes së gjakut ose thrombozës që, nëse shkarkohet, mund të arrijë në tru dhe të bllokojë rrjedhjen e gjakut. Kjo është ajo që shkakton një hemorragji cerebrale. Ilaçet për hollimin e gjakut mund të zvogëlojnë ndjeshëm rrezikun e hemorragjisë cerebrale. Mjeku juaj do të përcaktojë nëse ky ilaç është i duhuri për ju, në varësi të llojit të aritmisë që keni dhe rrezikut të mpiksjes së gjakut.

Dobësia e zemrës

Aritmitë aktuale mund të çojnë në një rënie të aftësisë së dhomave të poshtme të zemrës për të pompuar siç duhet gjakun. Infarkti i zemrës si rezultat i aritmisë është më i zakonshëm tek individët që tashmë kanë sëmundje të zemrës.

Infarkti i papritur

Zemra mund të ndalojë së rrahuri papritur si pasojë e një lloj aritmie të quajtur fibrillacion ventricular.

Kushtet dhe shkaqet e lidhura me aritminë
Disa kushte e rritin rrezikun e aritmive, përfshirë hipertiroidizmin ose gjëndrrat tiroide hiperaktive dhe apnenë e gjumit.
Hipertiroidizmi është një gjendje në të cilën gjëndra tiroide prodhon shumë e një hormon të quajtur thyroxine. Kjo mund të përshpejtojë metabolizmin dhe të çojë në humbje peshe pa dashje. Gjithashtu mund të ndikojë në rrahjet e zemrës, duke shkaktuar rrahje të shpejta ose të parregullta. Hipertiroidizmi mund të trajtohet me ilaçe ose kirurgji kirurgjike.
Apnea e gjumit është një çrregullim në të cilin personi ndalon frymëmarrjen gjatë gjumit, dhe vazhdon pas disa sekondash. Grhatje me zë të lartë, lufta për ajër dhe përgjumja e tepërt e përditshme janë disa nga simptomat e kësaj gjendjeje. Gjendja rrit rrezikun e problemeve të zemrës, duke përfshirë atakun në zemër, goditjet në tru dhe aritmitë si fibrilacioni arial. Apnea e gjumit mund të trajtohet me ndryshime në mënyrën e jetesës, të tilla si humbja e peshës, ndërpreja e cigareve, sportet.

The post Aritmia appeared first on Аптеки PlusPharma.

Përkufizimi
Sulmi i panikut është një episod i papritur i frikës intensive që inkurajon disa manifestime fizike (rrahje zemre, marramendje, humbje të ajrit), edhe pse nuk ka arsye të vërtetë për këtë.
“Po humbas kontrollin!”
“Po çmendem!”
“Do të më sulmojnë në zemër!”
“Do të vdes!”
Këto janë mendimet me të cilat personi beson që po përballet në një sulm paniku. Krizat e panikut janë ndryshimi më i shpejtë dhe më kompleks i njohur në trupin e njeriut. Ndjenjë e një frikë të madhe pa pasur mundësi ta kontrollojmë, duke menduar se është një sëmundje serioze, një ndjenjë se po vdes ose po humbet mendje. Njeriu merr një impuls të brendshëm për të ikur, për të dalë ose për t’u fshehur diku. Pasi ndodh, jeta e një personi ndryshon në mënyrë dramatike dhe asgjë nuk është si më parë. Por kjo nuk do të thotë se nuk mund ta thyesh ciklin e sulmeve të vazhdueshme dhe jetës me frikë. Sado jobesnikë të tingëllojë, ka një rrugëdalje nga robëria e panikut!

Simptomat

Sulmet e panikut ndodhin papritmas, pa paralajmërim. Ato mund të ndodhin në çdo kohë në çdo vend – ndërsa ngitni makinën, në mes të një takimi, ndërsa jeni në parukier ndërsa jeni në kinema, fjalë për fjalë kudo! Ato zgjasin nga 5 deri në 30 minuta dhe kulmi i simptomave ndodh brenda 10 minutave të para. Pas sulmit të panikut, njeriu ndihet i barabartë, i lodhur dhe i përgjumur.
I ke ndjerë këto ndjesi trupore?
1. Vështirësitë në fyt dhe gjoks – mungesë ajri?
2. Takikardia dhe kërcime të zemrës?
3. Valë nxehtësie dhe djersitje të pëllëmbës së dorës?
4. Marramendje dhe humbje ekuilibri?
5. Dukesh sikur je jashtë gjithçkaje që po ndodh përreth teje?
Momenti më i keq në sulmet e panikut është frika e madhe se mos do të ndodhë përsëri. Një njeri është në gjendje t’i frikësohet një sulmi kaq të ri paniku (një fazë e njohur si frika nga frika), që ai mund të fillojë të shmangë kafenenë ku ai përjetoi të parën, duke refuzuar të hipë në një autobus ose aeroplan, nga frika se mos ai do të gjente të njëjtën gjë atje. Me pak fjalë, ai shmang vendet dhe rrethanat në të cilat ndodhi sulmi, duke besuar se kjo do ta pengonte një të ri. Faza më e frikshme është kur një njeri ndalon së ikuri nga shtëpia, sepse aty ndihet më i sigurt. Psikologët thonë se burri është me të vërtetë i kuruar në momentin që pushon së lodhuri dhe frikësohet se do të pësojë përsëri një sulm paniku.

Kur të shkoni te mjeku?

Po patët mundësi menjëherë, sepse jo vetëm që është e vështirë t’i përballosh vetë krizat e panikut, por do ta kursesh veten nga një sërë kontrollesh dhe testesh që besojnë se po vuan nga një sëmundje. Sulmet e panikut i bëjnë njerëzit të mendojnë se janë të sëmurë nga zemra, se kanë kancer, astmë, se po dobësojnë vizionin e tyre dhe një sërë kushtesh të tjera mjekësore, të cilat në të vërtetë ndërmerren diagnoza nga njerëzit që rrethojnë personin që përballet me një sulm paniku.

Fakte për të luajtur vendin

1.  Rreth 7.2% e të rriturve, ose 1 në 15 vetë, kishin çrregullim paniku.
2. Një e treta e popullsisë në vendet e zhvilluara pati të paktën një sulm paniku.
3. Vetëm 22% e njerëzve që vuajnë nga sulmet e panikut kërkuan ndihmë.
4. 10% e njerëzve që kanë jetuar në panik për disa muaj po mbyllen në shtëpi dhe nuk janë në gjendje të dalin vetë.
5. 30% e njerëzve që kanë jetuar me sulme paniku për disa vjet humbasin punën e tyre.
6. 17% e njerëzve me sulm paniku janë të rrezikuar nga alkoolizmi dhe 40% janë në rrezik të depresionit kronik.

Çfarë shkakton sulm paniku?

Nuk ka një shkak specifikisht të përcaktuar të sulmeve të panikut, por këta faktorë mund të luajnë ndonjë rol:
1. Dukuri e trashëguar gjenetikisht
2. Stres i madh
3. Temperamenti i njeriut (më shpesh i lindur në maninë e përsosmërisë)
4. Disa ndryshime në funksionimin e trurit
Disa studiues sugjerojnë se reagimi natyror i njeriut ndaj rrezikut ka të bëjë me sulmin e panikut. Për shembull, kur sulmoheni nga një ari, trupi juaj reagon instinktivisht, kështu që zemra dhe frymëmarrja do të përshpejtohen, rënie stimulantësh dhe hormonesh – adrenalina, epinefrine, glikogjen, kortikol, norepinefedrin – vijnë përmes gjakut në qelizat e trupit, duke e përgatitur trupin për t’u përballur me kërcënimin. E ngjashme është reagimi i trupit të përballur me një sulm paniku, edhe pse nuk ka kërcënim real.
Krizat e panikut ndodhin më shpesh në vitet e fundit të adoleshencës dhe gratë janë më të prirura të përballen me një atak paniku.

Rreziku

Nëse nuk trajtohen, krizat e panikut mund ta komplikojnë seriozisht jetën e një personi. Është e mundur të zhvillohet një fobi për t’u larguar nga shtëpia, për t’u shoqëruar me njerëzit, për të pasur probleme në punë, për të zhvilluar depresion ose për t’u bërë të varur nga droga, alkooli ose drogat më të këqija, dhe vetëm nga frika e përsëritjes së sulmit.
Si të ndihmosh veten?
Ndihma nga një psikolog dhe puna e vetes është mënyra më e mirë për t’u siguruar se sulmet e panikut janë vetëm një gjendje mendore. Për disa njerëz, mjafton të informohen për sulmet e panikut dhe t’u japin fund atyre, të tjerë kanë nevojë për më shumë mbështetje. Kontrollo se çfarë funksionon për ty dhe sigurohu që t’i mposhtësh.
Përmbajuni trajtimit. Përballja me frikën është e vështirë, por vetëm kështu do ta heqësh ndjenjën e pengjeve. Ndiqni këshillën e psikiatrit, të pini ilaçe dhe të shkoni në seanca nuk ju bën personalitete të dobëta.
Kontakto pacientët e tjerë. Të shoqërohesh me njerëz që vuajnë nga kriza paniku si ti, do të të ndihmojnë të përballosh problemin dhe të kuptosh se nuk je vetëm.

Shmang kafeinën, alkoolin dhe substancat e paligjshme. Të gjitha këto mund të nxisin ose të përkeqësojnë një sulm paniku.

Mësoni dhe praktikoni disa teknika relaksimi. Për shembull, joga, frymëmarrja e thellë (thithja përmes hundës, mbushja e kraharorit dhe stomakut me ajër dhe exhalation përmes gojës) dhe relaksimi progresiv i muskujve – filloni me këmbët tuaja, shtrëngoni ato sa më fort që të mundeni dhe relaksojini ato. Nga këmbët vazhdoni lart për aq kohë sa të arrini muskujt e fytyrës.
Imagjino vendin tënd të lumtur. Do të jetë gjiri yt ku vrapon kurdo që të përballesh me një sulm paniku. Sigurohu ta imagjinosh me hollësi, nëse është plazh, imagjino erën e detit dhe tingujt e dallgëve.
Gjej një objekt ku të përqëndrohesh. Zgjidh një objekt që t’i kushtojë vëmendje të heqësh mendimet nga paniku. Analizoje objektin me një gjë të vogël, ngjyrën, formën, madhësinë, përbërjen dhe pastaj mendo se çfarë do të ndryshonin në të.

