Вежбањето на нашиот ум е исто толку важно колку и вежбањето на нашето тело доколку сакаме да извлечеме максимум од животот. И иако нашиот мозок природно се менува со возраста, когнитивното опаѓање не мора да биде неизбежен дел од стареењето.

Низ годините, научниците често го истражуваа пристапот „користи го или ќе го изгубиш“, кој сугерира дека за да остане нашиот мозок во врвна форма, треба постојано да го тренираме. Истражувањата, исто така, покажуваат дека луѓето кои се занимаваат со повеќе ментално стимулирачки активности имаат подобри вештини за критичко размислување во подоцнежните години.

Имајќи го ова на ум, еве 20 начини кои ќе ви помогнат да го одржите умот бистар и остар.

1. Решавајте загатки или играјте игри за мозок

Сложувалки, судоку, крстозборки, шах, или игри за меморија – за секого постои соодветен мозочен предизвик. Решавањето загатки носи низа ментални придобивки, вклучувајќи подобрена меморија, зголемен когнитивен капацитет и подобрени визуелно-просторни вештини (способности потребни за перцепирање, анализа и разбирање на визуелните информации).

2. Користете ја недоминантната рака за секојдневни задачи

Користењето на раката со која обично не се служите (левата ако сте деснак и обратно) го предизвикува и ангажира мозокот на сосема нов начин. Обидете се да ја користите за јадење или пишување – тоа ќе го извади вашиот мозок од автопилот и ќе го натера подлабоко да ги промислува движењата. Иако во почетокот може да биде заморно, тоа е позитивен знак дека мозокот напорно работи на создавање нови невронски патишта.

3. Внесете разновидност во исхраната

Лесно е да останеме во нашата зона на комфор кога е во прашање храната. Меѓутоа, повременото менување на менито и испробувањето нови вкусови е вистинско изненадување за вашите сетила за вкус, а воедно го одржува и умот активен додека го истражувате и подготвувате новиот оброк. Кога експериментираме со нови намирници, исто така учиме повеќе за хранливоста и нутритивните вредности, што ни помага да носиме поздрави одлуки.

4. Променете ја секојдневната рутина

Нашиот мозок работи постојано, но вложува далеку помал труд кога едноставно ги повторуваме истите активности ден за ден. Затоа, корисно е одвреме-навреме да ја менувате рутината. На пример, ако обично шетате или трчате по истата патека, следниот пат тргнете по друг пат. Или внесете нова активност, како 10 минути утринска медитација. Ваквите промени го исфрлаат умот од рамнодушност и повторно го активираат во повеќе региони.

5. Научете да плетете

Покрај физичките придобивки од плетењето, како што е намалениот ризик од артритис и тендинитис, постојат и бројни ментални придобивки. Кога плетете, го користите целиот мозок: челниот лобус (за планирање и внимание), тилниот лобус (за визуелни информации), темениот лобус (за просторна ориентација), слепоочниот лобус (за меморија и значење) и малиот мозок (за координација на движењата). Оваа висока ментална ангажираност помага во одржувањето на мозочната виталност.

6. Предизвикајте се да читате на различен начин

Ако обично читате во себе, обидете се да читате на глас или слушајте звучна книга (аудиокнига). Читањето на нов начин го поттикнува мозокот да користи различни невронски мрежи. Исто така, можете да пробате да читате различни жанрови или да се зачлените во читателски клуб, каде што ќе бидете изложени на поинакви мислења и интерпретации.

7. Посетувајте часови за вежбање

Бавни и контролирани вежби: Часовите со низок интензитет, како јога и таи чи, овозможуваат да се оддалечиме од секојдневниот метеж и активно да ги ангажираме умот и телото преку прецизни и контролирани движења. Фокусирањето на дишењето и рамнотежата му дава одличен тренинг на умот.

Побрзи активности со координација: Подинамичните активности како танцувањето или бокс тренинзите ги подобруваат памтењето и брзината на обработка на информации. Кога следите брза кореографија, вашиот мозок мора забрзано да реагира, зајакнувајќи ја невромускулната комуникација.

