Мача е вид јапонски зелен чај во прав кој станува сѐ попопуларен поради неговите потенцијални здравствени придобивки. За разлика од обичниот зелен чај, кој се подготвува така што листовите се натопуваат и се отстрануваат, мачата во прав ја внесувате целата и затоа добивате повеќе хранливи состојки и антиоксиданти.

Мача правот се добива од листовите на Camellia sinensis (истото растение од кое доаѓаат и другите видови чаеви како зелен, бел и црн чај). Овие растенија се одгледуваат во сенка, што ја зголемува концентрацијата на хлорофил, антиоксиданти, аминокиселини и кофеин во листовите пред бербата. По бербата, листовите се сушат, жилите и стеблата се отстрануваат, а потоа се мелат во фин зелен прав – мача.

Го подобрува функционирањето на мозокот

Истражувањата покажуваат дека мачата може позитивно да влијае на памтењето, вниманието и брзината на реакција. Кај испитаниците, консумирањето мача било поврзано со подобрена концентрација и меморија во споредба со групи што не ја консумирале. Мачата содржи кофеин, кој може да ја зголеми будноста, но и L-теанин, кој помага да се избегне енергетскиот пад по кофеинот и придонесува за стабилна енергија.

Го намалува ризикот од когнитивен пад

Благодарение на антиоксидантите како кверцетин, мачата може да помогне во заштита на клетките од оштетување и да го забави процесот на стареење, што индиректно може да го намали ризикот од когнитивен пад со возраста. Некои студии покажале заштитен ефект од развојот на Алцхајмерова болест кај постари лица.

Го намалува ризикот од одредени видови рак

Антиоксидантите во мачата, особено катехините како EGCG, се поврзани со потенцијална заштита од оштетување на ДНК и со раст на туморски клетки во лабораториски услови. Некои истражувања сугерираат дека овие соединенија можат да го спречат растот на клетки карактеристични за канцери како дојка и дебело црево. Сепак, потребни се понатамошни човечки студии за целосно потврдување.

Ја подобрува состојбата на кожата

Благодарение на антиоксидантските и антиинфламаторни својства, мачата може да помогне во намалување на знаците на стареење, воспалението и акните. Овие состојки можат да ја подобрат циркулацијата, со што се зголемува дотокот на кислород и на хранливи материи до кожата. Мачата е и богат извор на витамини A, C, E и K, важни за здравјето на кожата.

Ги намалува стресот и анксиозноста

Мачата содржи аминокиселини како L-теанин и аргинин, кои можат да ги стимулираат хормоните на среќата – серотонин и допамин, со што се придонесува за намалување на стресот, анксиозноста и подобрување на расположението. Некои студии покажале дека L-теанинот поттикнува релаксација и ги намалува негативните ефекти од стресот.

Го поддржува метаболизмот

Истражувањата покажуваат дека мачата може да помогне при согорување маснотии и може да биде поддршка на здравиот метаболизам. Во една студија, учесниците што пиеле мача согореле повеќе маснотии за време на умерена физичка активност отколку оние што не пиеле мача. EGCG, како главно соединение во мачата, може да помогне и во стабилизирање на нивото на шеќер во крвта, со што се намалува гладот и желбата за храна.

Го подобрува здравјето на срцето

Некои студии покажуваат дека зелените чаеви, вклучително и мачата, можат да придонесат за намалување на лошиот холестерол, гликемијата и триглицеридите – важни показатели за здравјето на кардиоваскуларниот систем. Сепак, потребни се дополнителни човечки истражувања.

Корисна за здравјето на коските

Истражувањата сугерираат дека редовното пиење мача може да придонесе за зголемување на густината на коските и за намалување на ризикот од скршеници. Овој ефект се припишува на комбинацијата од растителни соединенија и антиоксиданти кои ја поддржуваат структурата на коските.

Го намалува ризикот од дијабетес

Студиите покажуваат дека чај како мача може да ја забави апсорпцијата на гликоза во цревата, што доведува до побавен пораст на шеќерот во крвта по оброк. Подобрената инсулинска сензитивност може да помогне кај лица со зголемен ризик од развој на дијабетес тип 2.

Совет за безбедно користење

Мачата е генерално безбедна, но содржи кофеин, па доколку сте чувствителни на него, ограничете ја консумацијата или избегнувајте ја пред спиење. Некои експерти укажуваат дека танините во чајот можат да влијаат на апсорпцијата на железо, особено ако се консумира со оброк. Затоа, кај лица со ризик од анемија, се препорачува мачата да се пие одделно од оброците.