Ji aktiv fizikisht. Ushtrimet aerobike qetësojnë humorin, si edhe ecjen në ajër dhe diell.

Fli pak. Flini mjaftueshëm që të mos shpërndaheni, pasi sulmet e panikut zakonisht ndodhin gjatë ditës.
Pranoje atë që ndjen. Përpiqu të kuptosh si funksionojnë ndjenjat e tua. Të dallojmë panikun dhe frikën. Ka kuptim të kesh frikë nëse ecën natën dhe diçka shushuritë, por panik nëse ndjen frikë të pashpjegueshme edhe pse është dita dhe ka njerëz përreth.

Provo metodën 5,4,3,2,1

Krizat e panikut mund ta bëjnë një person të ndihet i ndarë nga realiteti. Kjo teknikë ndihmon për t’u përqendruar larg burimit të stresit.
Shiko 5 objekte të veçanta. Mendo për secilin prej tyre për një kohë të shkurtër.
Dëgjo 4 tinguj të ndryshëm. Mendo se nga e kanë origjinën dhe çfarë është karakteristike për ta.
Prek 3 objekte. Shqyrtoni përbërjen e tyre, temperaturën dhe se çfarë është përdorimi i tyre.
Nuhat 2 aroma të ndryshme.
Merr një gjë që do të shijosh. Vini re se si ka shije.

The post Sulmi i panikut appeared first on Аптеки PlusPharma.

DERMATOLOGU – Botoksi nuk është vendimtar që ju të dukeni të freskët dhe të shëndetshëm!

Me një investim të vogël në emër të lëkurës me shkëlqim, ju mund të merrni shumë në këmbim. Filloni me këto hapa sapo të vini re shenja të dukshme të plakjes – vija të holla rreth syve ose pikmentim (njolla të errëta) Nëse keni lëkurë të ndjeshme, konsultohuni me një dermatolog.

HAPI I PARË

Aplikoni serumin e fytyrës me bazë vitaminën C çdo mëngjes. Vitamina C është një antioksidant i shkëlqyeshëm (që do të thotë se lufton radikalet e lira që dëmtojnë lëkurën), i cili stimulon prodhimin e kolagjenit, i cili nga ana tjetër e rimbush dhe e shtrëngon lëkurën. Vitamina C është një zbardhues i njohur, i cili do të zbardhë njollat e errëta dhe do të harmonizojë tenin e lëkurës.

HAPI I DYTË

Aplikoni krem kundër diellit çdo ditë, edhe në dimër, për të hequr qafe rrezet e dëmshme UVA. Kërkoni një krem që përmban të paktën 5% oksid zinku, aplikojeni sa një lugë çaji.

HAPI I TRETË

Aplikoni retinol (një derivat i vitaminës A) në mbrëmje. Është freskuesi më i mirë i lëkurës i njohur deri më tani. Por për rezultate do të duhet të prisni nga dy deri në tre muaj. Si fillim, filloni me një krem ose serum që përmban një përqindje të vogël të retinolit dhe aplikojeni çdo dy net për ta bërë lëkurën tolerante ndaj përbërësit aktiv.

DENTISTI – Kërcitja e dhëmbëve seriozisht i plak dhëmbët

Në ditët e sotme, nuk është e pazakontë të vërehet një person me një nofull të ngurtë dhe shumë njerëz i kërcasin dhëmbët në gjumë. Kjo praktikë çon në plakjen e parakohshme të dhëmbëve (për 3 muaj çdo natë) dhe më së shpeshti shkaktohet nga stresi. Kërcitja e dhëmbëve është një mekanizëm mbrojtës që stimulon sekretimin e endorfinës, hormonit të lumturisë. Zakonisht njerëzit shtrëngojnë dhëmbët e përparmë, të cilët me kalimin e kohës bëhen më të hollë, ndërsa të tjerët shtrëngojnë dhëmballët, kështu që vuajnë nga dhimbje të pashpjegueshme në nofull, qafë dhe shpinë. Joga dy herë në javë është e mjaftueshme për të hequr qafe të gjithë tensionin, përfshirë atë që grumbulloni në gojë. Nëse e gjeni veten duke shtrydhur nofullën gjatë ditës, gjasat janë që të njëjtën gjë do ta bëni edhe gjatë gjumit dhe duhet ta zgjidhni menjëherë!

PSIKIATRI – Miqtë e tu janë ilaçi më i mirë

Gjatë vitit, një në katër do të përjetojë një problem të shëndetit mendor, si depresioni dhe ankthi, gjë që do t’i pengojë ata të funksionojnë normalisht. Por më shpesh njerëzit vuajnë nga disforia ose një ndjenjë e vazhdueshme trishtimi, dhe mjekësia nuk është zgjidhja. Përvoja të tilla si ndarja, pushimi nga puna ose frika për të ardhmen e përshkruajnë atë ndjenjë. Në raste të tilla, ilaçi më i fortë është rrjeti juaj mbështetës – miqtë dhe familja. Detyra e tyre është t’ju ndihmojnë t’i mbijetoni atyre ndjenjave, t’ju këshillojnë të ushqeheni shëndetshëm, të qëndroni të angazhuar dhe miqësor dhe të mendoni pozitivisht, sigurisht me angazhimin tuaj 100%. Por nëse pas disa javësh nuk arrini të vini në vete (vuani të përqendroheni në punë, nuk bëni gjumë të mjaftueshëm, nuk kënaqeni me aktivitetet që dëshironi), shkoni te një psikiatër, mund të keni nevojë për ndihmë shtesë dhe është nuk është e turpshme ta kërkosh atë.

MJEKU I MJEKËSISË TË PËRGJITHSHME – Nëse dëshironi të përmirësoni shëndetin tuaj të përgjithshëm, atëherë bëni sport

Alkooli, cigaret dhe aktiviteti fizik, prisni… çka ishte ai aktivitet? Një jetë e reduktuar në vese plot me stres – kështu jetojnë shumica prej nesh. Nuk janë vetëm rreziqet afatgjata ato që duhet të na bëjnë të mendojmë, por pasojat që po ndjejmë aktualisht, por me këmbëngulje i injorojmë. Për shembull, pirja e shpeshtë shkatërron gjumin, ndërsa pirja e duhanit ndikon në sistemin imunitar dhe na bën të prirë ndaj infeksioneve të mushkërive. Nëse e vendosni sportin në krye të listës suaj të prioriteteve, së shpejti do të vini re se si gjërat shkojnë në vend. Sporti ju bën të ndiheni më mirë në trupin tuaj dhe kjo do t’ju motivojë të ushqeheni më shëndetshëm. Ushtrimi gjithashtu redukton stresin dhe më pak stres do të thotë më pak dëshirë për alkool dhe cigare.

DIETOLOGU- Tre super ushqimet që ju nevojiten tani

Për t’u ndierë mirë, keni nevojë për hekur, kalcium dhe acide yndyrore omega-3 çdo ditë. Nivelet e ulëta të hekurit çojnë në anemi, një gjendje që mund t’ju bëjë të lodhur dhe me humor. Rritja e marrjes së kalciumit, veçanërisht në të 20-at kur kockat ngurtësohen, zvogëlon rrezikun e osteoporozës dhe frakturave të ardhshme. Acidet yndyrore esenciale omega-3 marrin pjesë në strukturën e qelizave të trurit dhe ruajnë kapacitetin e kujtesës.

GJENEKOLOGU– Mos bëni panik, do të arrini të bëheni prind.

Fertiliteti nuk bie në gropë ditën kur mbushni 30 vjeç, siç mendohej dikur. Në atë moshë, fertiliteti është i shkëlqyer. Në veçanti, ju keni një shans 63% për të mbetur shtatzënë në 12 muaj. Specialistët e fertilitetit janë të qetë në lidhje me gratë që përpiqen të mbeten shtatzënë në moshën 37 ose 38 (keni 53% mundësi për të mbetur shtatzënë në 1 vit) sepse mjekësia dhe njohuritë janë të avancuara, duke përfshirë trajtimet. Gjithashtu nuk duhet të shqetësoheni për marrjen e rregullt të kontraceptivëve. Mesatarisht, duhen vetëm 4 muaj pas ndërprerjes së mjetit kontraceptiv që ovulacioni të kthehet në normalitet, por 58% e grave ovulojnë në ciklin e parë. Mjekët ju këshillojnë të provoni të mbeteni shtatzënë për 12 muaj (6 muaj nëse jeni 35+), dhe nëse jeni të pafat, vetëm atëherë shkoni te mjeku. Mos harroni se alkooli, cigaret dhe stresi shkaktojnë plakjen e vezëve, ndaj merrni parasysh mënyrën tuaj të jetesës.

The post 6 këshilla shëndetësore që çdo mjek do të donte t’i dinit appeared first on Аптеки PlusPharma.

Procesi natyral i plakjes ndikon në forcën e muskujve, ndaj bëhet gjithnjë e më e vështirë për një person të ruajë muskujt që ka dhe të formojë të rinj. Por humbja e muskujve nuk ka të bëjë vetëm me lamtumirën e muskujve të barkut apo tricepsit që keni pasur dikur, pakkush është i vetëdijshëm se ky ndryshim vlen edhe për muskujt që ndodhen thellë brenda trupit, siç është legeni.

Pas moshës 50 vjeçare, sidomos te femrat, muskujt e legenit fillojnë të dobësohen nën ndikimin e ndryshimeve hormonale dhe indeve lidhëse të konsumuara që dobësohen gjithnjë e më shumë. Për shkak se janë të hollë nga natyra, këta muskuj humbasin forcën dhe kjo krijon një problem në jetën normale të përditshme. Gjendja është veçanërisht e ndërlikuar kur muskujt që mbështesin fshikëzën janë dobësuar.

Nëse përmbaheni vazhdimisht nga shkuarja në tualet dhe, për më tepër, nuk ushtroni, ka më shumë gjasa të përjetoni mosmbajtjeje në pleqëri, një gjendje e karakterizuar nga urinim i herëpashershëm, i pakontrolluar ose nevoja për të urinuar, e cila është mjaft e papritur dhe e fortë.

Imagjinoni të mos jeni në gjendje të duroni asnjë minutë që të arrini në një tualet?! Kjo është pikërisht jeta e përditshme me të cilën përballen rreth 25-30% e popullsisë së moshuar të botës.

Simptomat e inkontinencës së urinës

Urinimi i shpeshtë i pakontrolluar gjatë ditës, por në disa raste të rënda gjatë natës, është simptoma kryesore e kësaj gjendjeje.