8. Пресметувајте на хартија или во себе

Повеќето од нас без размислување посегнуваат по калкулатор. Но, за да го одржите умот остар, повремено заменете го дигитронот со пенкало и хартија или пресметајте ја математичката операција во глава. Зачудувачки е колку брзо математичките вештини се враќаат со малку практика.

9. Играјте игри со карти

Секоја игра со карти бара од вас да донесете брзи одлуки врз основа на моменталната ситуација. Играњето карти е одлично за развој на вештините за решавање проблеми, тактичко размислување и подобрување и на краткорочната и на долгорочната меморија.

10. Научете нов јазик

Учењето нов јазик во која било фаза од животот значително ги подобрува мозочните функции. Главната причина за ова е што мозокот вложува дополнителен напор за да научи да се префрла помеѓу два различни јазични системи. Покрај тоа, учењето јазик отвора нови можности за патувања и културно збогатување.

11. Практикувајте свесно присуство

Многумина не ги поврзуваат медитацијата и свесното присуство со менталната острина бидејќи таа вклучува смирување на умот. Сепак, суштината е во фокусот и тренингот на вниманието. Способноста да ги филтрирате споредните мисли и да се фокусирате единствено на сегашниот момент е вештина што бара сериозна ментална ангажираност и ги изострува сетилата.

12. Градете разновидни социјални контакти

Кога поминуваме време со луѓе кои имаат различно потекло, професија или животни ставови од нашите, го изложуваме мозокот на нови идеи и перспективи. Социјалната интеракција со поинакви профили на луѓе го поттикнува менталниот раст и нè упатува на подлабоко размислување.

13. Помалку потпирајте се на технологијата

Технологијата ни го олесни животот, но кога таа прави сè наместо нас, нашиот мозок зазема пасивна улога. На пример, ако за секое возење користиме GPS навигација, поретко ја меморираме патеката. Обидете се повремено да користите хартиена мапа, да го запамтите патот или да научите неколку важни телефонски броеви напамет.

14. Научете да сликате или цртате

Уметничкото изразување ги зајакнува невронските патишта одговорни за фокус, внимание и меморија. Сликањето и цртањето не бараат однапред роден совршен талент – уметноста е прашање на лична интерпретација и практика, што го прави овој процес исклучително ослободувачки за умот.

15. Јадете со стапчиња за храна

Користењето стапчиња бара трпение, прецизност и фина физичка координација. Оваа активност го принудува мозокот да совлада нова моторна вештина, а истовремено ве поттикнува да јадете побавно и посвесно, со што подлабоко ги уживате мирисот и вкусот на храната.

16. Гледајте филмови и емисии кои поттикнуваат размислување

Наместо пасивно гледање телевизија, избирајте документарни филмови, остварувања засновани на вистински историски настани или кинематографија која обработува длабоки општествени и филозофски теми. Ваквата содржина ја проширува вашата културна свест и го стимулира критичкото размислување.

17. Научете да свирите на музички инструмент

Учењето да свирите инструмент е еден од најкомплексните и најбогатите тренинзи за мозокот, бидејќи симултано ги активира слухот, видот и моториката. Музиката добива сосема ново значење, а мозокот гради нови и трајни невронски врски.

18. Играјте видеоигри

Видеоигрите сè повеќе се препорачуваат и во подоцнежните години од животот. Истражувањата покажуваат дека соодветно избраните игри ги прават поефикасни мозочните региони одговорни за внимание, брзина на реакции и визуелно-просторни вештини.

19. Следете ги светските настани

Светот постојано се менува. Задржувањето на љубопитноста за глобалните случувања, историјата, науката или културата на други народи го одржува умот отворен и активен. Сепак, важно е да ја дозирате консумацијата на вести за да го зачувате сопствениот ментален мир.

20. Поставувајте си цели и работете на нивно остварување

Откако ќе совладаме некоја вештина, нашиот мозок влегува во зона на комфор и вложува помалку труд. Затоа, поставувањето нови цели и учењето вештини во кои секогаш има простор за напредок (како сликарството или музиката) е најдобриот начин да го одржите умот во постојан развој.