Por, ekrani i duket më interesant se ju?
Është koha për ta ndryshuar këtë!
Kur e kujtoni fëmijërinë tuaj të mrekullueshme, zemra ju thyhet sa herë që shihni nipin të mbërthyer para ekranit, të zhytur në një botë virtuale që nuk ka asnjë lidhje me realitetin.
Dhe çfarë ndodh kur duhet të lërë celularin apo tabletin? Një ortek shpërthimesh agresive, të qara të pakontrollueshme, zemërim, zhgënjim, përplasje në tokë që i ngjan shpërthimit (tantrum) të një fëmije dy vjeçar që nuk di të përpunojë emocionet e veta.
Me siguri kjo sjellje po ju çmend dhe po ju shqetëson?!
Ndoshta nuk e keni ditur, por fajin për gjithçka e ka dopamina! Dopamina është neurotransmetues që luan një rol kyç në sistemin e shpërblimit të trurit. Kur fëmijët luajnë në celular, veçanërisht video lojërat, ose shikojnë përmbajtje interaktive me ritme të shpejta, truri i tyre çliron sasi të mëdha dopamine. Kjo krijon një ndjenjë kënaqësie dhe emocioni, të ngjashme me efektin e çokollatës dhe ëmbëlsirave të tjera.
Kur i hiqni telefonin një fëmije, nivelet e dopaminës bien ndjeshëm. Kjo rënie mund të rezultojë me zhgënjim, nervozizëm, madje edhe agresion, pasi truri me dëshpërim kërkon të vazhdojë aktivitetin që i sjell kënaqësi.
Lojërat dhe videot digjitale stimulojnë shumë shqisa në të njëjtën kohë, duke shkaktuar lodhje mendore. Kjo zvogëlon aftësinë e fëmijës për të kontrolluar emocionet dhe reagimet, dhe mund të rezultojë me shpërthime ose agresion.
Nëse një fëmijë luan rregullisht lojëra në telefonin e tij, ai mund të zhvillojë një varësi ndaj stimulimit digjital. Kjo do të thotë se pa të, ai mund të ndihet i shqetësuar, nervoz, madje edhe i dëshpëruar, gjë që e intensifikon më tej reagimin agresiv.
Shumë ekspertë sugjerojnë se kufizimi i kohës para ekranit është një zgjidhje për këtë problem, por analizat e fundit kanë treguar se masa nuk është plotësisht efektive. Shumica e fëmijëve e plotësojnë kohën e humbur sapo marrin telefonin në dorë.
Mesatarisht, fëmijët kalojnë nga 7 orë në ditë para ekranit, gjë që padyshim ndikon negativisht në zhvillimin e tyre njohës dhe social.
Pyetja më e rëndësishme që ndoshta ia keni bërë vetes shumë here, është se si ta bindni fëmijën të bëjë çfarëdo gjëje tjetër, përveçse të luajë lojëra në telefonin e tij? Me siguri dëshironi që gjatë kohës që jeni ju duke u kujdesur për të, ta inkurajoni të jetë krijues, të mësojë gjëra dhe aftësi të reja?!
Mund të keni sukses, nëse përpiqeni të impononi rituale të përbashkëta (madje le të jenë edhe sekrete) që do të forcojnë marrëdhënien tuaj dhe do të ndryshojnë atmosferën në shtëpi.
Ato nuk duhet të jenë të komplikuara apo të kërkojnë shumë kohë dhe përpjekje, më e rëndësishmja është që t’ju bëjnë të lumtur ju dhe nipërit tuaj dhe t’i prisni me padurim dhe gëzim.
Vetëm një paralajmërim në fillim!!! Është e nevojshme të jeni të durueshëm, këmbëngulës dhe të qëndrueshëm, mos lejoni që t’ju pengojnë dritaret e pista, kaosi në shtëpi dhe gjëra të ngjashme të parëndësishme, qëllimi juaj është shumë më i madh.
Kalimi i kohës me gjyshin ose gjyshen jo vetëm që ndihmon në krijimin e kujtimeve të çmuara, por gjithashtu nxit zhvillimin intelektual dhe emocional të fëmijës.
Në vend të orëve para ekranit, këto aktivitete mund të krijojnë lidhje reale dhe aftësi të rëndësishme jetësore. Prandaj, herën e ardhshme që nipi juaj të kërkojë tabletin, ju sugjeroni…
Gatime të përbashkëta dhe përgatitjen e ushqimeve me brumë
Gatimi nuk është vetëm argëtues, por gjithashtu zhvillon aftësi të shkëlqyera motorike te fëmijët dhe forcon lidhjet midis brezave. Kundër nënave që praktikojnë prindërimin “e butë”, qëndrojnë ekspertët të cilët janë të mendimit se fëmijëve u lejohet edhe të presin me thikë, për sa kohë që ata janë nën mbikëqyrje. Të gjithë fëmijët do të zgjidhnin me kënaqësi të presin ose të luajnë me brumin.