Disa njerëz vetëm herë pas here përjetojnë urinim të pakontrolluar, kryesisht në sasi të vogla. Të tjerët me ngurrim lëshojnë më shpesh sasi më të mëdha.

Llojet e inkontinejncës urinare

Mospërmbajtje ose inkontinenca për shkak të stresit ose presionit– urinimi ndodh sepse fshikëza është nën njëfarë presioni. Kjo zakonisht ndodh kur teshtitni, kolliteni, qeshni, ushtroni ose ngrini një send më të rëndë.

Mospërmbajtja instinktive– karakterizohet nga një ndjenjë e papritur, e fortë dhe nevojë për të urinuar. Ka nevojë të shpeshtë për të urinuar, edhe gjatë natës. Kjo gjendje mund të ndodhë për shkak të një lloj infeksioni, por edhe për shkak të kushteve më serioze si diabeti ose ndonjë çrregullim neurologjik.

Inkontinenca e tejmbushjes – Urinim i shpeshtë ose i vazhdueshëm në sasi të vogla, për shkak të zbrazjes jo të plotë të fshikëzës.

Inkontinencë funksionale– dëmtim fizik ose mendor, ose një gjendje që i pengon njerëzit të defekojnë në kohë.

Inkontinenca e përzier – kjo është një gjendje në të cilën njerëzit mund të përjetojnë më shumë se një lloj mosmbajtjeje, për shembull mosmbajtjeje të shkaktuar nga presioni dhe mosmbajtje instinktive.

Pavarësisht nga lloji i mosmbajtjes, gjendja në thelb mund të karakterizohet si e përkohshme ose e përsëritur.

Inkontinenca e përkohshme mund të ndodhë për shkak të një lloj infeksioni të traktit urinar ose kapsllëkut.

Inkontinenca e përsëritur mund të ndodhë për disa arsye si:

Shtatzënia – hormonet ose pesha e fetusit mund ta shkaktojnë këtë gjendje.

Plakja – Aftësia e muskujve të fshikëzës për të mbajtur urinën zvogëlohet me kalimin e moshës.

Menopauza – Pas menopauzës tek femrat ka një prodhim të reduktuar të hormonit estrogjen. Ky hormon mendohet se luan një rol në ruajtjen e një rreshtimi të shëndetshëm të fshikëzës.

Prostata e zmadhuar – Tek meshkujt e moshuar, inkontinenca shpesh ndodh për shkak të një gjëndre të zmadhuar të prostatës.

Cilët faktorë rreziku çojnë në mosmbajtje ose inkontinencë urinare?

Mosha – Me kalimin e moshës, muskujt e fshikëzës suaj dobësohen, duke reduktuar aftësinë tuaj për të mbajtur urinën.

Gjinia – gratë janë më të prirur ndaj kësaj gjendje. Shtatzënia, lindja e fëmijëve, menopauza janë disa nga faktorët që e bëjnë inkontinencën më të shpeshtë tek femrat. Por meshkujt që kanë probleme me prostatën kanë gjithashtu një rrezik më të lartë të zhvillimit të mosmbajtjes së urinës.

Mbipesha – Pesha e tepërt rrit presionin mbi fshikëzën dhe muskujt përreth, kështu që ato dobësohen dhe lejojnë që urina të kalojë në mënyrë të pakontrolluar.

Pirja e duhanit – Cigaret mund të rrisin rrezikun e mosmbajtjes së urinës.

Gjenetika – nëse ka anëtarë të familjes që e kanë këtë gjendje, ka më shumë gjasa të përballeni me të.

Sëmundje të tjera– të tilla si gjendje neurologjike ose diabeti.

Kur të kërkoni ndihmë mjekësore?

Sapo të vëreni simptoma, shkoni menjëherë te mjeku! Nëse dëshironi të jeni të sigurt, thjesht filloni të mbani një ditar se sa shpesh urinoni dhe sa lëngje merrni. Problemet me urinimin ulin cilësinë e jetës, por mund të shkaktojnë edhe gjendje të tjera shëndetësore. Ju mund të mos jeni të kënaqur të jeni të hapur për problemin, por heshtja nuk ju merr asgjë!

Si trajtohet inkontinenca urinare?

Zgjedhja e trajtimit varet kryesisht nga lloji dhe shkalla e mosmbajtjes së urinës. Në inkontinencën e stresit më së shpeshti përdoren metoda konservative, si aplikimi i ushtrimeve për forcimin e muskujve të legenit (ushtrimet Kegel). Në rast dështimi ose nëse ka një shkallë të lartë mosmbajtjeje, aplikohet trajtimi kirurgjik (implantimi i hobeve ose sfinkterëve).

Si ndikon stërvitja në fshikëzën urinare?

Indet lidhëse përballen me shumë ndryshime të nxitura nga procesi natyror i plakjes, por një mënyrë jetese e ulur gjithashtu luan një rol të madh. Përkatësisht, indet shtrihen në masë të madhe nën veprimin e presionit të bërë nga trupi i tyre (pesha) e cila është vazhdimisht në pozicion ulur – rrit nevojën për zbrazje të shpeshtë të fshikëzës. Një mënyrë jetese joaktive është gjithashtu shkaku i kapsllëkut të shpeshtë, i cili nga ana tjetër çon në një stomak të plotë, duke parandaluar zgjerimin e plotë të fshikëzës.

Cilat ushtrime mund të lehtësojnë mosmbajtjen?

Është e rëndësishme të mbani mend se çdo aktivitet është më mirë se mos aktivitet fare dhe se nuk kërkon shumë përpjekje për të aktivizuar muskujt e legenit.

Disa ushtrime mund të bëhen gjithashtu kur jeni ulur në një karrige dhe shikoni TV ose punoni në një tavolinë, të tilla si marshimi me këmbë, prekja e kyçeve nga njëra anë në tjetrën, rrumbullakimi dhe drejtimi i shpinës ose thjesht ulur në një top ushtrimesh. Çdo gjë që mund të aktivizojë palcën dhe muskujt e hollë të legenit mund të ndihmojë në reduktimin e problemeve të fshikëzës.

Ushtrime të tjera që mund të bëhen përfshijnë ecjen, jogën ose stërvitjen me rezistencë. Jepini përparësi ushtrimeve për shtrirjen dhe forcimin e ijeve për të zgjidhur të gjitha aspektet e problemit.

Pavarësisht se çfarë ushtrimesh vendosni të bëni, është jashtëzakonisht e rëndësishme që të dëgjoni trupin tuaj dhe të praktikoni atë që mund të përballoni. Përpjekja e tepërt mund të çojë në komplikime në vend të përmirësimit.

Si të merreni me mosmbajtjen e nëse jeni ende duke punuar?

Edhe nëse punoni nga shtëpia, nevoja e vazhdueshme për të shkuar në tualet do t’ju largojë nga puna.

Pini më shumë ujë kur jeni pa punë

Reduktimi i marrjes së lëngjeve do të reduktojë vizitat në tualet, por mos pirja e mjaftueshme e ujit mund të çojë në pasoja të tjera. Prandaj, pini ujë rregullisht, më pak gjatë punës dhe më shumë kur jeni të lirë. Mos u dehidroni, por mos e teproni.

Kushtojini vëmendje asaj që irriton fshikëzën tuaj

Identifikoni çdo irritues të fshikëzës që mund të rrisë shpeshtësinë e urinimit. Ngacmues të zakonshëm të fshikëzës urinare janë kafeja, pijet joalkoolike, agrumet dhe çokollata.

Shtrihu më shpesh

Nëse jeni pranë një tavoline, ngrihuni më shpesh për të ulur presionin në fshikëzën tuaj. Bëni një turne në zyrë ose praktikoni ushtrimet e Kegelit ndërsa jeni ulur. Rregulli është që nuk duhet të uleni më shumë se një orë!

The post Inkontinenca urinare appeared first on Аптеки PlusPharma.

Kripa e ushqimit është një pjesë e pazëvendësueshme e ushqimit t[ njerëzve. Pa kripë, ushqimi është pa shije. Përveçse ndihmon njerëzit të kënaqin shijet e tyre, kripa përmban natrium – një mineral i nevojshëm për një zemër të shëndetshme.

Por mjafton vetëm një devijim i vogël nga marrja e rekomanduar ditore e natriumit për ta kthyer mineralin në armikun numër një të zemrës.

Njerëzit po konsumojnë gjithnjë e më shumë kripë!

Kripa e kuzhinës (klorur natriumi) është një burim i elektroliteve të rëndësishme për trupin. Paraardhësit tanë konsumonin një sasi shumë të vogël kripe, mezi 1 gram në ditë. Kur kinezët, pesë mijë vjet më parë, zbuluan mundësinë e zgjatjes së jetëgjatësisë së ushqimit të konservuar, kripa fitoi një rëndësi të madhe ekonomike, por pjesa e kripës në ushqimin e njeriut gradualisht filloi të rritet.

Nga 1 gram, njerëzit filluan të konsumonin 5 gram kripë në ditë. Në shekullin e 19-të, u vendos një rekord për konsumin e kripës, konsumoheshin nga 9 deri në 12 gramë çdo ditë. Me shpikjen e frigoriferit, për një periudhë të caktuar kohore u ul konsumi ditor i kripës në familje.

Sot, marrja ditore është e njëjtë si në shekullin e 19-të, megjithëse studimet e fundit tregojnë se njerëzit konsumojnë më shumë se 12 gramë kripë në ditë, gjë që është shumë e rrezikshme!

Por një ritëm i shpejtë i jetës nënkupton ushqim të shpejtë, produkte gjysmë të gatshme dhe ushqime tërësisht të përpunuara që përmbajnë shumë, shumë kripë.

Pak kripë është e mirë për shëndetin

Natriumi, i përfshirë në kripën e tryezës, është i rëndësishëm për ruajtjen e ekuilibrit të lëngjeve të trupit, për vendosjen e ekuilibrit me bazë acidike, për transmetimin e impulseve nervore dhe për funksionimin normal të qelizave.

Nga ana tjetër, marrja e tepërt e natriumit mund të shkaktojë mbajtjen e lëngjeve në trup që çon në një rritje të presionit të gjakut që mund të rrezikojë zemrën, arteriet, veshkat dhe trurin.

Çdo gram natriumi çon në mbajtjen e 70 mililitra ujë, duke rritur vëllimin qarkullues të lëngjeve në trup ose presionin e gjakut.

