Ndërsa qyteti ende fle në qetësi të thellë, rrezet e buta dhe të ngrohta të diellit ju përkëdhelin lehtë fytyrën. Ju zgjojnë lehtë dhe ju lajmërojnë për një ditë të re, një faqe të re të pastër, një tjetër mundësi të mrekullueshme për përparim personal, paqe dhe fitore. Mos i mbyllni perdet! Ngrihuni në këmbë, thithni ajrin e freskët të mëngjesit dhe përqafojeni ditën para të gjithëve. A do ta bënit këtë hap nëse do ta dinit se pas tij fshihet çelësi i shëndetit tuaj mendor dhe fizik?
Përmirëson shëndetin mendor
Zgjimi herët sjell momente të paçmueshme për veten. Kur e filloni mëngjesin pa u nxituar, keni hapësirë për të ushtruar, planifikuar ose thjesht për të shijuar heshtjen, e cila spontanisht ndikon në një humor pozitiv. Për më tepër, ekspozimi i hershëm ndaj dritës mund ta përmirësojë natyrshëm humorin tuaj.
Hulumtimet vërtetojnë se njerëzit që e ndryshojnë orarin e tyre të gjumit vetëm dy orë më herët përjetojnë dukshëm më pak stres dhe depresion. Një studim i gjerë me mbi 840,000 persona të përfshirë, zbuloi se prirja për t’u zgjuar herët e ul rrezikun e depresionit deri në 23%. Në të kundërt, oraret e vona të gjumit shpesh shoqërohen me rritje të ankthit dhe mendime negative.
Përmirëson produktivitetin
Truri ynë është i programuar biologjikisht të jetë vigjilent në orët e mëngjesit, falë ritmit cirkadian. Me dritën e parë të ditës, trupi gradualisht rrit temperaturën dhe çliron kortizol, i cili na bën natyrshëm vigjilentë dhe të përqendruar, pa pasur nevojë për sasi urgjente kafeine.
Pas zgjimit, të gjithë kalojmë nëpër të ashtuquajturën inercia e gjumit (plogështia e mëngjesit) e cila zgjat nga 2 deri në 4 orë. Kur zgjoheni më herët, i jepni trurit tuaj kohë të zgjohet plotësisht para se të fillojni obligimet e punës. Studimet kanë zbuluar se njerëzit që zgjohen herët rrallë i shtyjnë obligimet, kanë reagime më të shpejta, tregojnë më shumë iniciativë dhe i arrijnë qëllimet e tyre më lehtë sepse kanë më pak shpërqendrime.
Kontribuon në një gjumë më cilësor
Respektimi i rregullt i orarit të caktuar të gjumit dhe të zgjimit mund të ndihmojë në rregullimin e ritmit cirkadian dhe të kontribuojë në një gjumë më cilësor.
Në një studim, njerëzit që flinin dhe zgjoheshin më herët kishin gjumë më të gjatë dhe më cilësor në krahasim me ata që flinin dhe zgjoheshin më vonë.
Një nga arsyet e mundshme është se fjetja vonë mund të zvogëlojë kohën e kaluar në fazën REM. Ndër të tjera, gjumi REM është i rëndësishëm për përpunimin e kujtimeve, rregullimin e humorit dhe mbrojtjen kundër demencës. Një studim zbuloi se çdo rënie prej 1% në gjumin REM, shoqërohej me një rritje prej 9% të rrezikut për demencë.
Studime të tjera tregojnë se njerëzit që flenë më vonë përballen më shpesh me mendime shqetësuese para gjumit, në krahasim me ata që flenë dhe zgjohen më herët. Kjo mund të përkeqësojë më tej cilësinë e gjumit.
Përmirëson shëndetin e lëkurës
Meqenëse zgjimi herët shoqërohet me një gjumë më të mirë dhe më të thellë, hulumtimet sugjerojnë se ai mund të ndikojë pozitivisht edhe në shëndetin dhe pamjen e lëkurës.
Gjatë gjumit, qelizat e lëkurës ripërtërihen, rritet rrjedha e gjakut dhe kolagjeni ndihmon në riparimin e dëmtimeve të shkaktuara nga ekspozimi ndaj rrezeve ultravjollcë.
Pikërisht për këtë arsye, pasojat e një gjumi jo cilësor shpesh vërehen menjëherë në fytyrë. Për shembull, një studim zbuloi se vetëm një natë me gjumë të dobët mund të shkaktojë sy të fryrë, rrathë më të errët nën sy, si dhe rrudha e vija të holla më të theksuara.