Prandaj, përgatitni një brumë për kifle dhe lini të bëjnë format e tyre, t’i lyejnë me të verdhën e vezës, të hedhin sipër farat e susamit dhe do të shihni që në fund do t’i hanë me ëndje.
Hulumtimet tregojnë se fëmijët që marrin pjesë në mënyrë aktive në përgatitjen e vakteve zhvillojnë zakone më të shëndetshme të të ngrënit dhe janë më të gatshëm të provojnë shije të ndryshme.
Histori familjare dhe tregime të shkruara
Leximi dhe tregimi i historive stimulon të folurit dhe të menduarit imagjinativ. Sipas një studimi nga Universiteti i Sussex leximi i tregimeve redukton stresin dhe ankthin te 68% e fëmijëve.
Pasi të mërziten me libra, hapni albumin familjar dhe tregoni anekdota nga jeta juaj dhe ndodhi interesante për prindërit e tyre. Përgatituni për një sërë pyetjesh dhe nënpyetjesh, e ndërkohë mbani një ton emocionues të të folurit.
Punime dore dhe projekte krijuese
Me siguri që edhe nipi juaj nuk ndryshon nga të tjerët, ka një sërë librash për të ngjyrosur, lloj-lloj lapsash me ngjyra, fletore me kopertinat më të bukura, por pavarësisht gjithçkaje, ai nuk tregon interes për vizatim. Nëse është kështu, merrni një gjilpërë dhe një fije peri.
Stimuloni krijimtarinë e tij përmes thurjes, qepjes, përpunimit të bizhuterive dhe fëmija me siguri do të kënaqet. Nëse keni një makinë qepëse, akoma më mirë, përdorni atë për të qepur rroba për të gjitha kukullat ose lodrat prej pelushi.
Gjithçka që vjen nga koha juaj është jashtëzakonisht interesante për gjeneratat e reja, mbani mend këtë.
Nëse doni një argument shtesë, duhet ta dini edhe këtë: Një studim nga Universiteti i Harvardit tregoi se aktivitetet artistike te fëmijët rrisin përqendrimin dhe zhvillimin kognitiv.
Shëtitje të përbashkëta dhe eksplorim i natyrës
Shëtitjet në natyrë kanë një efekt pozitiv ndaj shëndetit fizik dhe mendor. Hulumtimet e Institutit Kombëtar të Shëndetësisë tregojnë se koha e kaluar në ajër të pastër përmirëson humorin dhe redukton hiperaktivitetin te fëmijët.
Por, nëse shëtitjet nëpër lagje po bëhen gjithnjë e më pak interesante, thjesht ndryshoni qasjen tuaj. Si? Përdorni internetin për të mbledhur informacione rreth bimëve, pemëve dhe barishteve që rriten në zonën tuaj dhe shkoni eksploroni. Padyshim që do të mbani vëmendjen e fëmijës përmes informacioneve interesante për mjedisin që sheh çdo ditë, kurse tani do ta shohë me sy tjetër.
Sugjeroni që të krijoni një herbarium për të, në mënyrë që ai të jetë përgjegjës për mbledhjen e ekzemplarëve unik nga natyra.
Kopshtari
Puna në kopsht nuk është vetëm e dobishme për shëndetin, por gjithashtu i mëson fëmijës përgjegjësinë, e ngjashme me kujdesin ndaj një kafshe. Hulumtimet nga Universiteti Cornell tregojnë se fëmijët që merren me kopshtari kanë vetëbesim më të lartë dhe një ndjenjë përgjegjësie.
Nëse nuk keni hapësirë për kopsht, përdorni vazo. Por, dilni nga shablloni dhe në vend të luleve mbillni erëza, luleshtrydhe, domate qershi, gjithçka që mund të përdoret më vonë në kuzhinë. Kjo do ta motivojë më tej fëmijën për të vazhduar aktivitetin.
Lojëra tavoline dhe enigma
Përveç argëtimit, lojërat e tavolinës përmirësojnë aftësitë njohëse, të menduarit strategjik dhe aftësitë sociale te fëmijët. Sipas një studimi nga Universiteti i Kembrixhit, luajtja e lojërave të tavolinës mund të përmirësojë kujtesën, përqendrimin dhe durimin te fëmijët dhe të zvogëlojë rrezikun e demencës te të rriturit. Kjo nuk do të thotë që ju duhet të shpenzoni mijëra denarë për lloje të reja të lojërave të cilat mezi do t’i kuptoni – letrat, shahu, dama, tavlla, do ta bëjnë punën po aq mirë.