Mbajtja e lëngjeve të shkaktuara nga natriumi është veçanërisht e theksuar në disa pacientë me sëmundje kronike të veshkave dhe në pacientët me probleme kardiake.

Aftësia e natriumit për të rritur presionin e gjakut është veçanërisht e theksuar te pacientët me hipertension arterial, tek të cilët presioni është veçanërisht i ndjeshëm ndaj marrjes së kripës.

Marrëdhënia midis kripës dhe presionit të gjakut

Nëse njerëzit në botë konsumojnë nga 9 deri në 12 gram kripë në ditë, do të thotë se ata konsumojnë nga 3,5 deri në 5,5 gram natrium në të njëjtën kohë. Sipas një studimi të kryer në Kroaci, marrja e kripës e vlerësuar nga një matje 24-orëshe e natriumit në urinë ishte 11.6 gram, që është dyfishi i rekomanduar. Më pak se 6% e njerëzve konsumonin më pak se 6 gram kripë në ditë dhe deri në 40% e popullsisë konsumonin më shumë se 12 gram kripë.

Nga njëra anë, ekziston një lidhje e qartë midis natriumit dhe presionit të lartë të gjakut! Por nga ana tjetër, marrja e reduktuar e natriumit ka një efekt negativ në shëndetin kardiovaskular (rritje e rrezikut për goditje në tru, infarkt miokardi, vdekje të papritur, dështim të zemrës dhe sëmundje arteriale periferike).

Studimet kanë treguar se si marrja e lartë e natriumit ashtu edhe marrja e ulët e natriumit (më pak se 3 gram në ditë) janë të lidhura me shkallë më të lartë të vdekshmërisë dhe një rrezik në rritje të sëmundjeve kardiovaskulare.

Sipas një studimi, një ulje e kripës me 4.4 gram në ditë (që korrespondon me një ulje të natriumit me 1.75 gram në ditë) u shoqërua me një ulje mesatare të presionit të gjakut sistolik prej 4.2 mmHg dhe presionit diastolik të gjakut prej 2.1 mmHg.

Te njerëzit me hipertension arterial ky efekt ishte edhe më i theksuar – presioni sistolik i gjakut u ul mesatarisht me 5.4 mmHg dhe diastolik me 2.8 mmHg.

Efekti i dobishëm i natriumit të ulët në presionin e gjakut ndihet më fort nga të moshuarit, njerëzit me diabet, njerëzit me sindromë metabolike dhe njerëzit me sëmundje kronike të veshkave.

Përfitimet nga reduktimi i kripës në ushqim dhe rrjedhimisht të natriumit, ndjehen edhe nga njerëzit që marrin terapi për presionin e lartë të gjakut. Përvoja tregon se këta persona kanë ulur numrin, por edhe dozën e pilulave që rregullojnë presionin e gjakut.

Rekomandim: Më pak se 5 gram kripë në ditë!

Bazuar në rezultatet e studimeve të shumta, Organizata Botërore e Shëndetësisë ka rekomanduar që sasia ditore e kripës të jetë më pak se 5 gramë, që korrespondon me një konsum natriumi prej më pak se 2 gramë në ditë. Është vlerësuar se një reduktim prej 30% në marrjen e kripës do të parandalojë 2.5 milionë vdekje në vit në mbarë botën.

Rekomandimi për të reduktuar marrjen e kripës në ushqim nuk nënkupton vetëm uljen e kripës së përdorur për përgatitjen e vakteve në shtëpi. Shumica e kripës përmbahet tashmë në ushqimet gjysmë të gatshme dhe të gatshme. Prandaj, është e sigurt të thuhet se pjesa më e madhe e kripës në ushqim është e fshehur.

Është vlerësuar se 80% e kripës së konsumuar nga njerëzit vjen nga ushqimet e përpunuara, dhe vetëm 20% nga ushqimet e gatuara në shtëpi.

Nga ushqimet e gatshme, më së shumti kripë kanë buka dhe produktet e furrës, mishi dhe produktet e mishit, ushqimet, djathi dhe produktet e tjera të qumështit.

Kur hani dy feta bukë, konsumoni më shumë se 1.5 gram kripë, dhe me një gjevrek të kripur konsumoni rreth 2 gram kripë, që është më shumë se një e treta e dozës së rekomanduar të kripës në ditë.

Rritet numri i rasteve me hipertension!

Në vitin 2015, 1.13 miliardë njerëz në mbarë botën vuanin nga hipertensioni arterial. Është vlerësuar se deri në vitin 2025, 1.5 miliardë e popullsisë së botës do të vuajnë nga hipertensioni. Është koha për të reduktuar kripën!

The post Kripa dhe presioni i gjakut appeared first on Аптеки PlusPharma.

Shumë njerëz mendojnë se nuk tolerojnë një lloj ushqimi për të justifikuar dietën e tyre, por me alergjitë e vërteta – ato që shkaktojnë reaksione të rënda, të papritura si shoku anafilaktik – trupi e përjeton ushqimin si një ndërhyrës dhe imuniteti kalon në të pestin. marsh. Mendimet momentale mjekësore sugjerojnë se sistemi imunitar është i përfshirë edhe në intolerancën ushqimore që shkakton fryrje, fece të forta, gazra, diarre, por e njëjta gjë meè ende nuk mund të ekzaminohet përmes gjakut. Është e rëndësishme të vizitoni një specialist gastroenterolog për të përcaktuar se cilat ushqime po shqetësojnë trupin tuaj. Ose provoni të eliminoni ushqimet e vështira për t’u tretur si qumështi, drithërat dhe produktet e grurit, fibrat e patretshme, sorbitol dhe ksilotil (zëvendësues i sheqerit të bardhë) për një periudhë prej 2 deri në 4 javë dhe vini re nëse simptomat largohen. Nëse ato janë të vazhdueshme, ju keni më shumë gjasa të keni sindromën e zorrës së irrituar (IBS). Megjithatë, shihni një mjek.

FIZIOTERAPEUTI – Ushtroni të pasmet dhe dhimbja e shpinës do të zhduket

Dhimbja në pjesën e poshtme të shpinës është problemi numër një për të rinjtë e zënë me punë, të cilët janë të bllokuar para një kompjuteri gjatë gjithë ditës. Një pjesë e dhimbjes është për shkak të muskujve të dobët joaktivë të vitheve. Muskujt e vitheve kushtëzojnë çdo lëvizje tonë – qëndrimi në këmbë, ecja, përkulja, ngjitja. Përndryshe, pjesa e poshtme e shpinës aktivizohet për të kompensuar. Vetëm me ushtrime do të mund t’i ktheni në formë muskujt e të pasmeve.

EKSPERTI I SHËNDETIT SEKSUAL – Klamidia dhe HPV-ja janë më të shpeshta nga ftohjet

Klamidia është sëmundje seksualisht e transmetueshme më e zakonshme dhe nëse nuk trajtohet mund të çojë në infertilitet. Është tepër e lehtë për të marrë klamidia, çdo lloj seksi i pambrojtur është i rrezikshëm. Simptomat përfshijnë ndryshime në sekrecione (ngjyra dhe erë tjetër), dhimbje gjatë urinimit ose marrëdhënies seksuale, dhimbje të legenit dhe gjakderdhje midis cikleve ose pas aktivitetit seksual. Por 75% befasuese e grave me klamidia nuk kanë simptoma, kështu që një ekzaminim i rregullt gjinekologjik është vendimtar. Trajtimi përfshin antibiotikë dhe abstenim nga aktiviteti seksual për të paktën një javë. Përveç kësaj, është e nevojshme që të dy partnerët të trajtohen.

OFTALMOLOGU – Ndiqni rregullin 20:20:20

Për të lehtësuar tendosjen e shqisës së shikimit, ndiqni këtë rregull: pas 20 minutash shikim intensiv të kompjuterit, pushoni për 20 sekonda, duke parë 20 hapa në distancë. Nëse kjo nuk mjafton, freskoni sytë me lot artificial. Kompjuteri nuk mund të dëmtojë shikimin, por shkakton tharje të syve dhe skuqje. Vendosni një film mbrojtës në monitor për të reduktuar dritën blu ose përdorni syze. Sytë duhet të ekzaminohen çdo dy vjet, pasi disa probleme shfaqen vetëm në moshën 25-30 vjeç. Ndryshimet në sy janë shpesh një tregues i sëmundjeve më serioze, si presioni i lartë i gjakut, diabeti dhe kolesteroli i lartë.

The post 4 këshilla shëndetësore që çdo mjek do të donte t’i dinit appeared first on Аптеки PlusPharma.

Është rreth 30 centimetra i gjatë, sekreton pothuajse tre litra acid klorhidrik çdo ditë, prodhon një mukozë të re çdo natë të katërt dhe quhet stomak, rezervuari ynë i çmuar. Pjesa më e madhe e tretjes bëhet në këtë organ muskulor dhe për shkak të lidhjes së ngushtë me shëndetin mendor, quhet edhe “truri i dytë”.

Ekspertët thonë se stomaku prodhon më shumë hormone se çdo organ tjetër (është përgjegjës për 95% të serotoninës – hormoni i lumturisë), dhe deri në 90% e njerëzve që vuajnë nga sindroma e zorrëve të trazuara kanë gjithashtu probleme të shëndetit mendor. Dr. Roger Henderson (nga Netdoctor.co.uk) dhe nutricionistja Dr. Marilyn Glenville (secila në mënyrën e vet) do t’ju ndihmojnë të kuptoni mesazhet që stomaku juaj po ju dërgon.

DHIMBJE TË FORTA NË STOMAK

MJEKU I PËRGJITHSHËM – Dhimbjet e papritura ose të mprehta në bark mund të jenë shenjë e apendiksit, problemeve gjinekologjike ose një problemi më serioz në mitër. Tek të rinjtë, ngërçet dhe krizat në pjesën e poshtme të barkut më së shpeshti tregojnë sindromën e zorrëve të shqetësuar (IBS). Dhimbja në pjesën e sipërme të barkut është zakonisht rezultat i acidit të lukthit ose tretjes së dobët, të shkaktuar nga një vakt yndyror, alkooli ose shtatzënia. Nëse dhimbja e vazhdueshme e barkut shoqërohet me humbje të papritur të peshës, ndryshim në funksionin e zorrëve, gjakderdhje gjatë defikimit, probleme me gëlltitjen, caktoni menjëherë një takim me një mjek. Njerëzit me nivele të ulëta të hekurit në gjak përjetojnë ngërçe në stomak që nuk lidhen me ushqimin që hanë.