Kontribuon në zgjedhje më cilësore të ushqimit
Njerëzit që zgjohen më herët zakonisht kanë më shumë kohë për të përgatitur një mëngjes të shëndetshëm, i cili sipas studimeve mund të ketë përfitime të shumta shëndetësore.
Një studim ka treguar se ngrënia e mëngjesit rregullisht mund të ndihmojë në uljen e rrezikut të diabetit të tipit 2, ndërsa studime të tjera sugjerojnë se anashkalimi i mëngjesit mund të rrisë rrezikun e sëmundjeve të zemrës.
Studimet tregojnë gjithashtu se njerëzit që hanë një mëngjes të shëndetshëm dhe të ekuilibruar kanë më shumë energji gjatë gjithë ditës dhe mund të jenë më vigjilentë dhe me humor më të mirë sesa ata që anashkalojnë vaktin e mëngjesit.
Si ta bëni zgjimin herët më të lehtë?
Jepni trupit tuaj kohë të përshtatet
Hulumtimet tregojnë se qëndrueshmëria është çelësi për të ndier përfitimet e zgjimit herët. Respektimi i një orari të përafërt për fjetje dhe zgjim do ta ndihmojë organizmin të krijojë një ritëm të qëndrueshëm.
Nëse jeni mësuar të zgjoheni më vonë, ndoshta do t’ju duhet ta përshtatni gradualisht kohën e gjumit. Të qëndruarit zgjuar deri vonë është një nga arsyet kryesore pse njerëzit kanë probleme të zgjohen herët.
Edhe nëse zgjoheni herët pasi keni fjetur vonë, nuk do të jeni në gjendje të përjetoni plotësisht përfitimet nëse nuk keni fjetur mjaftueshëm.
Disa personave u ndihmon të zhvendosin gradualisht orarin e gjumit dhe zgjimit gjatë disa ditëve, duke i lejuar trupit të tyre të përshtatet më lehtë.
Jini të qëndrueshëm edhe në fundjavë
Pas një jave të plotë pune me zgjim të hershëm, mund të tundoheni të flini më gjatë në fundjavë. Megjithatë, hulumtimet tregojnë se kjo mund të bëjë më shumë dëm sesa dobi.
Fjetja dhe zgjimi vonë në fundjavë mund të ketë një efekt të ngjashëm me ndryshimin e zonës kohore gjatë udhëtimit. Kjo ndodh sepse prishet ritmi cirkadian, duke e bërë trupin tuaj të ndihet sikur është në një zonë tjetër kohore.
Kjo mund të shpjegojë pse shumë njerëz ndihen veçanërisht të lodhur kur kthehen në punë të hënën.
Nga ana tjetër, respektimi i orarit tuaj të gjumit edhe gjatë fundjavës mund të ndihmojë për një gjumë më cilësor dhe zgjim më të lehtë gjatë javës së punës.
Vendoseni alarmin larg shtratit
Sipas hulumtimeve, më shumë se gjysma e të rriturve e shtyjnë alarmin në mëngjes. Kjo sugjeron që për shumë njerëz, pjesa më e vështirë është në fakt ngritja nga shtrati.
Nëse edhe ju e keni këtë zakon, vendoseni alarmin në anën tjetër të dhomës, në mënyrë që të detyroheni të ngriheni për ta fikur.
Mos u dekurajoni nëse kjo duket e vështirë në fillim. Zgjimi herët bëhet më i lehtë me kalimin e kohës, pasi trupi juaj të përshtatet me ritmin e ri cirkadian.
Ekspozohuni ndaj dritës së fortë menjëherë pas zgjimit
Drita e mëngjesit luan një rol veçanërisht të rëndësishëm në rregullimin e ritmit tuaj cirkadian. Ajo i jep sinjal trurit që të ndalojë prodhimin e melatoninës, hormonit të gjumit, duke rritur ndjenjën e zgjimit.
Ekspertët rekomandojnë hapjen e perdeve ose roletave sapo të zgjoheni dhe të ekspozoheni ndaj dritës natyrale të ditës.
Krijoni një rutinë mëngjesi që do ta prisni me kënaqësi
Është më e lehtë të ngriheni nga shtrati kur ju pret diçka e këndshme në mëngjes. Gjëra të thjeshta si një kafe në mëngjes ose një mëngjes i shijshëm mund të bëjnë një ndryshim të madh.
Përfshirja e aktivitetit fizik në rutinën e mëngjesit mund të jetë veçanërisht e dobishme, pasi rrit vigjilencën dhe nivelet e përgjithshme të energjisë, ndërkohë që krijon gjithashtu një fillim pozitiv të ditës.
Përfitime të ngjashme lidhen edhe me meditimin e mëngjesit dhe praktikimin e vetëdijes së plotë.