NUTRICIONESTI – Mos vallë bëhet fjalë për “ato ditët”? Dhimbjet dhe ngërçet janë simptoma tipike të endometriozës që shkaktojnë menstruacione të dhimbshme ose dhimbje të vazhdueshme në rajonin e legenit. Por simptomat ndryshojnë, çka do të thotë që sigurisht duhet të shkoni te mjeku. Nëse kjo është hera e parë që shfaqet dhimbja, stomaku juaj mund të mos ndihet mirë me ushqimin që keni ngrënë ose keni ngrënë shumë shpejt. Përpiquni të eliminoni produktet që besoni se janë të vështira për t’u tretur dhe në vend të kësaj konsumoni fibra të mjaftueshme si tërshëra, bajamet ose farat e lirit.

FRYRJA E STOMAKUT

MJEKU I PËRGJITHSHËM – Zorrët intolerante janë më të zakonshme me alergjitë ushqimore, ndaj planifikoni të filloni të hidhni ushqimet që dyshoni për të gjetur shkakun. Produktet e qumështit dhe gruri janë fajtorët më të zakonshëm, por nuk përjashtohen perimet me gjethe jeshile, pijet me shumë sheqer, fasulet dhe bishtajoret. Fryrja e cila assesi nuk largohet mund të jetë një simptomë e kancerit të vezoreve (por është e rrallë tek gratë e reja). Nëse stomaku juaj thjesht nuk dëshiron të nxjerrë frymë, konsultohuni me mjekun tuaj!

NUTRICIONESTI – Nëse koha e fryrjes për shkak të menstruacioneve ka kaluar, ruani nivelet e stresit. Fryrja mund të jetë pasojë e tretjes së dobët dhe është një dukuri e zakonshme kur jemi nën stres. Një tjetër fajtor mund të jetë kandida, një fungi që jeton në mukozën e sistemit tretës te 85% të njerëzve. Marrja e terapisë së caktuar (antibiotiku) ose lodhja e tepërt mund të bëjë që kandida të shumohet, gjë që çon në fryrje të barkut. Kandida zbulohet lehtësisht përmes një testi.

FECE TË FORTË

MJEKU I PËRGJITHSHËM – Ajo që konsiderohet vizitë normale në tualet, për defekim, është 1-2 herë në ditë e deri në 2-3 herë në javë. Dehidratimi është shpesh shkaku i jashtëqitjes së fortë, ndaj pini shumë lëngje. Për sa i përket të ushqyerit, shpesh problemi është diçka që mungon në menunë tuaj, jo diçka që keni ngrënë. Sigurohuni që të hani mjaft fruta dhe perime dhe të mos pini më shumë se tre filxhanë kafe ose çaj në ditë.

NUTRICIONESTI – Nëse keni probleme me jashtëqitje (kapsllëk), konsumoni më shumë fibra. Sasia e shtuar e fibrave bimore, të tretshme mund të irritojë zorrët dhe të shkaktojë diarre. Shmangni laksativët, pasi zorrët mund të bëhen lehtësisht të varura prej tyre.

DIARRE

MJEKU I PËRGJITHSHËM – Edhe stresi më i vogël me kohëzgjatje më të shkurtër mund të shkaktojnë diarre ashtu si sindroma e zorrës së mërzitur. Nëse vëreni gjak ose mukozë në jashtëqitje, sigurohuni që të konsultoheni me një mjek. Ndryshimi i mënyrë së ushqyerjes, si një fillim i një dite, mund të shkaktojë diarre. E njëjta gjë vlen edhe për sasitë e tepërta të alkoolit, kafeinës ose lëngjeve të frutave me shumë sheqer.

NUTRICIIONISTI – Mund të jetë një formë e lehtë helmimi, ndaj organizmi përpiqet të largojë toksinat e panevojshme. Diarreja është një përgjigje e zakonshme e trupit sa herë që hani tepër ose hani shumë fruta dhe perime. Diarreja që zgjat me ditë mund të jetë fatale sepse trupi nuk është në gjendje të mbajë lëndët ushqyese dhe është vetëm çështje kohe para se të rrënohet.

GAZRA

MJEKU I PËRGJITHSHËM – Perimet si lakra apo fasulet shkaktojnë gazra. Shkaku më serioz është sindroma e zorrëve të shqetësuar. Përtypja e vazhdueshme e çamçakëzit ose konsumimi i pijeve të gazuara në sasi të mëdha gjithashtu shkakton fryrje. Pini çaj nenexhik.

NUTRICIONESTI – Gazrat shkaktohen nga frutat që janë në gjendje të fermentohen, disa prej tyre (fasulet) nuk janë zihen siç duhet. Hani ngadalë, pini ngadalë dhe gëlltitni kafshatën pasi e keni përtypur mirë.

The post Kur stomaku është i gëzuar, JU jeni të gëzuar appeared first on Аптеки PlusPharma.

Jeni sëmurë dhe çfarë tani? Diferencimi në fillim është i nevojshëm: Është ftohje apo grip? Ata ndajnë një pjesë të vogël të simptomave të ngjashme – hundën e zënë, teshtimën, kruajtjen e fytit – kështu që është e rëndësishme të njihni dallimet. “Shikoni ata si një lodër prej druri treni dhe një lokomotivë e vërtetë,” thotë Dr. Brian Kuri, specialist i sëmundjeve infektive nga Nju Jorku. “Nëse një tren i rëndë lodër ju godet, mund t’ju dëmtojë pak, por më shumë do t’ju irritojë – është një ftohje. “Të kesh gripin është si të të godasë një tren i vërtetë ekspres – veçanërisht nëse simptomat e zakonshme shoqërohen me ethe dhe dhimbje të muskujve.”

Nëse është gripi

Gripi sulmon fuqishëm dhe shpejt. Ka të ngjarë të ndiheni mirë në mëngjes dhe papritmas të ndiheni të dërrmuar në pasdite. Ndaloni së punuari – harroni atë shprehinë: “vetëm edhe një e-mail “, mjaft u ankuat te kolegët tuaj, telefononi një taksi dhe shkoni në shtëpi.

Nëse mund të tërhiqeni tek mjeku, sigurohuni që ta bëni këtë për t’ju përshkruar ilaçe antivirale. (Ata nuk do ta shkatërrojnë virusin, por nëse i merrni me kohë mund të shkurtoni jetëgjatësinë e sëmundjes.) Sigurisht, telefononi familjen tuaj, sepse gripi është ngjitës.

Sigurojeni tryezën e krevatit me facoletë, një termometër, një maskë për sytë dhe një karikues telefoni. Pritni të qëndroni në shtrat për të paktën 27 orë. Në këtë situatë, pushimi është shoku juaj më i mirë dhe i vetëm; lejon sistemin tuaj imunitar të përqendrohet në prodhimin e antitrupave të quajtur citokina që sulmojnë qelizat virale. Nëse duhet të flisni me njerëz, përdorni celularin tuaj ose Skype.

Bëni çaj jeshil të fortë. Disa studime tregojnë se dy deri në tre gota në ditë përshpejtojnë shërimin. Shmangni qumështin: Produktet e qumështit trashin mukozën dhe irritojnë mukozën – nuk keni nevojë për të për momentin.

Kur bëhet fjalë për pirjen, duhet të pini dy herë më shumë lëngje sesa zakonisht. (Ndani peshën tuaj trupore në gjysmë; ky është numri i litrave që duhet të hani në ditë.) Gripi shkakton një ethe që nga ana tjetër përshpejton dehidratimin, i cili mund të zgjasë sëmundjen. Nëse mund të pini elektrolite edhe më mirë. Provoni ujin e kokosit.

Përkundër thënies “bëni ethet të vuajnë urie”, marrja e kalorive është e shkëlqyeshme për forcimin e sistemit imunitar. Nëse jeni për, përgatitni supë me pulë, sepse studimet tregojnë se ajo ka veti antivirale. Ju gjithashtu mund të merrni një analgjezik për të zvogëluar dhimbjet e kokës dhe dhimbjet e muskujve. (Mos u lodhni nga marrja e suplementeve të vitaminave, nuk ka dëshmi se ndonjëra prej tyre funksionon kundër gripit.)

Pas tre ditësh, vetëm dhe vetëm nëse ndiheni pak të shëruar, mund të përballoni një shtrirje të lehtë ose një shëtitje të shkurtër ose të bëni diçka në shtëpi. Filloni të hani ushqime të ngurta – patatet e ëmbla dhe thekra janë një vakt ushqyes dhe i butë për stomakun – prapë qëndroni larg ushqimeve me sheqer që mund të ngadalësojnë sistemin tuaj imunitar.

Gripi zakonisht zgjat nga 9 deri në 10 ditë. Ju duhet të ktheheni në punë vetëm pasi të keni lënë të gjitha simptomat dhe pasi të keni pushuar së qeni kërcënim për mjedisin. Pas kësaj, shkoni ngadalë – trupit i duhen një deri në dy javë që të shërohet plotësisht, kështu që prisni ulje të produktivitetit dhe lodhjes.

Nëse është e ftohtë

Nëse nuk punoni me fëmijë tepër të ndjeshëm ose të moshuar, ftohja nuk është arsye për të shkuar në pushim mjekësor (për fat të keq!). Nëse gjithçka tjetër është në rregull, do t’i tërhiqni hundët dhe teshtini gjatë gjithë ditës. (Sidoqoftë, rishqyrtoni simptomat: Nëse ndiheni shumë të lodhur, shkoni në shtëpi.)

Shkoni në farmacinë më të afërt. Ftohja e zakonshme shkakton një rrjedhje hundësh gjatë ditës dhe një hundë të zënë gjatë natës, kështu që merrni një solucion të kripur në një sprucator, dekongjestues ose antihistaminë. Filloni me një ilaç, mos pini një për dhimbjen e kokës, një për kollën, një për dhimbjen e fytit, nëse keni vetëm rrjedhje hundësh. Kaloni dozat e rritura të vitaminës C – nuk ndihmon për të kapërcyer ftohjen e zakonshme.

Ndërsa jeni në punë, përpiquni të mos përhapni bakteret përreth (ju jeni më ngjitës kur keni hundë të lëngshme). Praktikoni masa të rrepta mbrojtëse: Mos kolliteni ose teshtini në pëllëmbën e dorës, por në mes të parakrahut, lani duart me sapun dhe ujë për të paktën 20 sekonda sa më shpesh që të keni mundësi dhe fshini sendet që ndani me të tjerët (telefona , trajton) me një dezinfektues me bazë alkooli.

Shtoni një gotë tjetër në marrjen tuaj normale ditore të lëngjeve. Lëngu shtesë do të ndihmojë në çlirimin dhe pastaj nxjerrjen e jargëve. Ashtu si me gripin, çaji jeshil është shumë i dobishëm dhe qumështi vepron si bllokues i sinuseve.

Ditën e parë të ftohjes, shkoni në shtëpi herët dhe flini të paktën dy orë më shumë se zakonisht. Sa më shumë të pushoni, aq më lehtë do të jetë që sistemi imunitar të përballet me ftohjen e zakonshme.

Nëse ndani një shtrat me dikë, është më mirë që ai të flejë në një shtrat tjetër. Ju keni më shumë gjasa të përhapni bacilet gjatë natës, sepse atëherë pak njerëz i kushtojnë vëmendje nëse kolliten apo teshtijnë me gojën hapur.

Ngrihuni nga shtrati, nuk jeni kush e di se sa të sëmurë sa që të qëndroni vazhdimisht shtrirë. Shkoni në palestër si zakonisht – stërvitja kur jeni i ftohur është i sigurt. Vetëm mos harroni për sjelljen e duhur (fshijini dorezat dhe mos kolliteni me gojën e hapur) dhe dëgjoni trupin tuaj. Stërvituni me intensitet të zvogëluar, udhëhiquni nga lodhja që ndjeni, është krejtësisht mirë të humbisni stërvitjen.

Gjithashtu ju lejohet të pini një gotë verë pas punës. Një dozë e vogël alkooli nuk do ta përkeqësojë ftohjen, por një mbidozë mund të dobësojë sistemin imunitar që ju nevojitet gjithsesi. Që do të thotë vetëm një gotë për drekë apo darkë dhe të kthehesh në shtëpi herët.

Mesatarisht, një ftohje nuk zgjat më shumë se një javë, por kjo nuk do të thotë që ju duhet të harroni masat e dezinfektimit. Ende mund të transmetoni të ftohtin edhe pse nuk keni më asnjë simptomë. Nëse vazhdoni të nuhasni për 7 ditët e ardhshme, është e mundur që ftohja të jetë kthyer në infeksion sinus (sepse i ftohti shkakton inflamacion dhe ënjtje të pasazheve të hundës, të cilat mbështesin sinuset) me ç’rast shkoni te mjeku.

The post Grip apo i ftohtë? appeared first on Аптеки PlusPharma.

Pavarësisht përpjekjeve për të siguruar një menu të shëndetshme gjatë javës së punës, studiuesit konfirmojnë se numri i njerëzve që vuajnë nga mungesa e vitaminave dhe mineraleve kryesore po rritet. Që do të thotë që ju po e mashtroni veten se ushqeheni shëndetshëm, ka ende shumë limona të qëruar dhe portokall që presin të hahen para se të arrini te termi “shëndetshëm”.

Mënyra moderne e jetës ku shumicën e kohës e kalojmë ulur dhe ushqimi i varfëruar nga lëndët ushqyese (fajësoni ndotjen e ajrit dhe tokës) imponojnë nevojën për mbështetje shtesë edhe për ata që kanë kohë për të përgatitur vazhdimisht një vakt të freskët dhe të shëndetshëm.

Marrja e vitaminave dhe mineraleve në formën e një suplementi është një çështje për të cilën nuk kemi nevojë të diskutojmë, kështu që le të përqendrohemi në atë se si të bëhemi të rregullt në pirjen e dozave të përshkruara. A do të bëheshit më të disiplinuar nëse ju themi se nëse konsumoni dozën e caktuar të zinkut do t’i kapërceni ftohet 40% më shpejt? Shpresojmë, po, dhe ndërkohë mësoni të njihni të metat përmes simptomave që shpesh i anashkaloni.

LODHJE

Ju mungon: Hekur

Simptoma të tjera: Përqendrim i zvogëluar, oreks, çehre e zbehtë, nënvetulla të errëta.

Doza e rekomanduar ditore: 14.8 miligramë për femrat dhe 8.7 miligramë për meshkujt.

Është i nevojshëm për: Formimi i qelizave të kuqe të gjakut. Hekuri është një përbërës i hemoglobinës, i cili transporton oksigjenin në trup.

Cilit i nevojitet: Mungesa e hekurit është një dukuri e zakonshme në vendin tonë, veçanërisht te femrat e prekura nga gjakderdhja menstruale. Por rekomandohet patjetër për ata që marrin rregullisht aspirinë.

Burimet natyrore: Mish i kuq, vezë, perime me gjethe jeshile.

* Hekuri absorbohet më së miri në kombinim me vitaminën C, prandaj pijeni me lëng portokalli ose suplement të gatshëm.

LEKURË E IRRITUAR

Ju mungon: Zinku

Simptoma të tjera: Njolla të bardha në thonjtë, kruajtje, shërim i ngadalshëm i plagëve.

Doza e rekomanduar ditore: 7 miligramë për femrat dhe 9.5 miligramë për meshkujt.

Cilit i nevojitet: Organizata Botërore e Shëndetit vlerëson se një e treta e popullsisë së botës ka mungesë zinku. Pacientët më të zakonshëm janë adoleshentët, gratë shtatzëna dhe njerëzit e moshës së mesme. Vegjetarianët gjithashtu duhet të jenë të kujdesshëm, sepse drithërat përmbajnë acid fitik që bllokon thithjen e zinkut.

Burimet natyrore: Arrat, bajamet, lajthitë, ushqimet e detit kryesisht në sardele dhe gaforre, mishi i kuq.

* Mund ta kënaqni dozën ditore të zinkut me vetëm një guaskë të ngrënë të detit ose një copë mish viçi prej 200 gramësh.

NDEZJE E GJUHËS

Ju mungon: Vitamina B12

Simptoma të tjera: Gojë e thatë dhe plasaritje e lëkurës rreth buzëve madje edhe në hundë.

Doza e rekomanduar ditore: 1.1 miligramë për femrat dhe 1.3 miligramë për meshkujt.

Është i nevojshëm për: Ruajtja e shëndetit të lëkurës, syve dhe sistemit nervor.

Kush ka nevojë për të: 1 në 10 të rritur ka pak vitaminë B12.

Burimet natyrore: Qumështi, vezët, drithërat.

* Një gotë e madhe me qumësht të skremuar (rreth 300 mililitra) kënaq gjysmën e dozës së kërkuar të vitaminës B12 si dhe 150 gramë biftek.

DHIMBJE NË KËMBË DHE SHPINË

Ju mungon: Vitamina D

Simptoma të tjera: Dhimbje në ijë, kocka të brishta dhe të thyeshme.

Doza e rekomanduar ditore: 10 mikrogramë (0.01 miligramë) për femrat dhe meshkujt.

Është i nevojshëm për: Rritja dhe zhvillimi i kockave dhe thithja e kalciumit. Përmirëson imunitetin.

Cilit i nevojitet: Për të gjithë, veçanërisht femrat e moshuara dhe fëmijët e vegjël. Studimet e fundit kanë treguar se më shumë se gjysma e popullsisë së rritur kanë mungesë të vitaminës D.

The post Kur simptomat tregojnë mungesë të vitaminave dhe mineraleve?! appeared first on Аптеки PlusPharma.

70% e rasteve të migrenës janë të trashëgueshme

Laura Sampedro, 35
Historia e sëmundjes: Dhimbjet e kokës së Laurës filluan 6 muaj më parë. Deri më tani ajo kishte 4, dhe secila prej tyre zgjati 24 orë. Nëna e saj është një rast kronik. Laura nuk kishte vizituar ende një mjek, por ajo filloi të shkruante se çfarë po ndodhte gjatë atyre ditëve të dhimbshme.
(Gjenet rrisin rrezikun e migrenës me 50%)

Dita: E diel
U ngrita rreth orës 6 të mëngjesit, pas 6 orësh e gjysmë gjumë të rëndë. Unë piva kafe dhe fillova të gatuaj, sepse për darkë kisha mysafirë. Me mysafirët hëngrëm një sallatë me karkaleca, pak mish pule, patate të skuqura me djathë të shkrirë, piva dy gota verë. Isha e zgjuar deri në orën 11:00, duke  rregulluar në shtëpi.
(Nuk është e qartë pse, por nganjëherë kafeina shkakton migrenë, dhe nganjëherë e kuron atë. Prandaj, pini një filxhan kafe në ditë dhe gjithmonë në të njëjtën kohë.)
(Më shumë se 20% e pacientëve janë të ndjeshëm ndaj alkoolit, zakonisht verë të kuqe ose pije të nxehta të errëta që janë të pasura me përbërës që shkaktojnë migrenë si kongenerët.)

Dita: E hënë
Isha shtrirë në shtrat gjithë natën, mezi fjeta për 4 orë. U ngrita rreth orës 7 me një dhimbje koke, kështu që u ktheva në shtrat për të fjetur edhe pak. Deri më tani, migrena më sulmon ditën e parë të ciklit menstrual, por tani ajo ndodhi një javë më herët. Në punë më pengonte ndriçimi, qepallat e mia ishin të rënda. Në drekë piva analgjetik, por dhimbja u bë më e fortë dhe u përqendrua prapa syrit të majtë.Me gjithë fuqinë e saj, migrena më sulmoi rreth orës 3:30 pasdite. E gjithë fytyra më dhembte, madje syzet po më shtrëngonin. Sapo shkova në shtëpi, shkova në shtrat në një dhomë të errët.
(Një rënie e estrogjenit që ndodh rreth menstruacioneve mund të shkaktojë një sulm.)
(Pini ilaçin tuaj të provuar të migrenës sa më shpejt që të fillojë dhimbja e kokës, rezultati do të jetë më pak i dhimbshëm.)
(Migrena ka tendencë të dhemb në njërën anë dhe mund të zgjasë nga 4 deri në 72 orë.)

Dita: E martë
U zgjova rreth orës 8 me me migrena e mbeturnga dje. Unë piva një shishe të madhe me ujë dhe dy ibuprofen dhe u ktheva të fle në një dhomë krejtësisht të errët, Unë kisha frikë se mos kishte kaluar. Më në fund u ngrita në orën 11, por prapë ndihesha e rraskapitur. U rregullova dhe shkova në punë. Kur u ktheva në shtëpi, vazhdova të pi ujë dhe shkova në shtrat. Shpresoj se nuk kam dhimbje koke shpejt, shpesh kam dhimbje koke, por migrena më viziton të paktën një herë në muaj.
(Migrenat u ngjajnë përzierjeve, ditën tjetër do të ndiheni të paaftë dhe me marramendje. Mundohuni të pushoni dhe të pini lëngje derisa të kalojë përfundimisht.)
(Frika nga migrena është krejtësisht normale, por kujdesi mund të kontribuojë në dhimbje koke shtesë, dhe ju nuk do të donit të binit në atë rreth vicioz.)

25% e pacientëve vuajnë nga migrena me aurë ose simptoma që ndodhin 15 deri 60 minuta para migrenës: probleme të shikimit, mpirje të trupit, probleme në të folur, ulje të ekuilibrit dhe koordinimit

HAPAT E ARDHSHËM:
Edhe dhimbjet e lehta të kokës së Laurës mund të llogariten si migrenë, dhe sipas përkufizimit ato janë kriza që zgjasin nga 4 në 27 orë dhe kanë dy nga karakteristikat e mëposhtme: vendndodhja e njëanshme, pulsimi, dhimbja mesatare deri e rëndë, përkeqësimi i aktivitetit fizik shoqëruar me përzierje dhe të vjella. Laura duhet të vizitojë një neurolog.

90% e pacientëve përjetojnë sulmin e tyre të parë para moshës 40 vjeç

Xhuli Howard, 27
Historia e sëmundjes: Një vit më parë, Xhuli filloi të përjetonte çdo ditë migrena intensive – 8 nga 10 në shkallën e dhimbjes. Mjeku i saj përshkroi ilaçe kundër depresionit dhe ilaçe për shtypjen e gjakut. Ajo gjithashtu filloi të injektonte Botoxnë skalpin e kokës, qafës dhe shpatullave çdo 12 javë. 6 muaj më vonë, migrena i jep asaj më pak agoni, por gjithsesi është e shpeshtë.
(Të parët ndihmojnë në mbrojtjen nga krizat duke rritur nivelet e serotoninës; të dytat relaksojnë enët e gjakut dhe kështu zvogëlojnë dhimbjet e kokës.)
(Injeksionet e krijuara për të hequr rrudhat bllokojnë nervat që transmetojnë mesazhe të dhimbshme në tru. Ato janë veçanërisht të dobishme për pacientët që kanë migrenë 15 herë në muaj.)

Dita: E hënë
U ngrita në orën 6:30 dhe për kafjall hëngra drithëra me kos grek dhe mjedra. Në 7:45 dola, ishte shumë nxehtë jashtë. Koka ime filloi të dhemb, dhimbje e padurueshme, veçanërisht tëmthi i majtë. Në orën 11:00 dhimbja u qetësua vetvetiu. Deri në drekë, ndjeva një presion të lehtë në pjesën e pasme të kokës. Në orën 18:30 hëngra piza me proshutë, rrokulle dhe vaj ulliri. Në orën 22:00, si çdo natë, mora ilaçet dhe shkova në shtrat.
(Mjedrat përmbajnë tiraminë e cila shkakton dhimbje koke, është gjithashtu i pranishëm te frutat e thata dhe djathrat e pjekur. Shmangni ëmbëlsuesin artificial fenilalaninën, glutamat natriumin e pranishëm në ushqimin aziatik dhe teobrominin që gjenden në çokollatë.)
(Temperaturat dhe lagështia e ngritur mund të shkaktojnë dhimbje koke, por është e vështirë të veprosh mbi këtë dhimbje, sepse koha nuk dihet kurrë.)
(Shmangni mishin e përpunuar, ai zakonisht përmban substanca që zgjerojnë enët e gjakut.)

Dita: E martë
U ngrita në 6:30, koka po pulsonte nga maja deri te supet. Në 7:45 kur shkova në punë, vura re se kishte shumë dritë jashtë. Në orën 10:00 koka nuk kishte ndërmend të qetësohej, kështu që unë pivaibuprofenprej 400 mg. Në orën 14:00 dhimbja pulsuese filloi të qetësohej dhe deri në fund të ditës u zhduk plotësisht.
(Receptorët në sy janë të lidhur drejtpërdrejt me hipotalamusin, pjesën e trurit që besohet të jetë qendra e dhimbjes së migrenës. Syzet janë veçanërisht të dobishme në ndjeshmërinë e dritës.)
(Barnat OTC mund të shkaktojnë ndryshime të trurit që do të përkeqësojnë dhimbjet e kokës në të ardhmen. Mos pini më shumë se 10 në muaj.)

Dita: E mërkurë
Në orën 07:00 po nxitoja për të kapur avionin që do të më dërgonte në një udhëtim pune .11:00 në fund u ngritëm me një vonesë prej 3 orësh. Era e çuditshmenë aeroplan ma keqësoi dhimbjen e freskët të kokës sime. Në 16:00 arrita në hotel e lodhur dhe me një dhimbje koke të fortë. Qëndroja ulur ne dhomë duke u munduar te çlodhesha. Në orën 20:00 piva 6 mg melatonindhe shkova të fle.
(Stresi dhe dehidrimi janë shkaktarët kryesorë të dhimbjes, prandaj merrni frymë thellë dhe pini shumë ujë.)
(Erërat shkaktojnë një dhimbje koke momentale, sepse receptorët në hundë janë të lidhur drejtpërdrejt me hipotalamusin.)
(Studimet tregojnë se 3 mg melatoninë 1 orë para gjumit do të zvogëlojë efektet e migrenës.)

Dita: E enjte
Në orën 7:00 jam zgjuar pas 11 orësh gjumë me dhimbje të mprehtë dhe të pareshtur. Nga ora 8:30 deri në 17:00 vrapoja vazhdimisht dhe isha nën tension. Dhimbja e kokës zgjati gjithë ditën.
(Gjumi i tepërt ose mungesa e gjumit mund të shkaktojë luhatje hormonale. Synoni për një gjumë të qëndrueshëm 7 ose 8 orë.)

Dita: E premte
Në 8:30 u ktheva në punë, kisha përpara një ditë tjetër pune. Në orën 15:00 pata një zënkë me partnerin tim në telefon, dhe kjo më ka sjellë stres. Koka po më copëtohej nga dhimbja. Në orën 19:00 shkova në darkë me një klient. Ngadalë por me siguri ndjesitë pulsuese u shuan.
(Stresi është shkaku më i zakonshëm i migrenës, megjithëse disa njerëz hyjnë në telashe sa të fillojnë të çlodhen si rezultat i rënies së adrenalinës.)

Hapat e ardhshëm: Xhuli ka të ngjarë të përjetojë një dhimbje koke të përditshme, të tensionuar dhe të vazhdueshme, fillimi i së cilës mund të përcaktohet lehtësisht, gjë që është e vështirë te migrena. Kjo lloj dhimbje koke mund të jetë një simptomë e presionit të ulët të gjakut ose lëngjeve rreth trurit. Por për shkak të hulumtimeve të kufizuara mbi këtë lloj dhimbje koke, ajo trajtohet si një migrenë.

Mosha nga 25 deri në 40 vjeç është mosha kur migrena sulmon zakonisht

TRAJTIMET E MUNDSHME
Secilit i ndikon një medikament i veçantë dhe derisa të zbuloni të duhurin për ju, jini të përgatitur për gabimet.
–  Analgjetikët janë më efektive nëse merren në fillimin e dhimbjes. Formulat e veçanta të migrenës bazohen në kafeinë ose kalium, përbërës që zvogëlojnë acarimin nervor.
– Triptaniështë ilaçi më i përdorur kundër migrenës që ngushton enët e gjakut dhe mban nivelet e serotoninës në tru.
–Medikamentet parandalues, të tillë si ilaçet kundër depresionit dhe bllokuesit beta, zvogëlojnë ngacmueshmërinë e qendrave të dhimbjes në tru.
–Steroidetqë bllokojnë nervat dhe injektohen në lëkurën e kokës, shkurtojnë ditët e kaluara me dhimbje.
–Terapia njohëse-sjellësedo t’ju mësojë të heqni qafe mendimet stresuese sa më shpejt që simptomat të sulmojnë; ju do të zvogëloni dhimbjen me 50%.
–Meditimi– Në një studim, pacientët që medituan për 30 minuta në ditë për 8 javë ishin në gjendje të shkurtonin episodet e migrenës me 3 orë.
–Teknikat e relaksimit– Pushimi në një vend të qetë, akulli në ballë, shtrirja e muskujve, masazhi dhe dhimbja do të zvogëlohen me 32%.

3 herë më shumë gra vuajnë nga migrena sesa burrat

The post Migrena Sëmundje me një profil të personalizuar appeared first on Аптеки PlusPharma.

Kur justifikohet kujdesi?

Aspekti më shqetësues i gjithë situatës? Shumë raste zbulohen në një fazë të përparuar, sepse diagnostikohen gabimisht ose diagnostikohen vonë. “Nëse zbulohet herët, në fazën e parë, 98% e njerëzve me siguri do të jetojnë 5 vjet ose më shumë,” thotë Villi Hamilton (Willie Hamilton), një profesor i kujdesit primar dhe diagnozës në  Universitetin e Shkollës Mjekësore Exeter dhe këshilltar mjekësor për rastet sociale në organizatën Mposhtja e Kancerit të Zorrëve (Beating Bowel Cander) në Mbretërinë e Bashkuar.

“Por e vërteta e trishtë është se shumë të rinj kanë më pak të ngjarë të mbijetojnë sepse ata shpesh përballen me një diagnozë të vonshme. “Tre në pesë raste të diagnostikuara nën moshën 50 vjeç zbulohen në fazën e tretë ose të katërt dhe një e treta e tyre janë urgjente.” Dhe ndërsa ekspertët vazhdimisht punojnë për të identifikuar shkaqet e numrit në rritje të pacientëve, mospërputhja në zakonet e shëndetshme duket se është fajtori kryesor.

Si duket në jetën reale? Epo, si kjo: Të hënën jeni angazhuar maksimalisht, gjithçka që keni ngrënë ka qenë e shëndetshme, e bërë në shtëpi dhe gjithashtu keni ushtruar. Por ndërsa java vazhdonte, gabimet u grumbulluan njëra mbi tjetrën. Ju e prishët dietën me një hamburger, natyrisht, edhe me lëng të gazuar, kurse për stërvitjen gjetët një justifikim vërtet të mirë. Luhatje të tilla në marrjen e lëndëve ushqyese tekstualisht nënkuptojnë grabitjen e karburantit i cili është i nevojshëm që zorra e trashë të jetë e shëndetshme dhe e fuqishme.

Të qenit mbipeshë është gjithashtu një problem: pothuajse 11% e kancereve të zorrëve janë të lidhura me obisitetin sipas një rishikimi nga IARC Manualët e Parandalimit të Kancerit- agjenci e pavarur e kancerit që është pjesë e OBSH.

“Pacientët e mi pranojnë se ata nuk hanë aq mirë sa do të dëshironin sepse ata vazhdimisht garojnë me kohën dhe në atë rast ushqimi i rëndë dhe i përpunuar është një zgjidhje e mirëpritur,” thotë David  Mkardhur (David McArthur), një kirurg kolorektal në spitalin Spare Parkway. “Ushqimi, alkooli dhe pesha luajnë një rol kryesor në llogaritjen e rrezikut të kancerit të zorrës së trashë”.

Sipas një raporti të OBSH-së për vitin 2015, ka të ngjarë të ketë një lidhje midis mishit të kuq dhe kancerit të zorrës së trashë, veçanërisht nëse mishi përpunohet. Asgjë nuk ju kushton të zvogëloni konsumin, veçanërisht furnizimin me mish të përpunuar në mënyrë që të zvogëloni rrezikun. “Ta themi thjesht, ajo që vendosni në gojë me siguri do të arrijë në zorrën e trashë”, thotë Stefen Fenvik (Stephen Fenwick), një konsulent kirurg hepatobiliar në spitalin universitar Aintree. “Nëse ka ndonjë element kancerogjen në atë që ju konsumoni, ai do të vijë në kontakt të drejtpërdrejtë me zorrën e trashë.”

PR i gabuar për sëmundjen

Kanceri i zorrës së trashë thjesht nuk është në qendër të vëmendjes së njerëzve në të 20-at apo 30-tat e tyre. Ndërgjegjësimi është shumë i ulët, ndërsa sikleti është i lartë. Ndodh që njerëzit heshtin për disa nga simptomat, sepse ato janë jashtëzakonisht të pakëndshme. “Njerëzit kanë turp për simptomat e kësaj sëmundjeje: gjakderdhje rektale, diarre, kapsllëk, gaz, ngërçe, ndjenjë dhe dëshirë për t’u zbrazur”, thotë Mkardhur.

Megjithëse numri i pacientëve të rinj është në rritje, besimi se nuk është menduar për ta ende mbizotëron dhe kështu arrin të kalojë pa diagnozë. Nga ana tjetër, ky lloj kanceri është mjaft tinëzar – simptomat tipike të kancerit të zorrës së trashë përputhen  me shumë çrregullime të cilat mund të trajtohen.

“Nuk duhet nënvlerësuar numri i njerëzve që kanë treguar simptoma për më shumë se 2 vjet, por janë dërguar në shtëpi me një diagnozë të hemorroideve,” thotë Mkarthur. Simptoma të tilla si dhimbja e barkut dhe ngërçet shpesh ngatërrohen me sindromën e zorrës së irrituar. Sidoqoftë, çdo diagnozë e çrregullimit digjestiv shoqëruar nga trajtimi i duhur mund të nënkuptojë zgjatjen e jetës.

Skriningu është opsioni më i sigurt për t’i dhënë fund të gjitha dyshimeve. Ne po flasim për testim të drejtpërdrejtë të zorrës së trashë – një tub i hollë me kamerë në një skaj përdoret për të kontrolluar dhe hequr çdo polip në zorrë. Ekziston një mundësi për shqyrtim edhe në kushte shtëpiake, por nuk është përfundimtare. Vetëm sinjalizon nëse testet shtesë janë të nevojshme. Këshilla më e mirë për cilindo që përjeton simptoma ose dyshon se ka kancer të zorrës së trashë për shkak të një historie familjare dhe një numri motivesh të tjera është të vizitojë mjekun dhe të bëjë një kolonoskopi.

Mos e lër të përbirohet

Kur bëhet fjalë për parandalimin, nuk ka asgjë që nuk e dini tashmë. Mos pini duhan dhe bëni kujdes me sasinë e alkoolit, sepse ata që konsumojnë rregullisht janë më të prekshëm nga sëmundja. Siç u përmend, të ushqyerit luan një rol të madh, kështu që është e nevojshme një bollëk fibrash – bishtajore, drithëra integral, perime – që gjërat të notojnë siç duhet. Hej, dhe ngadalë me proshutën!

Ka prova në rritje që sugjerojnë se shëndeti i zorrëve dhe stomakut luajnë një rol kryesor. “Inflamacioni akut rrit rrezikun e shfaqjes së kancerit”, thotë Mkartur. “Mikrobioma e fortë e zorrëve është treguar se zvogëlon inflamacionin, kështu që shumë njerëz mendojnë se minimizon rrezikun e kancerit të zorrës së trashë”.

Prandaj, zvogëloni rrezikun duke konsumuar stimulues natyralë të baktereve të mira në stomak siç janë artiçoka, mollët, lakra turshi. Ushtrimi vetëm dy orë e gjysmë në javë zvogëlon rrezikun me 24%, sipas një studimi nga British Journal Of Cancer.

Strategji tjetër e thjeshtë? Jini proaktivë, kërkoni një mendim të dytë nëse gjendjen tuaj vazhdimisht e lidhin  me stresin, kurse ju asnjëherë s’keni qenë më i lumtur. Një përshkrim i hollësishëm i simptomave, sado të pakëndshme dhe këmbëngulja për një testim mund t’ju shpëtojnë jetën. Nëse simptomat vazhdojnë, vazhdoni edhe ju me insistimet tuaja. Pavarësisht se  po rritet, kanceri i zorrës së trashë ka nivelin më të lartë të mbijetesës, por vetëm nëse kapet në kohë dhe kurohet. Çrregullimet inflamatore gastrointestinale, të tilla si koliti ulçeroz ose sëmundja e Kronit, mund të rrisin shanset tuaja për kancer të zorrës së trashë.

Për të përmbledhur: Në 90% të rasteve, kanceri i zorrës së trashë mund të ketë një rezultat të suksesshëm. Simptomat nuk duhet të shkaktojnë panik, gjaku në letër higjienike nuk do të thotë automatikisht kancer. Por është një motiv mjaft i fortë për ekzaminim dhe kolonoskopi. Njerëzit e çdo moshe, me një histori familjare të sëmundjes, faktorë të tjerë të rrezikut ose me simptoma duhet të vizitojnë mjekun menjëherë. Ta themi thjesht, flisni me personin tuaj të besuar. Do të jetë e vështirë, por mund t’ju sjellë vite në llogarin e jetës suaj.

Mësoni të dalloni simptomat

Ju me siguri jeni mirë

Gjak i kuq i ndezur në letrën e tualetit pas jashtëqitjes- ka shumë të ngjarë që të keni një lot të vogël anal (të çarë- ose hemoroide të padëmshme).

Ju me siguri nuk jeni mirë

Gjak më i errët ose mpiksje gjaku. Ngjyra e gjakut është një tregues se sa kohë ka qenë në zorrën e trashë dhe nga sa lart vjen. Kjo është një shenjë e mundshme e gjakderdhjes së zorrës së trashë.

Ju me siguri jeni mirë

Stres ose kapsllëk që zgjat një javë ose edhe dy. Ju thjesht mund të jeni dehidratuar.

Ju me siguri nuk jeni mirë

Kapsllëku i zgjatur për 3 javë ose më shumë, i shoqëruar me feces të holla (si lapsi). Kapsllëku është një gjendje relative – frekuenca e nevojës për jashtëqitje është e ndryshme për secilin; konkludoni çka është e pazakontë për ju.

Ju me siguri jeni mirë

Ngërçe ose fryrje e barkut.

Ju me siguri nuk jeni mirë

Dhimbje të rregullta të barkut që ndikojnë në rutinën e përditshme. Shkoni te mjeku!

Parimet e të ushqyerit

Ulni mishin e kuq

Studimi, i botuar në Gazeta Amerikane e Gastroenterologjisë (The American Journal of Gastroenterology), zbuloi se mishi i bardhë ul rrezikun e kancerit të zorrës së trashë, ndërsa studime të tjera zbuluan se rreziku rritet me konsumimin e rregullt të mishit të përpunuar. OBSH këshillon jo më shumë se 500 g mish të kuq në javë (shpërndarë në 3 vakte) dhe refuzimin e plotë të mishit të përpunuar.

Mos i anashkaloni perimet jeshile

Sidomos jo brokolin! Perimet në grupin e lakrave përmbajnë sasi të mëdha sulforafanit, një substancë që lufton kancerin e zorrës së trashë. Synoni për brokolin e ri, nëse mundeni, sepse përmban 50 herë më shumë squfur sesa brokoli i pjekur.

Pasuroni sallatat me farat e shegës

Sipas Universitetit të Warwick, këto fara frutash përmbajnë përbërës natyralë që aktivizojnë autofaginë (një term që i referohet aftësisë së trupit për t’u çliruar nga qelizat e dëmtuara). Rrushi i kuq, dardha, kërpudhat, thjerrëzat dhe bizelet po ashtu janë shumë ndihmuese.

Vazhdoni të pini kafe

Sipas Universitetit të Kalifornisë Jugore, dy gota e gjysmë në ditë mund të zvogëlojnë rrezikun e kancerit për 50%. Kafeja pa kafeinë është gjithashtu një mundësi.

Bërthamat (kokrrat e fruatve) janë aleati juaj

Arrat lëshojnë enzima mbrojtëse që pengojnë rritjen e qelizave kancerogjene. Plus, hulumtimi nga Shoqëria Amerikane e Onkologjisë Klinike zbuloi se njerëzit që hanin 55 gram lajthi, bajame, arra në javë kishin një rrezik 42% më të ulët të kancerit.

Hani bukë integrale dhe oriz kafe

Ushqimet me shumë fibra, përfshirë orizin kafe të paktën një herë në javë dhe 3 racione të drithërave, ulin rrezikun e kancerit të zorrës së trashë përkatësisht me 40% dhe 17%.

The post Kanceri i zorrës së trashë E vërteta e shtrembëruar në lidhje me sëmundjen rrit numrin e pacientëve appeared first on Аптеки PlusPharma.